I SA/Rz 168/20

WyrokWSA w Rzeszowie2020-12-01

Skład orzekający: Jacek Surmacz, Grzegorz Panek, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, umarzając postępowanie w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, prawidłowo zinterpretowało i zastosowało wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego przez współwłaściciela przebywającego za granicą?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło przepisy prawa, ignorując ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd stwierdził nieważność decyzji SKO, ponieważ organ błędnie przyjął, że pobyt strony za granicą wyklucza możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, podczas gdy orzecznictwo sądowe dopuszcza prowadzenie gospodarstwa za pomocą innych osób na podstawie umów o cechach zarządu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o umorzeniu postępowania w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok. Wcześniejsze postępowania zakończyły się uchyleniem decyzji przez NSA i WSA z uwagi na niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących prowadzenia gospodarstwa rolnego przez współwłaściciela przebywającego za granicą. SKO, po ponownym rozpoznaniu sprawy, umorzyło postępowanie, błędnie interpretując wytyczne sądów. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym zignorowanie wyroków sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M. R. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...]grudnia 2019 r. nr [...], o umorzeniu postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. Decyzją z dnia[...] stycznia 2014 r. nr [...], Wójt Gminy ustalił M. R łączne zobowiązani pieniężne na 2014 r. w wysokości 58,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wymiar podatku wynika z danych z ewidencji gruntów i budynków. Odwołanie od tej decyzji wniósł w imieniu M.R. - pełnomocnik W. K. Decyzją z dnia[...]grudnia 2014 r. nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku skargi M. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 247/15 oddalił skargę. Na skutek skargi kasacyjnej M. R. od ww. wyroku - Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: NSA) wyrokiem z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2755/15 - uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA zakwestionował stanowisko WSA uznające Skarżącą za osobę nieprowadzącą gospodarstwa rolnego na wspólnych gruntach położonych w i , z uwagi na to że Skarżąca przebywa w Stanach Zjednoczonych Ameryki i działa poprzez pełnomocników. Dokonując wykładni art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2019, poz. 1256 ze zm.; dalej: u.p.r.) NSA podkreślił, że ustawodawca regulując opodatkowanie gruntów stanowiących współwłasność kilku osób w sposób wyraźny uregulował sytuację, w której grunty podlegające podatkowi rolnemu stanowią jednocześnie gospodarstwo rolne, a więc spełniają odpowiednią "normę obszarową". W tym przypadku zrezygnował z instytucji solidarności odpowiedzialności podatkowej wszystkich współwłaścicieli i przesądził, że obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem, która to gospodarstwo prowadzi w całości. Osoba ta staje się podatnikiem. Nawiązując do formalnej definicji gospodarstwa rolnego na gruncie prawa podatkowego, odmiennej od definicji wynikającej z kodeksu cywilnego, NSA podkreślił że ustalenie przesłanki prowadzenia gospodarstwa rolnego na gruncie ustawy podatkowej nie może powodować sięgania do definicji cywilnoprawnej, a w konsekwencji, z pominięciem definicji podatkowej, uzależniać sytuacji prawnej podatnika od osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W orzecznictwie podatkowym przyjmuje się bowiem, że nie jest koniczne zajmowanie się bezpośrednio gospodarstwem i uzyskiwanie korzyści, ale prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuacje, gdy osoba prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu . Wobec powyższego, formułując wskazania co do dalszego postępowania, NSA podkreślił że ustalenie, kto prowadzi gospodarstwo rolne w znaczeniu wskazanego przepisu podatkowego należy do organu podatkowego i powinno być elementem przeprowadzonego postępowania dowodowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA wyrokiem z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 77/18, uchylił decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu WSA wskazał, że wydając wyrok kasatoryjny miał na uwadze treść ww. wyroku NSA z dnia 10 listopada 2017 r., zaprezentowaną wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w jego uzasadnieniu. Sąd podkreślił, że miał na uwadze dostrzeżone przez NSA braki w ustaleniach faktycznych, wynikające z niewłaściwego interpretowania norm podatkowych zwłaszcza w odniesieniu do wskazanych w treści orzeczenia przesłanek uznania podatnika za osobę prowadzącą gospodarstwo rolne na gruntach będących współwłasnością kilku osób. WSA wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe uwzględnią zaprezentowaną w wyroku NSA wykładnię przepisu art. 3 ust. 6 u.p.r. sprowadzającą się do stwierdzenia, że prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuacje, gdy współwłaściciel prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu. Uzupełniając postępowanie dowodowe organ podatkowy ustali, czy oraz ewentualnie który ze współwłaścicieli jest osobą prowadzącą gospodarstwo rolne na gruntach będących współwłasnością skarżącej oraz stosownie do poczynionych ustaleń ponownie rozstrzygnie kwestię odpowiedzialności podatkowej skarżącej. Zastosuje przy tym, w zależności od wyników postępowania dowodowego, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 listopada 2017 r., bądź to zasadę solidarnej odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości wynikającą z art. 3 ust 5 u.p.r. bądź też zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego ze współwłaścicieli który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach (art. 3 ust 6 u.p.r.). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia[...] grudnia 2019 r. nr [...] – uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium odnosząc się do wydanych w sprawie wyroków: WSA z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 77/18 i NSA z dnia 10 listopada 2017 r. wskazało, że ustalenia wymaga, czy prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuacje, gdy współwłaściciel prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu i po dokonaniu ustaleń zastosowania, bądź to zasadę solidarnej odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości wynikającą z art. 3 ust. 5 u.p.r., bądź też zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego ze współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach (art. 3 ust. 6 u.p.r.). Kolegium przyjęło element faktyczny związany z miejscem zamieszkania strony. Jeśli strona na stałe zamieszkuje poza granicami kraju, to nie ma rzeczywistej możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego na wspólnych gruntach. Z tych też względów zastosowano zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego z współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach. M. R. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję SKO z dnia[...] grudnia 2019 r. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy SKO do ponownego rozpoznania, z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono, że organ odwoławczy wydając ją nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazówek NSA zawartych w wyroku z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2755/15, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy podatkowej i stanowiło naruszenie art. 153 i art. 170 oraz pośrednio art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.). W ocenie Skarżącej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nastąpiły naruszenia przepisów prawa formalnego i materialnego wpływające istotnie na wynik sprawy tj.: 1) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej O.p.) poprzez to, że organ odwoławczy: – po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2755/15 i przez WSA wyroku z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 77/18 - nie przeprowadził należytego i prawidłowego postępowania dowodowego, nie zgromadził niezbędnych nowych dowodów, nie wyjaśnił całościowo sprawy i nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych materiałów i dowodów oraz złożonych żądań w sprawie, pomimo że od wcześniejszej decyzji organu odwoławczego do skarżonej decyzji upłynęło 5 lat, – nie przedsięwziął wszelkich możliwych i niezbędnych czynności dowodowych i wyjaśniających w celu pełnego, dokładnego i wyczerpującego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uregulowania sprawy Skarżącej za 2014 r., – nie wywiązał się z powinności zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wszystkich dowodów) mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, – przyjął okoliczności występujące w sprawie za udowodnione, pomimo tego, że wiedział z treści odwołania Skarżącej o jej działkach położonych we wsi gmina i w mieście , ich powierzchniach i użytkach gruntowych - rolnych, tworzących wraz z działkami Skarżącej położonymi we wsi gmina grunty gospodarstwa rolnego (łącznie wszystkie użytki rolne przekraczały 1 ha przeliczeniowy) - zatem w tym zakresie i kwestii organ odwoławczy nie podjął prawidłowych czynności oraz ich w żaden sposób nie zbadał i nie wyjaśnił, – przyjął okoliczności występujące w sprawie za udowodnione, pomimo tego że Skarżąca mając wcześniej możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie przeprowadzonych dowodów w postępowaniu podatkowym przed organem odwoławczym złożyła wypowiedź z dnia 5 września 2014 r. dołączając do niej zawiadomienie Starosty o zmianie z dnia 28 sierpnia 2013 r. w ewidencji gruntów miasta w stosunku do działki nr 2577 stanowiącej pastwisko trwałe Ps III, – przyjął okoliczności występujące w sprawie za udowodnione, pomimo tego że nie przeprowadził postępowania dowodowego i wyjaśniającego od nowa po wydaniu przez WSA wyroku z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 77/18 i nie wziął pod uwagę dowodów znanych mu z urzędu, czyli dowodów z dokumentów znanych mu już na wcześniejszym etapie postępowania, tzn.: • przedstawionych przez Skarżącą w jej skargach z dnia 15 września 2014 r. na decyzje podatkowe SKO wydane w sprawach wymiaru łącznych zobowiązań pieniężnych za lata 2011 - 2013, a które to skargi zostały uwzględnione w całości nowymi decyzjami SKO z dnia[...] października 2014 r. nr [...], nr [...] i nr [...] i następnie sprostowane postanowieniami z dnia[...]listopada 2014 r. nr [...], nr [...] i nr [...], • znajdujących się w aktach sprawy odwoławczej nr [...], tj. urzędowego odpisu pisma ze Starostwa Powiatowego w z dnia 19 listopada 2012 r. nr GN-11.6621.130.2012 do Urzędu Gminy, do którego to pisma załączono urzędowe informacje z rejestru gruntów z dnia 19 listopada 2012 r. dot. działki nr 2573/3 o pow. 0,2665 ha (użytek gruntowy R II) w i dot. działki nr 2526 o pow. 0,43 ha (użytek gruntowy R IlIa) we wsi gmina oraz nie stworzył w czasie postępowania odwoławczego w 2018 - 2019 r. możliwości wypowiedzenia się Skarżącej co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem Skarżonej decyzji, – nie ustalił na datę wydania zaskarżonej decyzji, czyli dzień 31 grudnia 2019 r., aktualnego stanu faktycznego podlegającego opodatkowaniu, w tym jakie działki ma Skarżąca na terenie gminy pow., gminy pow. i w mieście (o jakiej powierzchni i o jakim rodzaju użytku gruntowego), – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie opisał, nie omówił i prawidłowo nie ocenił wynikającego ze zgromadzonego materiału dowodowego (w tym przede wszystkim z wymienionych wyżej urzędowych informacji ze Starostwa Powiatowego w z rejestru gruntów z dnia 19 listopada 2012 r.) stanu faktycznego w sprawie podatkowej zaskarżącej za 2014 r., a przez to nie sporządził dostosowanego do tego stanu uzasadnienia prawnego decyzji, co stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w związku z art. 121 § 1 O.p.; 2) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego praktyczne nie zastosowanie do realiów sprawy podatkowej za 2014 r. (a tylko słowne w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) i nie uwzględnienie danych ujawnionych w zgromadzonych przez organ I instancji (Wójta Gminy) materiałach dowodowych, świadczących m.in. o tym, że Skarżąca już w 2011 r. prawnie i faktycznie widniała w ewidencji gruntów co do tego, iż na terenie miasta (działka nr 2573/3 o pow. 0,2665 ha - 0,4397 ha przeliczeniowego) i gminy we wsi (działka nr 2526 o pow. 0,43 ha - 0,6450 ha przeliczeniowego) w powiecie jest współwłaścicielem gruntów o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy; niezależnie od tego że w ewidencji gruntów wsi gmina, Skarżąca wykazana była jako właściciel działek nr 1316/2 (pow. 0,0801 ha) i nr 1319/2 (pow. 0,01 ha), co istotnie wpłynęło na wynik (rozpatrzenie i rozstrzygnięcie) sprawy podatkowej za 2014 r.; 3) art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 5 i ust. 6, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.r., poprzez nie przyjęcie, że Skarżąca oprócz gruntów we wsi gmina ma w sąsiednich gminach, tj. w gminie (wieś) i w mieście, współwłasność gruntów rolnych (użytków rolnych) które tworzą m.in. gospodarstwo rolne, i z tego tytułu powinna ona opłacać podatki w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na terenie właściwym dla organu I instancji (Wójta Gminy) jak dla gruntów gospodarstwa rolnego, czyli od 1 ha przeliczeniowego gruntów równowartość pieniężną 2,5 q żyta, a nie jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia i uzasadnienia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - równowartość pieniężną 5 q żyta. Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów: – zamieszczonych w postępowaniach sądowoadministracyjnych przed WSA o sygn. akt I SA/Rz 247/15 i I SA/Rz 77/18, – wyroku NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2755/15, jego treści i oceny prawnej. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zażądanie przez WSA aktualnych dokumentów: – od Starosty z ewidencji gruntów i budynków dotyczących tego jakie nieruchomości (działki) położone we wsi gm. i w mieście oraz o jakich danych ewidencyjnych są we własności (współwłasności) i posiadaniu Skarżącej, – od Burmistrza Miasta i Wójta Gminy pisemnych informacji o płaconych przez Skarżącą podatkach rolnych i zaliczeniu gminy Miasta i gminy do określonych okręgów podatkowych – o ile będzie to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie podatkowej za 2014 r. i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję z dnia[...] grudnia 2019 r. nr [...] było związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 marca 2018 r. I SA/Rz 77/18. Sąd w wyroku tym wskazał, że wobec uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 maja 2015 r. I SA/Rz 247/15 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związany jest – na podstawie art. 190 P.p.s.a. - dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Wykładnia prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu NSA wiążą w sprawie nie tylko sąd I instancji, lecz także organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także strony postępowania. Art. 190 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez NSA w jego wcześniejszym orzeczeniu, gdyż są nimi związani. Podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe uwzględnią zaprezentowaną w wyroku NSA wykładnię przepisu art. 3 ust. 6 u.p.r. sprowadzającą się do stwierdzenia, że prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuacje, gdy współwłaściciel prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu. Uzupełniając postępowanie dowodowe organ podatkowy ustali, czy oraz ewentualnie który ze współwłaścicieli jest osobą prowadzącą gospodarstwo rolne na gruntach będących współwłasnością Skarżącej oraz stosownie do poczynionych ustaleń ponownie rozstrzygnie kwestię odpowiedzialności podatkowej Skarżącej. Zastosuje przy tym, w zależności od wyników postępowania dowodowego, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 listopada 2017r. bądź to zasadę solidarnej odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości wynikającą z art. 3 ust 5 u.p.r. bądź też zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego ze współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach (art. 3 ust 6 u.p.r.). Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w części relacjonującej postępowanie w sprawie opisało, między innymi, treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r. II FSK 2755/15 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 marca 2018 r. I SA/Rz 77/18. W części zważającej Kolegium trafnie wskazało, że wobec opisanych wyroków istota rozpoznania sprawy sprowadza się do realizacji wykładni prawa i wskazań co do dalszego postępowania zawartego w tych wyrokach i ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza że organ administracji publicznej nie może nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez Sąd. Zatem ustalenia wymaga, czy prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuacja, gdy współwłaściciel prowadzi gospodarstwo z pomocą innych osób, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu i po dokonaniu ustaleń – zastosowania: bądź zasady solidarnej odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości bądź zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego ze współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach. Następnie Kolegium wskazało, że dokonując ustaleń w sprawie przyjęło element faktyczny związany z miejscem zamieszkania strony i podało, że jeśli strona na stałe zamieszkuje poza granicami Kraju, to nie ma rzeczywistej możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego na wspólnych gruntach. Wywiodło, że z tych względów zastosowano zasadę wyłącznej odpowiedzialności podatkowej tego z współwłaścicieli, który prowadzi gospodarstwo rolne na wspólnych gruntach i w związku z tym uchyliło decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. Pomijając lapidarność pisemnej wypowiedzi w zakresie dokonanych przez Kolegium ustaleń faktycznych, z których nie wynika nawet, który z współwłaścicieli prowadzi gospodarstwo rolne, a także co stanowiło podstawę takiego ustalenia, zauważyć należy, że Kolegium zlekceważyło ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w opisywanych już wyrokach NSA i WSA. Tytułem przypomnienia NSA w wyroku z 10 listopada 2017 r. – II FSK 2755/15 jednoznacznie wskazał, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przedstawione w wyroku z dnia 19 maja 2015 r. I SA/Rz 247/15, że Skarżąca nie jest osobą prowadzącą gospodarstwo rolne, gdyż przebywa w Stanach Zjednoczonych Ameryki i działa poprzez pełnomocników- jest nieprawidłowe. Odwołał się NSA do orzecznictwa (Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2011 r. I SA/Rz 302/11), w którym przyjęto że zwrot ustawowy – "prowadzenie gospodarstwa rolnego w całości" – "uprawnia [...] do przyjęcia , że nie chodzi tu tylko o zajmowanie się bezpośrednio gospodarstwem i uzyskiwanie korzyści, ale ta hipoteza obejmuje również sytuację, gdy taka osoba prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób na podstawie zawartych umów o cechach zarządu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2018 r. – I SA/Rz 77/18 podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe uwzględnią zaprezentowaną w wyroku NSA wykładnię przepisu art. 3 ust. 6 u.p.r., sprowadzająca się do stwierdzenia że prowadzenie gospodarstwa obejmuje również sytuację, gdy współwłaściciel prowadzi gospodarstwo za pomocą innych osób na podstawie zawartych umów o cechach zarządu. W kontekście wyraźnych, jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania, poprzedzonych oceną prawną, Kolegium, które właściwie wywiodło związanie w tym zakresie i dało temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji następnie w sposób oczywiście ignorujący wytyczne Sądów, bez jakiejkolwiek argumentacji skonstatowało, że jeśli strona na stałe zamieszkuje poza granicami Kraju, to nie ma rzeczywistej możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego na wspólnych gruntach. Brak jakiejkolwiek argumentacji nie pozwala Sądowi na podjęcie nawet próby oceny tego stanowiska i jednocześnie uniemożliwia uznania go za prawidłowe, skoro, jak to już podkreślono – zarówno NSA jaki WSA wskazały, że pobyt poza granicami Kraju nie wyłącza możliwości prowadzenia tego gospodarstwa poprzez inne osoby, na podstawie zawartych umów o cechach zarządu. Przytoczone fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują nie tylko na wewnętrzną sprzeczność motywów rozstrzygnięcia, wadliwość konstrukcji decyzji, ale – przede wszystkim - stanowią o wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 153 i 190 P.p.s.a. poprzez zignorowanie oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku sądu administracyjnego. Taka sytuacja zobowiązywała Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji- na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na powody, które Sąd wziął pod uwagę rozpoznając sprawę odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne, a nawet niedopuszczalne. Sąd natomiast wskazuje tylko, że zarzut naruszenia art. 170 P.p.s.a. jest wadliwy, gdyż norma prawna zawarta w tej jednostce redakcyjnej ustawy nie dotyczy sytuacji występującej w tej sprawie, co do której mają zastosowanie przepisy art. 153 i 190 P.p.s.a. Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. - na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. - oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze, gdyż z uwagi na podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ich przeprowadzenie nie spełniałoby warunków zawartych w ostatnio powołanym przepisie, natomiast sięgnięcie przez Sąd do innych wyroków jest dopuszczalne bez wydania postanowienia o przeprowadzeniu dowodów z tych wyroków. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wyeliminuje naruszenia, które legły u podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowego Sąd zasądził na podstawie art. 200 P.p.s.a.; jedynym składnikiem tych kosztów jest równowartość uiszczonego wpisu od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło