I SA/Rz 173/13
WyrokWSA w Rzeszowie2013-04-23
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Kazimierz Włoch, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy fundusz inwestycyjny, który nie był bezpośrednim odbiorcą dywidend, ale był ich ostatecznym beneficjentem, może być uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych, jeśli płatnik błędnie wskazał depozytariusza jako podatnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje wyłącznie podatnikowi, na którym ciąży obowiązek podatkowy. W przypadku dywidend, podatnikiem jest podmiot, który faktycznie otrzymał środki pieniężne od wypłacającego dywidendę, a nie jego ostateczny beneficjent, jeśli ten ostatni nie był bezpośrednim odbiorcą i nie obalił domniemań prawnych dotyczących statusu akcjonariusza. W związku z tym, fundusz inwestycyjny, który nie był bezpośrednim odbiorcą dywidend, nie mógł być uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.Stan faktyczny
Fundusz inwestycyjny ('A') złożył wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od dywidend wypłaconych w latach 2006-2007. Płatnik (spółka 'B'/'C') wskazał w formularzach IFT-2R jako odbiorców dywidend inne podmioty ('E' S.A. i 'D'), a nie fundusz. Organy podatkowe umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że fundusz nie jest podatnikiem i tym samym nie jest stroną postępowania. Fundusz odwołał się, argumentując, że jest ostatecznym beneficjentem dywidend, a wskazanie depozytariusza było błędem płatnika. Po utrzymaniu decyzji organu I instancji przez Dyrektora Izby Skarbowej, fundusz złożył skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Kazimierz Włoch SO del. Jarosław Szaro /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi ‘A" z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych - oddala skargę -
I SA/Rz 173/13
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 § 1 pkt
1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej w skrócie o.p.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 27.12.2011 r. (uzupełnionym następnie pismem z dnia 7.03.2012 r.), "A" z siedzibą
w L. (zwany dalej Funduszem),wystąpił o stwierdzenie i zwrot nadpłaty
w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych, pobranym w latach 2006-2007 przez płatnika "B" S.A. (obecnie "C" S.A.)
w łącznej kwocie 43.626 zł. Wnioskodawca wskazał, że jest funduszem inwestycyjnym zarejestrowanym w rejestrze handlowym spółek w L., gdzie w latach 2006-2009 był rezydentem podatkowym, tj. podlegał nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, co zostało potwierdzone załączonymi do wniosku certyfikatami rezydencji. Fundusz jest zarządzany przez "D", spółkę prawa luksemburskiego. W toku postępowania wnioskodawca wyjaśnił, że "D" jest depozytariuszem Funduszu, którego zadaniem jest przechowywanie aktywów Funduszu (m.in. akcji spółek, które mogą wypłacać dywidendę). W związku z powyższym płatnik jako odbiorcę dywidendy wskazał na formularzu IFT-2R depozytariusza zamiast Funduszu. Należy przez to rozumieć, iż depozytariusz działa jako pośrednik (podmiot przechowujący środki), a ostatecznym beneficjentem dywidend jest Fundusz.
Organ I instancji, na podstawie informacji IFT-2R za 2006 r. i 2007 r. przedłożonych przez Fundusz oraz wyjaśnień udzielonych przez "C" S.A. ustalił, że podatnikiem uprawnionym do otrzymania dywidend od akcji "B" S.A. ("C" S.A.), od których płatnik pobrał zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych będący przedmiotem ww. żądania był:
•w 2006 r. – "E" S.A. z siedzibą we F.,
•w 2007 r. – "D" w L.
Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził więc, że niezłożenie przez płatnika — "B" S.A. deklaracji CIT -6 za 2006 r.
i CIT-6R za 2007 r. do właściwego urzędu skarbowego oraz niedokonanie wpłat podatku w kwocie 28.848,00 zł za 2006 r. i 14.778,00 zł za 2007 r. z tytułu wypłaconych dywidend na rzecz "A", jak również inne oznaczenie podatnika w informacji IFT-2R za 2006 r. i 2007 r. jednoznacznie wskazuje, iż Fundusz nie występuje w przedmiotowej sprawie o stwierdzenie nadpłaty jako podatnik w rozumieniu art. 75 § 1 o.p. W związku z powyższym umorzył przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe.
"A" złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie nowej decyzji na podstawie art. 226 § 1 o. p., stwierdzającej nadpłatę podatku dochodowego od osób prawnych we wnioskowanej kwocie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 208 § 1 oraz art. 133 § 1 w związku z art. 75 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, ze Fundusz nie występuje
w przedmiotowym postępowaniu podatkowym w charakterze podatnika i tym samym nie jest uprawniony do żądania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż zgodnie z prospektem Funduszu
z dnia 15.12.2011 r., "D" w L. jest jego depozytariuszem, którego zadaniem jest przechowywanie aktywów Funduszu (m.in. akcji spółek, które mogą wypłacać dywidendę). W związku z powyższym, w przypadku wypłaty dywidend na rzecz Funduszu może zaistnieć sytuacja, w której płatnik jako odbiorcę dywidend wskaże depozytariusza, Jednak nie zmienia to faktu, że właścicielem i ostatecznym beneficjentem wypłacanych dywidend jest Fundusz. Odwołujący podniósł, że jest stroną postępowania, dlatego jest uprawniony do żądania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w pełnej wysokości zadeklarowanej we wniosku. Zdaniem odwołującego, treść informacji 1FT-2R, jak również deklaracji CIT-6 nie może być przeważającym argumentem, rozstrzygającym kwestię kto jest ostatecznym beneficjentem danej płatności oraz podatnikiem ponoszącym ekonomiczny ciężar podatku, a w konsekwencji stroną postępowania podatkowego.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej, opisaną na wstępie decyzją utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Następuje to m.in. w sytuacji, gdy wnioskodawca w oparciu o art. 75 § 1 o.p. zwraca się z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i o zwrot podatku, który w rzeczywistości został pobrany od innego podmiotu. W takim wypadku przyczyna bezprzedmiotowości postępowania ma charakter podmiotowy. Organ odwoławczy przywołał następnie brzmienie art. 347
§ 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej w skrócie: ksh), w brzmieniu obowiązującym w latach 2006-2007, dotyczącego prawa akcjonariuszy do udziału w zysku. Z przepisu tego wynika, że dywidenda przysługuje wyłącznie akcjonariuszom, którzy spełniają określone warunki, nie zaś jakimkolwiek innym podmiotom. Dla określenia statusu akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy bez znaczenia pozostaje sposób dalszego dysponowania przez nich środkami uzyskanymi z tego tytułu, w tym ich ewentualne przekazanie w części lub w całości osobom trzecim. Osoba, której akcjonariusz przekaże środki uzyskane tytułem dywidendy, nie stanie się również akcjonariuszem spółki wyłącznie przez sam fakt otrzymania określonej kwoty, która pierwotnie stanowiła dywidendę.
Ustosunkowując się do zarzutów Funduszu, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego (w tym informacji płatnika IFT-2R) wynika, iż "D" S.A. nabył akcje "B" S.A. Zatem podatnikiem uprawnionym do otrzymania dywidend z tytułu udziału w zyskach "B" S.A., od których płatnik pobrał zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych nie był Fundusz "A", lecz "E" S.A. z siedzibą we F. (2006 r.)
i "D" z siedzibą w L. (2007 r.). W konsekwencji dywidendę zarówno w 2006, jak i w 2007 r. wpłacono nie na rzecz Funduszu, lecz na konto "E" S.A. z siedzibą we F. oraz "D" z siedzibą w L. Nastąpiło więc powstanie stosunku publicznoprawnego, którego treścią był obowiązek płatnika ("B") obliczenia, pobrania od podatnika (akcjonariusza) i wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od wypłaconych dywidend. Organ odwoławczy nie zakwestionował przy tym, że ww. instytucje finansowe mogły inwestować środki należące do Funduszu oraz przekazywać mu należności z tytułu otrzymanych dywidend, a także działać jako depozytariusz Funduszu. Przedłożone przez Fundusz wyciągi z rachunku bankowego "D", mające świadczyć, iż "otrzymane przez depozytariusza dywidendy od poszczególnych płatników są następnie przekazywane na konta Funduszu lub jego subfunduszy", nie mają znaczenia z punktu widzenia zdefiniowania podatnika podatku dochodowego od osób prawnych od przychodów, uzyskanych z tytułu wypłaconych dywidend. Bez znaczenia jest również, na czyj rachunek "D" przekazał wypłacone dywidendy.
Organ odwoławczy podniósł, że fakt przekazania wypłaty w wyniku dyspozycji
właściciela przedmiotowych dywidend na rachunek innego podmiotu, nie czyni z tego ostatniego podatnika, od którego płatnik pobrał będący przedmiotem żądania zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych. Dokonanie takiej dyspozycji wynikać bowiem może z różnorodnych przyczyn, mających swoje źródło
w prywatnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych pomiędzy właścicielem dywidend a tym podmiotem. Status podatnika wynika z publicznoprawnego charakteru stosunku zobowiązaniowego, powstałego w wyniku zakupu akcji "B" S.A. Podkreślono, że zakres obowiązku podatkowego i status podatnika (tym samym strony w postępowaniu), wyznaczają obowiązujące przepisy, nie zaś ekonomiczny ciężar podatku. Nie jest także uzasadnione twierdzenie odwołującego, iż organ I instancji dopuścił się zmiany stanu faktycznego przedstawionego we wniosku.
Ponadto w świetle okoliczności, iż w Urzędzie Skarbowym w W. nie odnotowano wpływu deklaracji CIT-6 za 2006 r. oraz CIT-6R za 2007 r., złożonych przez "B" S.A., w których jako podatnik występował "A"; nie potwierdzono również wypłat przez płatnika dywidend na rzecz "A" a w posiadanych dokumentach "C" S.A, Spółka o nazwie "A" z siedzibą w L. nie widnieje jako uprawniona do wypłaty należności z tytułu dywidend w latach 2006-2007 oraz, że na informacji IFT-2R za 2006 r. i 2007 r., przedłożonych przez Fundusz, w części C/DANE PODATNIKA (ODBIORCY NALEŻNOŚCI) widnieją w 2006 r. – "E" z siedzibą we F., natomiast w 2007 r. – "D" z siedzibą w L. nie ulega wątpliwości, że Fundusz nie jest podmiotem mającym przymiot strony postępowania w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje statusu Funduszu jako nierezydenta w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz. U. 2011 r. Nr 74 poz. 397 ze zm., dalej: u.p.d.o.p.) oraz przedstawionych przez Fundusz certyfikatów rezydencji
w latach 2006-2007 w L. Oczywiste jest również brzmienie art. 10 Konwencji z dnia 14.06.1995 r. między Rzecząpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 1996 r. Nr 110, poz. 527) a także użyte w tym przepisie pojęcie odbiorcy dywidend jako "właściciela" (ust. 2). Dyrektor Izby Skarbowej podzielił jednak pogląd wyrażony w powoływanym przez Fundusz wyroku (sygn. akt III SA/Wa 629/07), że "o tym wobec kogo powstał obowiązek podatkowy,
a więc kto jest podatnikiem, rozstrzygają przepisy u.p.d.o.p. Przy opodatkowywaniu przychodów osiągniętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., w pierwszej kolejności należy zatem ustalić osobę podatnika, a dopiero później, kierując się miejscem zamieszkania lub siedziby tego podatnika, zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej".
Organ odwoławczy podkreślił także, że sam odwołujący nie wykazał, że jest stroną postępowania.
"A", reprezentowany przez doradcę podatkowego, A.O., zaskarżył powyższą decyzję do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 208 § 1 i art. 13 § 1 w związku z art. 75 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, że spółka nie występuje w przedmiotowym postepowaniu w charakterze strony i tym samym nie jest uprawniona do żądania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty
w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych,
- art. 191 w związku z art. 189 i art. 194 o.p., poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na wybranych arbitralnie dowodach.
Skarżący cenił, że jednoznacznie wykazał, iż jest stroną postępowania. Powołał się przy tym na treść prospektu Funduszu z dnia 15.12.2011 r., zgodnie
z którym "D" w L. jest depozytariuszem Funduszu. W związku z powyższym, w przypadku wypłaty dywidend na rzecz skarżącego, płatnik może jako odbiorcę wskazać właśnie depozytariusza. Należy jednak przyjąć, że depozytariusz działa jako pośrednik a ostatecznym beneficjentem (w rozumieniu ww. Konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatku od dochodów i majątku z dnia 14.06.1995 r.) jest skarżący.
W ocenie skarżącego Funduszu, wskazanie w formularzu depozytariusza zamiast skarżącego jest efektem pomyłki płatnika, jednak ten błąd nie powinien przekreślić możliwości stwierdzenia nadpłaty, ponieważ to fundusz jest podatnikiem
i poniósł ciężar ekonomiczny pobranego podatku. Skarżący na poparcie swych twierdzeń powołał się na najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych a także jednolitą linię interpretacyjną Ministra Finansów, odmawiającą przyznania płatnikowi prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W związku z powyższym skarżący wywiódł, że jest jedynym podmiotem, który mógł skutecznie wystąpić
o stwierdzenie nadpłaty.
Skarżący podniósł również, że poza certyfikatami rezydencji, potwierdzającymi rezydencję podatkową skarżącego w latach 2006-2007, zgromadzony w sprawie materiał nie zwiera dowodów posiadających szczególną moc dowodową. Zatem wszystkie zgromadzone dokumenty, w tym przedstawione przez skarżącego powinny być traktowane równorzędnie. Dowody te zaś wskazują, że fundusz jest podatnikiem i powinien być uznany za stronę postepowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona. Organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego, ani procesowego uznając w zaskarżonych decyzjach, że skarżący "A" nie jest stroną postępowania o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych.
Przepis art. 75. § 1 o. p. .stanowi, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Z treści zawartej w nim normy prawnej wynika zatem, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikowi i on tylko może być uznany za stronę tego postępowania w przypadku, gdy płatnik pobrał podatek nienależnie lub w zawyżonej wysokości.
Pojęcie podatnika zostało zdefiniowane w treści art. 7 o.p., który stanowi ,że podatnikiem jest osoba fizyczna lub prawna, na której, w myśl przepisów szczególnych ciąży obowiązek podatkowy. Dlatego kluczowym zagadnieniem podlegającym rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu dywidendy wypłaconej przez spółkę "C" jest skarżąca spółka "A", czy jest nim, tak jak to przyjęły organy, "D" z siedziba odpowiednio w F. i w L..
Rozstrzygniecie tego dylematu musi nastąpić w oparciu o przepisy ustawy
o podatku dochodowym od osób prawnych, z uwzględnieniem regulacji zawartych
w kodeksie spółek handlowych w art. 241 i następnych, dotyczących wypłaty dywidendy akcjonariuszom.
Ponieważ pojęcie podatnika, o którym mowa w art. 7 o.p. nierozerwalnie związane jest z obowiązkiem podatkowym określonym w poszczególnych ustawach szczególnych, regulujących rodzaje podatków, należy rozstrzygnąć, kto będzie podatnikiem podatku dochodowego (w tym przypadku od osób prawnych) z tytułu przychodu od udziału w zyskach osób prawnych.
Przepis art. 1 u.p.d.o.p. wskazuje przedmiot objęty tą regulacją, jako określenie opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych. Przedmiotem podatku dochodowego osób prawnych jest zatem ich dochód .Ustawa przewiduje opodatkowanie dochodów z całego szeregu różnych źródeł, przy czym dla niniejszej sprawy istotne będzie unormowanie ujęte w przepisie art.7 ust.
1 u.p.d.o.p., który przewiduje, że podstawą opodatkowania jest dochód bez względu na rodzaj źródła przychodów, z zastrzeżeniem jednakże, że w przypadku źródeł,
o których mowa w art. 21 i 22 u.p.d.o.p., przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem art. 22 u.p.d.o.p. określa przedmiot opodatkowania i wysokość stawki podatku w odniesieniu do przychodów (dochodów) z tytułu dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.
Przepis art. 22 ust.1 u.p.d.o.p. w brzmieniu do dnia 01.01.2007 r. stanowił ,że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych
w wysokości 19 % jest dochód z tytułu dywidend i innych udziałów w zyskach osób prawnych, zaś po tej dacie wprowadzono do tego przepisu alternatywnie, obok pojęcia dochód, pojęcie przychód, co jednak, jak się wydaje nie ma istotnego znaczenia w świetle treści regulacji z art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. i było jedynie zabiegiem porządkującym terminologię ustawy.
Należy zatem skonstatować, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest, w myśl powyższych norm przychód z tytułu dywidendy.
Pojęcie przychodu zostało zdefiniowane w przepisie art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., który spośród różnych desygnatów tego określenia uznał "otrzymane pieniądze, wartości pieniężne w tym również różnice kursowe" (12 ust.1 pkt 1 u.p.d.o.p.). Otrzymane pieniądze z tytułu dywidendy będą zatem przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Ustawodawca w art.12 ust. 4 oraz w art. 13 i 14 u.p.d.o.p. wprowadził szereg wyjątków od zasady, że otrzymane pieniądze są przychodem, przy czym analiza zawartych tam hipotez stanu faktycznego, (w brzmieniu obowiązującym w latach 2006 –2007) pozwala na wyartykułowanie poglądu, że żaden z tych wyjątków zastosowania miał nie będzie, bez potrzeby przytaczania treści całej regulacji, ujętej w tych przepisach, liczącej kilkanaście enumeratywnie wymienionych wyjątków.
Otrzymane z tytułu dywidendy pieniądze muszą być zatem uznane w świetle przedstawionych regulacji za przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w wysokości 19 %. Podatnikiem będzie zatem osoba prawna, która te pieniądze otrzymała od podmiotu wypłacającego dywidendę.
Podatek dochodowy od przychodów w postaci dywidendy pobierany jest bowiem przez płatnika, którym z mocy art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. są osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.
Podmiot wypłacający dywidendę określa więc osobę, której te należności zostaną wypłacone oraz jest zobowiązany do pobrania podatku dochodowego. Kwestia osoby uprawnionej do otrzymania dywidendy, określona została
w przepisach art. 341 i następnych kodeksu spółek handlowych. Przepis art.347 § 1 ksh stanowi, że akcjonariusze mają prawo do udziału w zyskach, wykazanych
w sprawozdaniu finansowym, zaś o tym uprawnieniu do dywidendy, zgodnie
z art.348 § 2 ksh decyduje zachowanie statusu akcjonariusza, zasadniczo w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku.
W celu prawidłowej realizacji prawa akcjonariuszy do udziału w zyskach, spółka, w myśl art. 341 § 1 ksh zobowiązana jest do prowadzenia księgi akcji
imiennych i świadectw tymczasowych, w której wpisuje się imię i nazwisko lub nazwę akcjonariusza, jej adres, wysokość dokonanych wpłat, jak także, na wniosek osoby uprawnionej, wpis o przeniesieniu akcji na osobę trzecią. Prowadzenie tej księgi i dbałość o prawidłowość zawartych w niej wpisów ma niezwykle istotne znaczenie bowiem z mocy art.343 § 1 ksh, wobec spółki, za akcjonariusza uważa się tylko osobę wpisaną do księgi akcyjnej. Przepis ten wprowadza wzruszalne domniemanie, że osoba wpisana do księgi akcyjnej jest akcjonariuszem spółki i jest tym samym uprawniona do otrzymania dywidendy.
Ten sam przepis wprowadza również kolejne domniemanie, że akcjonariuszem jest osoba, która posiada akcje na okaziciela. Z domniemaniem tym łączyć się będzie treść przepisu art.9217 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej w skrócie: k.c.), że spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią papieru wartościowego zwalnia dłużnika, chyba, że ten był w złej wierze.
Jeżeli zatem nie doszło do obalenia domniemania prawdziwości księgi akcyjnej, jak też nie podważono uprawnień posiadacza akcji do występowania
w charakterze akcjonariusza, spółka powinna realizować swoje obowiązki wobec akcjonariuszy do rąk osób, którzy jako akcjonariusze korzystają z domniemań wynikających z tego przepisu. Powinna również do ich rąk wypłacić im dywidendę.
Powyższe wnioskowanie prowadzi do wniosku, że te podmioty są uprawnione do uzyskania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu dywidendy (udziału w zyskach osób prawnych).
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy należy odnotować, że płatnik "C" S.A. dokonała wypłaty dywidendy na rzecz "D" z siedzibą odpowiednio w F. i L. za lata 2006 – 2007. Uznała zatem te instytucje za swoich akcjonariuszy uprawnionych do otrzymania dywidendy. Od wypłaconych kwot pobrała jako płatnik – w myśl regulacji art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. podatek dochodowy, wskazując jako podatników w złożonych do urzędu skarbowego deklaracjach w/w banki.
Skarżący w trakcie postępowania podatkowego nie wykazał aby doszło do obalenia domniemania określonego w art. 343 § 1 ksh i aby w trakcie stosownego postępowania doszło do ustalenia, że przedmiotowa spółka (płatnik w rozumieniu u.p.d.o.p.) wypłacił dywidendę niewłaściwemu podmiotowi, który w istocie nie był akcjonariuszem tej spółki. Brak jest też informacji aby spółka "C", wypłacając dywidendy bankom była w złej wierze i wiedziała, iż wypłaca należności z tytułu dywidendy podmiotom nie będącymi jej akcjonariuszami.
Wobec nie wykazania takich okoliczności należy uznać, że spółka wypłaciła dywidendę podmiotom, które mogła uznawać za swoich akcjonariuszy, i którym prawo do dywidendy przysługiwało, jak też nie pozostawała w tym zakresie w złej wierze.
W takich okolicznościach – w świetle zgromadzonych w postępowaniu podatkowym dowodów, postępowanie spółki było prawidłowe. Zgodnie z regulacjami ksh wypłaciła ona należności z tytułu dywidendy bankom.
Banki "E" z siedzibą w P. (rok 2006) i bank "D"z siedzibą w L. (rok 2007) otrzymały z tego tytułu pieniądze. To stanowi
o tym, że osiągnęły z tego tytułu przychód, który podlega opodatkowaniu na zasadach opisanych powyżej, w związku z przepisami zawartymi w przedstawionych regulacjach.
Podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu przychodów otrzymanych z dywidend jest osoba, która ten przychód otrzymała od wypłacającego dywidendę podmiotu. W tym konkretnym przypadku przychód taki osiągnęły banki. Późniejsze zadekretowanie tych pieniędzy w określony sposób nie ma już znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy ciąży bowiem na osobie, która osiągnęła przychód, a ten osiągnęły banki otrzymując dywidendę.
Przepisy art.12-14 u.p.d.o.p. nie przewidują wyjątku dla takiej sytuacji jak wskazywana w niniejszej sprawie, aby możliwe było uznanie, że przychód po stronie banku nie nastąpił. Zostały wyczerpane wszystkie elementy, skutkujące uznaniem banków za podatników w tej sprawie. Otrzymały one przychód z tytułu dywidendy
a przychód z tego tytułu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Bez znaczenia są argumenty podnoszone przez stronę skarżącą, odnośnie wzajemnych relacji pomiędzy Funduszem "A" a bankami "D".
Relacje te w świetle przedstawionych powyżej regulacji prawnych nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy opodatkowaniu podlega przychód z tytułu dywidendy, rozumiany jako wypłata środków pieniężnych przez podmiot wypłacający dywidendę na rzecz akcjonariusza, a przychód ten niewątpliwie uzyskały banki.
W ten sposób zrealizował się prawnopodatkowy stan faktyczny, skutkujący powstaniem obowiązku podatkowego, który został zrealizowany i nie jest kwestionowany ani przez spółkę "C" ani też banki.
Wzajemne rozliczenia pomiędzy bankiem i funduszem nie maja tutaj znaczenia. Kwestie, czy pieniądze z tytułu dywidendy, na mocy umów łączących banki i fundusz zostały mu następnie przekazane, są prawnie relewantne
z prawnopodatkowego punkt widzenia. Jeżeli fundusz zdecydował się na takie ukształtowanie swoich kontaktów z bankiem, że ramach posiadanych akcji czy środków finansowych wyraził akceptacje dla takiej działalności banku, że to bank, nie zaś fundusz będzie występował jako akcjonariusz podmiotu wypłacającego dywidendę, to następnie nie może kwestionować wypłaty dywidendy na rzecz banku
i odpowiedniego opodatkowania takiej transakcji.
Nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy przez organy dokumenty przedłożone na rozprawie sądowoadministracyjnej przez pełnomocnika skarżącego. Po pierwsze, przedłożone tłumaczenie nie obejmuje całości zawartej umowy, ograniczając się do jej nieznacznej części, co zasadniczo uniemożliwia dokonanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w oparciu o tak fragmentaryczny dokument, uniemożliwiający zapoznanie się z całokształtem stosunków prawnych pomiędzy bankiem a funduszem. Po drugie należy wziąć pod uwagę, że umowa ta została zawarta w roku 2012 i nie może rodzić skutków w zakresie prawa podatkowego za lata 2006-2007 r.
Mając powyższe na uwadze, organy podatkowe słusznie uznały, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe bowiem podmiot, który wystąpił o zwrot nadpłaty, nie jest uprawniony do wystąpienia z takim wnioskiem z uwagi na brak po jego stronie statusu podatnika.;
Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło