I SA/Rz 13/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku R. Z. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) października 2015 r., nr (...), w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2008 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym, na urzędowym formularzu, oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Małżonkowie utrzymują się z dochodów, uzyskiwanych z tytułu umów o dzieło, wpływy z których określili łącznie na kwotę 4 400 zł miesięcznie (skarżący – 2 002 zł, a jego żona 2 400 zł). Jeżeli chodzi o posiadany majątek, to w oświadczeniu wymieniono następujące jego składniki: udziały w A. sp. z o.o. (zajęte w postepowaniu egzekucyjnym, których wartość, zgodnie z odpisem z KRS wynosi 2 499 500,00), 12 ha łąk (zajęte w postępowaniu egzekucyjnym). Uzasadniając swój wniosek skarżący podkreślił, że nie jest w stanie wygospodarować środków koniecznych na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, gdyż cały jego majątek, konta bankowe (za wyjątkiem konta na które spływa wynagrodzenie) zostały zajęte w postępowaniach egzekucyjnym, a nie ma on możliwości uzyskania kredytu. Mając na uwadze niekompletność złożonego oświadczenia (skarżący nie podał chociażby tego, jak kształtuje się struktura wydatków w jego gospodarstwie domowym), zarządzeniem z dnia 3 lutego 2016 r., został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia, między innymi poprzez określenie i udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych, wskazanie wszystkich funkcji sprawowanych w spółkach prawa handlowego. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący oświadczył, że od 2003 r., kiedy to zawarł ze swoją żoną umowę o rozdzielności majątkowej, nie ma informacji o jej dochodach i majątku. Żona też nie udziela mu jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Wydatki bytowe, obejmujące między innymi koszty utrzymania domu, wynoszą zaś miesięcznie ok. 4 000 zł. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył między innymi: kopie umowy najmu mieszkania, dowody opłacania czynszu najmu, a także wyciąg z rachunku bankowego, na który wpływa jego wynagrodzenie, w wysokości 2 002 zł miesięcznie. Z dokumentów tych wynika też, że niezależnie od wynagrodzenia, skarżący dokonywał wpłat gotówkowych na to konto, w kwotach od 1 200 zł do 3 500 zł. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 2 000 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności o których wyżej mowa obciąża w całości wnioskodawcę i powinno polegać na złożeniu przez niego jasnego, pełnego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także współdziałaniu z sądem, w zakresie wyjaśnienia wynikłych w tym zakresie wątpliwości. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób jest stwierdzić, że skarżący wykazał, że spełnia przesłanki uzyskania wsparcia ze środków publicznych, ponieważ złożył wybiórcze oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowych, a ponadto zawarte w nim twierdzenia budzą uzasadnione wątpliwości co do ich wiarygodności. I tak, skarżący zadeklarował w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dziećmi, jednakże wzywany o informacje dotyczące jej sytuacji majakowej i dochodów, udokumentowane chociażby wyciągiem z rachunków bankowych, odmówił ich podania, powołując się na zawarcie z żoną umowy o rozdzielności majątkowej. Tymczasem zawarcie tego rodzaju umowy wpływa jedynie na relacje małżonków z osobami trzecimi, nie dotyka zaś ich stosunków wewnętrznych, w ramach których zobowiązani są oni do wzajemnej pomocy i wparcia, odpowiadają też solidarnie za zobowiązania zaciągnięte w zakresie zaspokajania potrzeb rodziny (art. 23, art. 27 i art. 30 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 2015 r., poz.2082, ze zm.). Oprócz tego, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, które jest wyjątkiem od ogólnej zasady powszechności ponoszenia kosztów sądowych (art. 199 P.p.s.a.) każdy wnioskodawca zobligowany jest do przedstawienia nie tylko swojej sytuacji, ale także sytuacji domowników, która bez wątpienia ma wpływ na zakres jego zdolności płatniczych. Potwierdza to sam wzór urzędowego formularza PPF, a regulacje P.p.s.a. nie przewidują wyjątków od tej reguły. Tak więc, z uwagi na odmowę przedstawienia informacji i dokumentów, dotyczących sytuacji majątkowej i dochodów żony, a także nieprzedstawienie wszystkich dokumentów źródłowych (kopii rachunków i faktur za media) skarżący uniemożliwił ocenę spełnienia przez niego przesłanek uzyskania prawa pomocy. Niezależnie jednak od powyższego nie można pominąć tego, że informacje zawarte w obu oświadczeniach skarżącego budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności. Wysokość własnych miesięcznych dochodów określił on bowiem na 2 002 zł, tymczasem, na jego rachunku bankowym odnotowywane były wpłaty gotówkowe, zbliżone lub przewyższające tę kwotę, pochodzenia których to środków trudno wyjaśnić. Dodatkowo, mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego trudno jest przyjąć, że skarżący wykonujący funkcje menedżerskie w spółkach prawa handlowego (prezesa zarządu i samodzielnego prokurenta) o znacznych rozmiarach działalności osiąga tak niski dochód, jaki podał w oświadczeniu. Piastując bowiem takie stanowiska bez wątpienia posiada możliwości uzyskania wpływów, gwarantujących mu możliwość opłacenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, które, na co wskazuje wysokość wpisu od skargi, nie są wygórowane. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.