I SA/Rz 1215/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro / spr. / Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty komorniczej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Wierzyciela - Prezydenta Miasta [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2015r., nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą komorniczą. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny - Prezydent Miasta [...], będący jednocześnie Wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego - A.sp. z o.o. na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego na należności z tytułu podatku od nieruchomości. Postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego prowadził następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], który w związku ze zmianą siedziby spółki, przekazał ww. tytuł do realizacji Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W toku postępowania Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego podejmował czynności w celu wyegzekwowania należności. W zawiadomieniach z dnia 05.11.2014r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunków bankowych Zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności w B., w C. S.A. w Warszawie. Zawiadomieniem z dnia 09.01.2015r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia kosztów postępowania sądowego u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Skarbowej w K. Organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia innych wierzytelności u dłużnika - D. sp. z o.o., E. S.A. w upadłości układowej, F. S.A. w upadłości likwidacyjnej. W dniu 14.09.2015r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...] w przedmiocie obciążenia Wierzyciela opłatą komorniczą w łącznej kwocie 2.000,01zł. W uzasadnieniu organ egzekucyjny przedstawił podjęte w sprawie czynności egzekucyjne. Wskazał, że w dniu 30.07.2015r. Zobowiązany dokonał częściowej wpłaty na konto Wierzyciela na zaległości objęte ww. tytułem wykonawczym w kwocie 40.000,27zł. Wierzyciel ograniczył więc ww. tytuł wykonawczy o uzyskaną kwotę. W związku z brakiem zawieszenia przez Wierzyciela postępowania egzekucyjnego oraz skutecznie podjętymi czynnościami egzekucyjnymi, na rzecz organu egzekucyjnego przypada opłata komornicza. Na to postanowienie Wierzyciel wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 66 § 3 w związku z art. 1a pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 1619 ze zm.), dalej p.e.a., przez błędną wykładnię i przyjęcie, że Prezydent Miasta [...] powinien wypłacić organowi egzekucyjnemu opłatę komorniczą mimo, że zapłata części zobowiązania będącego podstawą prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjnego nie została dokonana w wyniku zastosowanych przez niego czynności egzekucyjnych. Wierzyciel zarzucił, że do dnia sporządzenia zażalenia, na rachunek bankowy Prezydenta Miasta [...] nie została przez organ egzekucyjny przekazana żadna kwota tytułem zaspokojenia zaległych zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi. Organ egzekucyjny nie wykazał, aby zaistniał związek przyczynowo-skutkowy między jego działaniami, a zapłatą przez Zobowiązanego na rachunek bankowy Wierzyciela zaległego zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej w opisanym na wstępie postanowieniu z dnia [...] listopada 2015r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że jeżeli zobowiązany po dokonaniu przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych wpłaca dochodzoną należność bezpośrednio wierzycielowi to należy przyjąć, że wpłata ta nastąpiła w wyniku realizacji przymusu egzekucyjnego, wynikającego z zastosowania tych środków. Obowiązujące przepisy pozwalają przyjąć, że gdy w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego wierzyciel negocjuje ze zobowiązanym warunki dokonania zapłaty należności poza postępowaniem egzekucyjnym, to dla uwolnienia się od obowiązku opłaty komorniczej od tej części należności może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 66 § 4 pkt 1 p.e.a., tj. wystąpić o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przed przewidywalnym przekazaniem należności, co do których stosowano środki egzekucyjne. Ustosunkowując się do twierdzeń Wierzyciela, że wpłata części należności nastąpiła bezpośrednio do Wierzyciela, na skutek przeprowadzonych przez niego rozmów ze Zobowiązanym, a nie w wyniku czynności organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przepisy p.e.a. nie dopuszczają ustalenia, czy przekazanie należności bezpośrednio Wierzycielowi było wynikiem zastosowania środków egzekucyjnych czy innych działań podjętych przez Wierzyciela. Z uwagi na art. 66 § 3 i § 4 pkt 1 oraz art. 1a pkt 6 p.e.a., każda wplata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Wierzyciel pismem z dnia 29.09.2015r., wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego m.in. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w związku z wydaniem decyzji z dnia [...].09.2015r. o rozłożeniu na raty zaległości wynikających z ww. tytułu wykonawczego. Jednakże decyzja ta została wydana po dokonaniu przez Zobowiązanego wpłaty należności bezpośrednio do Wierzyciela oraz po wydaniu postanowienia z dnia [...].09.2015r. o obciążeniu Wierzyciela opłatą komorniczą. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej uznał za słuszne obciążenie Wierzyciela opłatą komorniczą. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny na podstawie ww. tytułu wykonawczego dokonywał skutecznych czynności egzekucyjnych tj. dokonał skutecznego zajęcia kosztów postępowania sądowego u dłużnika zajętej wierzytelności - Dyrektora Izby Skarbowej w K. (zawiadomieniem z dnia 09.01.2015r.), w wyniku czego Dyrektor Izby Skarbowej w K. przekazał Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego kwotę 357zł. Ponadto organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia rachunków bankowych Zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności - w C. S.A. Bank poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnych z sądową. Prezydent Miasta [...] zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego o uchylenie w całości, zasądzenie na rzecz Wierzyciela zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 1a pkt 6 p.e.a., przez przyjęcie, że Zobowiązany przekazał na konto wierzyciela wpłaty w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, - art. 66 § 3 p.e.a., przez przyjęcie, że opłata komornicza od wpłaty dokonanej przez Zobowiązanego jest należna, mimo że została ona dokonana przez Zobowiązanego wskutek działań Wierzyciela, a nie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu Skarżący stanął na stanowisku, że tylko i wyłącznie w przypadku zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego między działaniami organu egzekucyjnego a przekazaniem środków wierzycielowi, można obciążyć wierzyciela opłatą komorniczą, co wynika bezpośrednio z art. 66 § 5 p.e.a. Istotą opłaty komorniczej jest wynagrodzenie organu egzekucyjnego za dokonane czynności, dlatego w przypadku ich braku opłata ta nie jest należna. Skarżący powołał się w tym zakresie na pogląd wyrażony w orzecznictwie zgodnie z którym, prawo do opłaty komorniczej uzależnione jest od podjęcia przez organ egzekucyjny skutecznych czynności egzekucyjnych. W ocenie Skarżącego w przedmiotowej sprawie związek przyczynowo-skutkowy nie został wykazany. Działania organu egzekucyjnego charakteryzowała bierność, względnie nieprawidłowość (zajęcie wierzytelności u dłużnika w upadłości likwidacyjnej). Tylko i wyłącznie szybkie działania Wierzyciela doprowadziły do uiszczenia zaległych kwot. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy p.e.a., stanowiące podstawę do obciążenia Wierzyciela opłatą komorniczą. Zgodnie z art. 1a pkt 6 p.e.a. przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. W art. 66 § 1 p.e.a. ustanowiono zasadę, zgodnie z którą wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu, przy czym wydatki, o których mowa w tym przepisie organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot (art. 66 § 2 p.e.a.). Wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej, jak stanowi art. 66 § 3 p.e.a. Opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona (art. 66 § 5 p.e.a.). Zasadę wyrażoną w art. 66 § 2 p.e.a., zgodnie z którą wydatki związane z przekazaniem egzekwowanej należności organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot stosuje się również do opłaty komorniczej, zgodnie z art. 66 § 6 p.e.a. Przypadki, w których nie pobiera się opłaty komorniczej zostały natomiast przewidziane w art. 66 § 4 p.e.a., który stanowi, że nie pobiera się opłaty komorniczej od: - kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego; - należności ściągniętych przez organ egzekucyjny będący jednocześnie ich wierzycielem; - należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez urząd skarbowy lub naczelnika urzędu skarbowego; - należności dochodzonych na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego albo zagranicznego tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że organ egzekucyjny dokonywał zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika i zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. W wyniku tych czynności jedynie Dyrektor Izby Skarbowej w K. przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 357zł. C. poinformował o zbiegu egzekucji z egzekucją prowadzoną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]. B. poinformował, że nie prowadzi rachunków bankowych dla Zobowiązanego. Spółki E. S.A. oraz D. sp. z o.o. w likwidacji wskazały, że nie są dłużnikami Zobowiązanego. W przypadku zaś spółki F. S.A. w upadłości likwidacyjnej trwała likwidacja masy upadłości i nie został jeszcze sporządzony plan podziału wierzytelności, w tym wierzytelności, jaka przysługiwała Zobowiązanemu. Wierzyciel w toku postępowania podnosił, że organ egzekucyjny nie przekazał mu jakiejkolwiek kwoty pochodzącej z egzekucji prowadzonej przeciwko Zobowiązanemu. Zapłaty zobowiązania w kwocie 40.000zł dokonał wyręczyciel Zobowiązanego. Ponadto to w wyniku działań podejmowanych przez samego Wierzyciela Zobowiązany wniósł o rozłożenie zaległości w podatku od nieruchomości na raty i otrzymał pozytywną decyzję w tym zakresie. Na tle takiego przebiegu postępowania egzekucyjnego pomiędzy Wierzycielem a organem egzekucyjnym zaistniał spór co do tego, czy w realiach niniejszej sprawy zaistniała podstawa do obciążenia Skarżącego opłatą komorniczą. Organ egzekucyjny a następnie Dyrektor Izby Skarbowej przyjęli, że każda wplata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej Zdaniem Skarżącego, tylko w przypadku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniami organu egzekucyjnego a przekazaniem środków wierzycielowi, można obciążyć wierzyciela opłatą komorniczą. W ocenie Sądu rację w tym sporze należało przyznać organom. Z treści art. 66 § 3 p.e.a. wynika, że opłata komornicza należy się z tytułu dokonania przez organ egzekucyjny na rzecz wierzyciela czynności egzekucyjnych. Wyjątki od tej zasady określa art. 66 § 4 w pkt od 1 do 4 p.e.a., z których w niniejszej sprawie pod uwagę może być wzięty jedynie pkt 1. Przewiduje on, że nie pobiera się opłaty komorniczej od kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel z takim żądaniem wystąpił z dniem 30 września 2015r. (data nadania pisma w placówce Poczty Polskiej S.A.) Zatem wszelkie kwoty wpłacone dopiero po tym dniu są zwolnione od naliczania w stosunku do nich opłat komorniczych. Kwoty wyegzekwowane przed dniem wystąpienia z żądaniem zawieszenia postępowania są natomiast w świetle art. 66 § 3 p.e.a. podstawą do naliczenia opłaty komorniczej. Sąd nie podzielił poglądu Skarżącego, zgodnie z którym, naliczenie opłaty komorniczej jest uzależnione od zaistnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi przez organ egzekucyjny a wpłatą przez zobowiązanego egzekwowanego zobowiązania. Skarżący na poparcie swej argumentacji przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Jednak Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 3.07.2015r., II FSK 1462/13 i z 13.10.2010r. II FSK 1228/09, w których wskazano, że każda wpłata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej. Sformułowanie dotyczące obowiązku jej uiszczenia przez wierzyciela na rzecz którego dokonano czynności egzekucyjnych stwarza wręcz domniemanie, że przekazanie należności w sposób określony w art. 1a pkt 6 u.p.e.a. (bezpośrednio wierzycielowi) jest wynikiem zastosowania tych środków. Jeżeli wierzyciel podejmuje sam działania, mające doprowadzić do uzyskania należności już bez udziału organu egzekucyjnego, powinien wystąpić z żądaniem, o którym mowa w art. 66 § 4 pkt 1 u.p.e.a. i to przed dokonaniem wpłaty przez zobowiązanego. O trafności takiego stanowiska świadczy sam charakter opłaty komorniczej, która stanowi wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego z tytułu przeprowadzonych czynności egzekucyjnych. W przypadku gdy zapłata egzekwowanego zobowiązania nastąpiła po dokonaniu czynności egzekucyjnych przez organ, ma on prawo żądać opłaty komorniczej od wierzyciela. W przypadku gdy wierzyciel decyduje się na podjęcie czynności zmierzających do uzyskania kwoty zobowiązania samodzielnie, powinien zwrócić się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie chce być obciążony opłatą komorniczą. Organ egzekucyjny w sytuacji gdy dokonał określonych czynności egzekucyjnych ma prawo żądać opłaty komorniczej tytułem wynagrodzenia za podejmowane działania. Możliwość żądania takiej opłaty komorniczej jest wyłączona po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie powyższe Sąd przyjął, że organowi egzekucyjnemu z tytułu czynności egzekucyjnych dokonanych przed dniem 30 września 2015r. na rzecz Skarżącego należała się opłata komornicza w wysokości określonej w zaskarżonym postanowieniu. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).