I SA/Rz 164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania - postanawia - oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący J.M. w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego pełnomocnika - adwokata. W uzasadnieniu podał, że pobiera rentę 648 zł, która obciążona jest alimentami. Po ich potrąceniu pozostaje skarżącemu kwota około 260 zł netto. Jako majątek wskazał niewykończony dom o pow. 220 m2, mieszkanie spółdzielcze 49 m2, działkę 5 a, samochód Opel Agila. Oświadczył, iż nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych, tj. oszczędności, papierów wartościowych itp. Skarżący zaznaczył, iż zadeklarowany majątek jest przedmiotem podziału pomiędzy byłymi małżonkami. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy referendarz sądowy posiłkował się informacjami nadsyłanymi przez skarżącego w ramach prowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., również w innych sprawach ze skarg J.M., w których kierował on żądania przyznania prawa pomocy. Analiza uzupełnionych oświadczeń oraz załączonych dokumentów źródłowych nie pozwoliła na uznanie, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), jak również tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Na postanowienie referendarza skarżący wniósł sprzeciw. Zgodnie z brzmieniem art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci swój byt wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia oraz ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W postępowaniu, którego dotyczy skarga; wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż badając wniosek skarżącego, Sąd posiłkował się dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami przedkładanymi na wezwania w innych sprawach ze skarg J.M. wnoszonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, tj. I SA/Rz 921/07, I SA/Rz 487/07, I SA/Rz 546/07, I SA/Rz 89/08, I SA/Rz 90/08 przyjmując, że dane te umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. Rozpoznając wniosek nieodzowne jest wskazanie, że zwolnienie w takim zakresie o jaki wnioskuje skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), tj. nie posiada koniecznych środków finansowych ani obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Skoro ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie takiej preferencji, na co wskazuje użyte w ww. przepisie określenie; "gdy osoba ta wykaże", to powinien on być stroną aktywną w zakresie wskazywania dowodów, iż faktycznie pozostaje w sytuacji, w której nie jest w stanie wyłożyć środków na prowadzenie postępowania przed sądem. W ocenie Sądu skarżący, pomimo swej aktywności, nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, do których na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, tj. w najniższej jaką przewidziano w wydanym na podstawie przepisu art. 233 P.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). W jednobrzmiących wnioskach składanych na drukach PPF - w tym również w rozpoznawanej sprawie - skarżący ujawniał takie dane, które mają wskazywać na jego złą sytuację materialną. Dlatego do skarżącego wielokrotnie kierowane były wezwania o wyjaśnienie wątpliwych kwestii związanych z jego sytuacją majątkową, która przecież jest wyznacznikiem zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów postępowania sądowego. Deklarując wyłącznie dochody z tytułu renty w kwocie ok. 260 zł miesięcznie, skarżący jednocześnie przedstawił rachunki, z potwierdzoną zapłatą, za energię elektryczną i inne media, których wysokość równała się, a w niektórych przypadkach przewyższała jego miesięczne dochody. Podawał również, że w budynku którego dotyczą owe opłaty, nie mieszka stale. Wyjaśniał, że poza utrzymaniem, które zapewnia mu konkubina i pomocy matki (bliżej nie sprecyzowanej), nie otrzymuje jakiejkolwiek pomocy kierowanej przez instytucje do osób pozostających w ubóstwie. Pomoc bliskich, tj. matki i konkubiny nie polega na wsparciu pieniężnym. Z przedłożonych zeznań podatkowych za lata 2005-2006 wynika, że skarżący deklarował dochody- za 2005 rok łącznie 12.562,88 zł, za 2006- 16.248,17 zł. W obu okresach rozliczeniowych korzystał z ulgi za wyszkolenie uczniów lub z tytułu zatrudnienia pracowników w celu przygotowania zawodowego; za 2005 rok- 7.745,50 zł do odliczenia od podatku, a za 2006 rok -7.466,84 zł. Zatem skarżący uzyskiwał dochody na przestrzeni ostatnich lat. Także obecnie nie jest osobą pozbawioną środków do życia - pobiera rentę i korzysta z pomocy osób bliskich. Dodać należy, iż nadal, pomimo wezwania, skarżący nie wyjaśnił kwestii podziału majątku dorobkowego. Rozstrzygnięcie o podział tego majątku (posiedzenie sądu zgodnie z załączonym przez skarżącego zawiadomieniem o rozprawie miało odbyć się 3 kwietnia 2008r.) wpływa zasadniczo na sytuację wnioskodawcy w kontekście przesłanek o prawo pomocy. Skarżący nie przedłożył także zaświadczenia z właściwej ewidencji o posiadanych nieruchomościach, nie zastosował się do wezwania i nie wyszczególnił kosztów swojego utrzymania, ograniczając się do bardzo ogólnych stwierdzeń o swojej wyjątkowo złej sytuacji materialnej. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego pomimo, że ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżący nie powołał nowych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uzupełnił braków wcześniejszego wezwania. Do sprzeciwu w sprawach o sygn. I SA/Rz 89 do 90/08 skarżący załączył kserokopię zeznania podatkowego za 2004r., w którym wykazał: przychód - 43.907,24 zł, koszty uzyskania przychodów -42.862,02 zł, stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9.195,33 zł. W ostatecznym rozliczeniu podatnik wykazał nadpłatę w wysokości 1.946,80 zł. Przedłożył także korektę zeznania za 2006r.; w rozliczeniu za ten okres wykazał również nadpłatę - 342 zł.-Analiza tych dokumentów nie wpływa- zdaniem Sądu - na sytuację skarżącego w stopniu, który kwalifikowałby go jako uprawnionego do przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, tj. częściowym czy też jak żądał całkowitym. Reasumując, zebrany materiał i przedstawione okoliczności, poddane racjonalnej ocenie, zgodnej z zasadami logiki, nie uzasadniają - zdaniem Sądu -przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał, że nie byłby w stanie ponieść kosztów związanych wniesieniem skargi, ani również tego, że wiązałoby się to z jakimkolwiek uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez stronę wnoszącą skargę, zatem na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu na odstępstwo od wskazanej tu reguły. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że takie okoliczności mają miejsce. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.