I SA/Rz 193/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, J.M. (dalej skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniósł na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku doprecyzował, że wnioskuje o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu w całości lub w części, ze względu na brak środków finansowych. Dalej uzupełnił uzasadnienie o informację o rozdzielności majątkowej z żoną i podał, że partycypuje w kosztach utrzymania domu 2000 (zł ) miesięcznie. Wedle oświadczenia skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, z tytułu umowy o pracę pobiera wynagrodzenie w wysokości 4200 zł brutto. Do wniosku dołączono kserokopię rocznego obliczenia podatku w 2009 r. PIT-40 i PIT-11 za 2008 r. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. o podanie informacji o dodatkowej pomocy otrzymywanej od instytucji oraz osób trzecich, przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takimi skarżący dysponuje, podania informacji o posiadanych środkach transportu, przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, wyjaśnienia kwestii związanej z uzyskaniem przychodu w kwocie 1.000.000 zł z tytułu sprzedaży lokalu użytkowego wobec niewykazania jakiegokolwiek majątku Skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika oświadczył, że żona osiąga dochody z emerytury w wysokości 1562 zł netto. Do akt przedłożono także dwa wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego na nazwisko skarżącego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Z brzmienia art. 243 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy (taki zakres pomocy określił we wniosku skarżący) prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia owo wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Do obowiązku zaś rozpoznającego wniosek referendarza lub sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). W niniejszej sprawie referendarz uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim już informacje dołączone do wniosku: PIT-11 za 2008 r. i PIT-40 roczne obliczenie podatku od dochodu w 2009 r. wykluczają skarżącego, zdaniem referendarza, jako wymagającego wsparcia. Z tego pierwszego dokumentu wynika, że w roku 2008 dochód skarżącego wyniósł 50.015 zł, z drugiego natomiast dot. 2009 r. wykazana kwota dochodu to 49.396,80 zł, przy czym skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która według informacji pobiera emeryturę w kwocie 1562 zł (netto) i tym samym dochody te łączą się ze sobą. Wymagany wpis od skargi to zgodnie z zarządzeniem o wezwaniu do jego uiszczenia 3.745 zł, stosownie do §1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), zatem kwota niższa od dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Wyjaśnienia wymaga, że informacja o pozostawaniu małżonków w rozdzielności majątkowej pozostaje bez wpływu na kwestie związane z prawem pomocy w sytuacji, gdy małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) również przy uiszczeniu wpisu od skargi, nawet więcej; obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym rodzicach i dzieciach (art. 87 k.r.o.) -postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 61/04, GZ 64/04, GZ 71/04, ONSA WSA 2005, nr , poz. 6. Z uwagi na fakt, że przedmiotem skargi jest wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, a spór dotyczy kwalifikacji przychodu, w niebagatelnej kwocie 1.000.000 zł, ze sprzedaży prawa do lokalu użytkowego, skarżący - jako że nie wykazał żadnego majątku postaci nieruchomości, rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych, wartościowych przedmiotów - został wezwany do wyjaśnienia m.in. tej kwestii. Poza podaniem dochodów w postaci emerytury żony i przedłożeniem dwóch wyciągów bankowych, wezwanie przemilczał. Referendarz sądowy, a także sąd, nie mają obowiązku prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, nie są mu znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień. Taki brak współpracy musi spowodować niekorzystne konsekwencje dla wnioskodawcy w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do przedstawionych wyciągów bankowych, to należy stwierdzić, że skarżący i tę kwestię potraktował wybiórczo; wezwany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, nadesłał dwa o nr [...] i [...], odzwierciedlające przelewy i wypłaty środków pieniężnych ze stosunku pracy. W takiej sytuacji, wobec braku wyjaśnień, wręcz zachodzi przypuszczenie, że skarżący pragnie ujawnić tylko takie dane, które nie pozwalają na zgodną z sytuacją faktyczną ocenę jego kondycji majątkowej, finansowej. Nie zasługuje na szczególne traktowanie postawa skarżącego, który stara się przerzucić na Skarb Państwa, a faktycznie na współobywateli, koszty sporu wszczętego na jego żądanie. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. , należało orzec jak w sentencji