I SA/Rz 164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy w całości. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Odpowiadając na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w kwocie 100 zł J. M. wystąpił o "zwolnienie z tego obowiązku" z uwagi na sytuację materialną. Odpowiadając na kolejne wezwanie Sądu, skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu oświadczył, że jest rencistą (renta 648 zł), jednak świadczenie to obciążają alimenty. Po ich potrąceniu pozostaje skarżącemu kwota 264,82 zł. Jako majątek wskazał niewykończony dom o pow. 220 m², mieszkanie spółdzielcze 49 m², działkę 5 a, samochód Opel Agila. Nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych, tj. oszczędności, papierów wartościowych itp. Skarżący zaznaczył, iż zadeklarowany majątek jest przedmiotem podziału pomiędzy byłymi małżonkami. Mając wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, zwrócono się o wyjaśnienia w kwestii ewentualnych zmian sytuacji materialnej i życiowej skarżącego w przeciągu ostatnich miesięcy oraz o przedstawienie dodatkowych danych obrazujących rzeczywistą sytuację. Każdorazowo bowiem ubiegając się o prawo pomocy skarżący wykazuje dochody, które praktycznie uniemożliwiają egzystencję nawet na minimalnym poziomie. Odpowiadając na wezwanie skarżący uczynił odesłanie do wyjaśnień składanych do wniosków o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach z jego skarg, m.in. o sygn. I SA/Rz 921/07, I SA/Rz 89/08, I SA/Rz 90/08. Dlatego w tym miejscu pozostaje wyjaśnić, iż rozpoznając niniejszy wniosek posiłkowano się dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami nadsyłanymi w ramach postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej P.p.s.a. także w tych innych sprawach, w których żądanie przyznania prawa pomocy zostało zgłoszone i w których dokonywano dodatkowych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy (także sprawy I SA/Rz 487/07, I SA/Rz 546/07). Badając wniosek o prawo pomocy w zakresie o jaki zwrócił się skarżący należy wskazać, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie go osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. nie ma żadnych środków finansowych ani tez obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Zwolnienie z tego obowiązku powoduje uszczuplenie dochodów państwa, zatem jako odstępstwo od obowiązku ponoszenia kosztów może mieć miejsce tylko wówczas gdy zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest przez stronę obiektywnie niemożliwe, zaś ciężar dowodu na okoliczność ubóstwa spoczywa na wnioskodawcy, na co wyraźnie wskazuje użyte w przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże". Przyznawanie jednak takiego prawa, nie ma charakteru swobodnego uznania lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku, wyważając przy tym interes ogółu (Skarbu Państwa) i słuszny interes jednostki (obywatela). Oceniając cały materiał dowodowy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, do których na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, tj. w najniższej jaką przewidziano w wydanym na podstawie przepisu art. 233 P.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). W związku z wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, skarżący był wielokrotnie wzywany do wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej i bytowej, a mianowicie o wyjaśnienie źródeł i wysokości czerpania środków na codzienne utrzymanie (poza kwotą 260zł), w tym informacji o wszelkiego typu pomocy i jej wielkości jaką skarżący otrzymuje od instytucji i osób trzecich z uwagi, że wykazuje dochody uniemożliwiające samodzielną egzystencję nawet na minimalnym poziomie, wyjaśnienia kwestii podziału majątku dorobkowego byłych małżonków. Skarżący oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu konkubiny, nie ponosi opłat za mieszkanie, śpi u matki, konkubiny lub w jednym z pomieszczeń niewykończonego domu, które wymaga ogrzewania piecykiem elektrycznym, dlatego w okresie zimowym z uwagi na koszty energii korzysta z niego sporadycznie, nie czyni żadnych nakładów na posiadany majątek, nie posiada jakichkolwiek zobowiązań kredytowych. Każdorazowo podkreślał swoją trudną sytuację, uchylając się jednocześnie od skonkretyzowania wielkości otrzymywanej pomocy. W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2008r. skarżący wyjaśnił, iż jego konkubina udziela mu pomocy finansowej od 2005r. i nie da się jej wyliczyć, "a żądania sądu (podania konkretów, w tym sum pieniężnych) są niezrozumiałe". Z załączonych przez skarżącego kserokopii rachunków za energię elektryczną dostarczaną do obiektów położonych przy ulicy H. nr [...] w M. oraz faktur wystawianych przez "A" S.A. wynika, że opłaty te równoważą, a nawet przekraczają zadeklarowane dochody, tj. ok. 260 zł, np. kwoty za energię elektryczną – 343,94 zł, 388,76 zł, 303,70 zł, 351,42 zł, kwoty do zapłaty dla "A" – 95,73 zł, 99,45 zł, 99,64 zł, 102,94 zł, 103,99 zł. W takiej sytuacji skoro skarżący uchyla się od wyraźnego określenia wielkości otrzymywanej bezzwrotnej pomocy (skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych zobowiązań), która w takiej sytuacji musi również przybierać formę pieniężną, choćby na wydatki na drobne bieżące i niezbędne potrzeby, tym samym postawa taka uniemożliwia pełną ocenę sytuacji finansowej wnioskującego. Dodać należy, iż nadal, pomimo wezwania, skarżący nie wyjaśnił kwestii podziału majątku dorobkowego. Rozstrzygnięcie o podział tego majątku (posiedzenie sądu zgodnie z załączonym przez skarżącego zawiadomieniem o rozprawie miało odbyć się 3 kwietnia 2008r. ) wpływa zasadniczo na sytuację wnioskodawcy w kontekście przesłanek o prawo pomocy. Skarżący nie przedłożył także zaświadczenia z właściwej ewidencji o posiadanych nieruchomościach. Sprawą skarżącego jako wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane nie są znane z uwagi na uchylanie się wnioskodawcy od złożenia stosownych wyjaśnień czy dokumentów. Zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów związanych z wystąpieniem na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowana jedynie wtedy gdy strona skarżąca istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności. Skarżący ogranicza się do powielania tych samych argumentów, które w świetle całokształtu sprawy budzą wątpliwości, np. choćby wspomniana już kwestia podziału majątku dorobkowego czy stwierdzenia użyte w piśmie z dnia 3 lipca 2007 r. zalegającego w aktach sprawy sygn. I SA/Rz 921/07 (k. 56 akt administracyjnych) cyt. :"J. M. mieszka sam, posiada dwa samochody, nie żyje w biedzie..." W nadesłanych na wezwanie kserokopiach zeznań podatkowych za 2005 rok skarżący zadeklarował łącznie dochód w wysokości 12.562,88 zł, a za 2006 rok – 16.248,17 zł. Według załączników PIT/O w obu okresach rozliczeniowych skarżący korzystał z ulgi za wyszkolenie uczniów lub z tytułu zatrudnienia pracowników w celu przygotowania zawodowego; za 2005 rok - 7.745,50 zł do odliczenia od podatku, a za 2006 rok - 7.466,84 zł. Objaśnienia do zeznań podatkowych zawarł skarżący w piśmie z dnia 20 czerwca 2007r. Skarżący nadesłał także kserokopie zeznania za 2004r. oraz korektę zeznania za 2006r. W zeznaniu za 2004r. wykazał przychód: 43.907,24 zł, koszty uzyskania przychodów: 42.862,02 zł, stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9.195,33 zł. W ostatecznym rozliczeniu podatnik wykazał nadpłatę w wysokości 1.946,80 zł. W korekcie zeznania za 2006r.; w rozliczeniu za ten okres ostatecznie również wykazał nadpłatę – 342 zł. Analiza tych dokumentów nie wpływa na sytuację skarżącego w stopniu, który kwalifikowałby go jako uprawnionego do przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, tj. częściowym czy też jak żądał całkowitym. Wynika z nich, że skarżący uzyskiwał dochody na przestrzeni tego okresu; obecnie również nie jest osobą pozbawioną środków do życia – pobiera rentę oraz korzysta z pomocy bliskich. Nie podnosi, że osoby od których uzyskuje pomoc (konkubina i matka) nie są w stanie udzielić mu wsparcia w celu uiszczenia kosztów sądowych. Nie wykazał także, iż podejmował próby i działania zmierzające do zdobycia tychże środków. W pismach wyjaśniających kierowanych do Sądu, skarżący eksponuje konflikt z organami administracyjnymi w sprawie wielkości podatku od nieruchomości z tytułu posiadanego majątku, którego konsekwencją miała być likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej, jako przyczynę swojej złej sytuacji finansowej. Obowiązek partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego ma również służyć rozwadze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z możliwości wniesienia skargi do sądu. W niniejszej sprawie, co nie może ujść uwadze, strona skarży postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie własne zawieszające postępowanie podatkowe z odwołania od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2005r. Podatnik zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję ustalająca podatek za wskazany rok. Rozstrzygnięcie tej kwestii, według organu, ma istotny wpływ na wznowienie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości, i było przesłanką zawieszenia. Konkludując, z powyższych przyczyn Sąd uznał, że skarżący nie udowodnił, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i zastępstwa prawnego. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że nie będzie mógł w przyszłości ponosić ewentualnych wydatków związanych z kontynuowaniem niniejszego postępowania. Podkreślić należy, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.