I SA/Rz 156/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2023 r., nr 1801-IEE.711.129.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., nr 1801-IEE.711.129.2022 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2022 r., znak: 1816-SEE.711.215.2022, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], złożonych przez "A" S.A. z siedzibą w W. (dalej także jako: "Spółka"). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji podał, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. dokonał, na podstawie wezwania z dnia 14 listopada 2017 r., zajęcia nieruchomości Spółki, położonej w R. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny zawiadomił uczestników postępowania egzekucyjnego o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Następnie kolejnymi zawiadomieniami: z dnia 10 sierpnia 2021 r. , z dnia 25 października 2021 r. oraz z dnia 21 grudnia 2021 r. organ egzekucyjny wyznaczał nowy termin zakończenia czynności opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości. Ostatecznie termin zakończenia procedury opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 2 marca 2022 r., na godz. 11.00 i wówczas organ ten sporządził protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Pismem z dnia 9 maja 2022 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, cyt.: ,,sporządzonej na podstawie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 2 marca 2022 roku znak sprawy: [...]". Jednocześnie Spółka wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości Spółki, położonej w R. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2022 r. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r., organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, że termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin ten należy do kategorii terminów zawitych, a więc takich, których niezachowanie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe i każde, choćby nieznaczne jego przekroczenie stanowi jego uchybienie. W piśmie z dnia 21 grudnia 2021 r. organ egzekucyjny precyzyjnie zawiadomił Spółkę o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wyznaczonym na dzień 2 marca 2022 r. o godzinie 11.00 w siedzibie Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. Zawiadomienie zawierało pouczenie o prawie i terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie zawierało również informację, że stawiennictwo stron nie jest obowiązkowe, zaś niestawiennictwo nie wstrzymuje dokonania powyższej czynności. Zawiadomienie to doręczono Spółce skutecznie w dniu 12 stycznia 2022 r. w trybie art. 44 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowej sprawie ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze [...] nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, tj. w dniu 2 marca 2022 r., tak więc czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął z dniem 16 marca 2022 r., natomiast zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostały wniesione przez Spółkę do organu egzekucyjnego w dniu 12 maja 2022 r., zatem z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Organ odwoławczy zauważył, że Spółka złożyła wraz z zarzutami wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., jednak wniosek ten nie został uwzględniony. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2022 r. organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ww. postanowienie zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2022 r. Następnie organ II instancji przywołał regulację wynikającą z art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, o których mowa w art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w tym artykule. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów winno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Uznał, że prawidłowo organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że podniesione w zażaleniu okoliczności, dot. pozbawienia Spółki prawa do dobrowolnego uczestnictwa w opisie nieruchomości oraz siłowego wejścia na teren zajętej nieruchomości bez powiadomienia Spółki, nie podlegają merytorycznemu rozpatrzeniu w przedmiotowym postępowaniu. Odnosząc się z kolei do podniesionych w zażaleniu zarzutów naruszenia art. 2a, art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Do postępowania egzekucyjnego w administracji zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w których również uregulowano kwestię załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. DIAS stwierdza, że w toku postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów Spółki z dnia 9 maja 2022 r. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, organ egzekucyjny podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ocena okoliczności przedmiotowej sprawy oparta została na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny w przekonywujący i pozbawiony cech dowolności sposób ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie przewidzianym dla tego środka zaskarżenia. W sprawie nie wystąpiły również niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego ani prawnego. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła "A" S.A. z siedzibą w W. za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, który zarzucił: - art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], objętej księgą wieczystą o numerze [...], - art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), polegające na rozstrzygnięciu wątpliwych, złożonych i niejednoznacznych okoliczności sprawy w sposób z góry niekorzystny dla Podatnika, - art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i pominięcie przy wydawaniu postanowienia istotnych okoliczności sprawy. Mając na względzie powyższe zarzuty Spółka wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, - rozpatrzenie sprawy na rozprawie, - zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację przedstawioną w postanowieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że argumentacja skargi w całości opiera się ona na okolicznościach, jakie podniesione zostały we wniosku z dnia 9 maja 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości oraz w zażaleniu z dnia 17 sierpnia 2022 r., które zostało wniesione na postanowienie organu egzekucyjnego dnia 28 lipca 2022 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Okoliczności te zostały również powołane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 lipca 2022 r. W tym miejscu wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 2/23 oddalił skargę Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 października 2022 r., nr 1801-IEE.711.104.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Sąd odniósł się do podniesionych zarzutów wykazując ich niezasadność. Zaprezentowane w tym wyroku poglądy i argumentacje skład orzekający w pełni podziela i przyjmuje za własne. Z tych względów zbędne jest ponowne ich przytaczanie. Zgodnie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo taka sytuacja występuje gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 2159/12; CBOSA). Oznacza to, że organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Stosownie do art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od jakiegokolwiek innego momentu. Jest to termin zawity, a jego uchybienie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe, choćby uchybienie to było nieznaczne. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze [...] nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, to jest 2 marca 2022 r., tak więc czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął z dniem 16 marca 2022 r., natomiast zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostały wniesione przez Spółkę do organu egzekucyjnego w dniu 12 maja 2022 r., zatem z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, o których mowa w art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w tym artykule. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, winno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zasadnie zatem organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania wnioskowanego przez Skarżącą. Dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 2a, art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Dlatego też organy nie mogły im uchybić. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.