I SA/Rz 210/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok postanawia zawiesić postępowanie I SA/Rz 210/11 Uzasadnienie Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2011r. nr [...], którą to organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] określającą skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r. Skargę na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skarżąca Spółka wniosła w dniu 24 marca 2011r. (data nadania w urzędzie pocztowym - Warszawa 15 - karta 23 akt sądowych). Przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżąca Spółka pismem z dnia 14 marca 2011r. (data wpływu do organu 17 marca 2011r.) zwróciła się z żądaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. stwierdzenia nieważności decyzji tegoż Kolegium, która to decyzja jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie sądowej. We wniosku procesowym z dnia 13 czerwca 2011r. skarżąca Spółka zawarła wniosek o zawieszenie postępowania sądowego - na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), przy czym wniosek ten sformułowała w taki sposób, że "wniosła o zawieszenie z urzędu". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca kontynuowanie postępowania sądowego i konieczność zawieszenia tego postępowania. Z mocy art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56. Z kolei art. 56 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Jeśli więc wniesiono skargę do sądu administracyjnego po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu będącego przedmiotem skargi to sąd jest zobligowany do zawieszenia postępowania sądowego. W ocenie Sądu taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wspomniano skarżąca Spółka wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 165 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa) datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (sytuacje przewidziane w art. 165a nie zachodzą w niniejszej sprawie). Z kolei przepisy rozdziału 17 działu IV Ordynacji podatkowej dotyczą stwierdzenia nieważności decyzji i stosownie do art. 248 § 1 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 §1 pkt 4. Okoliczności, o których mowa w art. 249 § 1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu (art. 249 § 2). Powstaje pytanie czy zgłoszenie żądania stwierdzenia nieważności decyzji przez stronę jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu - w rozumieniu art. 56 p.p.s.a. od daty doręczenia takiego żądania organowi czy też hipoteza art. 56 p.p.s.a. jest spełniona jeśli strona wniosła żądanie stwierdzenia nieważności aktu, a organ podatkowy nie wydał decyzji po myśli art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów uprawnia do przyjęcia, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu w rozumieniu akt 56 p.p.s.a. jest data doręczenia takiego żądania organowi przez stronę. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności obowiązany jest zbadać czy nie zachodzą przesłanki, przykładowo wymienione w art. 249 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Ta wstępna faza postępowania nadzwyczajnego jest już sprawą, o której mowa w art. 56 p.p.s.a., a więc sprawą w celu stwierdzenia nieważności aktu. Ustawodawca użył odmiennych sformułowań w art. 56 p.p.s.a. i w art. 249 §1 Ordynacji podatkowej i brak jest podstaw aby zakwestionować tezę, że jest to rozróżnienie racjonalne. Czym innym jest wszczęcie sprawy administracyjnej w celu stwierdzenia nieważności aktu, a czym innym skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu. Podkreślić należy, że co do istoty takie stanowisko było prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010r. I FZ 228/10 - Lex nr 643233). Przywołane postanowienie NSA odnosi się wprawdzie do instytucji wznowienia postępowania, ale przepisy dotyczące obu tych nadzwyczajnych postępowań tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności są w zakresie wstępnej fazy postępowania, po wniesieniu żądania ich uruchomienia - co do istoty - identyczne. W postanowieniu tym powołano się na stanowisko piśmiennictwa i należy powtórzyć, że wstępne postępowanie organu należy traktować jako fazę jednego postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej. Z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, w którym organ najpierw rozstrzyga czy nastąpi wznowienie postępowania (B.Brzeziński, M.Kalinowski, A.Olesińska, M.Masternak, J.Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz Tom 2, TNOiK Toruń 2007r. str. 555). Ci sami autorzy w: Ordynacja podatkowa Komentarz Toruń 2002, strona 807 odnośnie stwierdzenia nieważności podkreślają, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada żądanie stwierdzenia nieważności w celu stwierdzenia czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. Powyższe uwagi Sąd poczynił ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało odpis nieostatecznej decyzji tegoż Kolegium z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2010r. nr [...]. Decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest decyzją nieostateczną, a tym bardziej nieprawomocną, natomiast z dniem doręczenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji organowi zostało wszczęte postępowanie administracyjne w celu stwierdzenia nieważności zaskarżonej do Sądu decyzji. W tym stanie rzeczy istniały podstawy do zawieszenia postępowania sądowego - na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia treść sentencji postanowienia. Niezależnie od powyższego należy odnotować, że skarżąca Spółka pismem procesowym z dnia 5 maja 2011r. wniosła o zawieszenie postępowania sądowego - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a to z uwagi na to, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku postępowań w zawisłych przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawach (SK 21/07, SK 19/10, SK 20/10, SK 21/10, SK 24/10, P 33/09 i skarga konstytucyjna złożona w dniu 23 września 2010r. przez skarżącą Spółkę w zakresie art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych). Odnosząc się do wniosku skarżącej Spółki o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zawieszenie postępowania w tym przypadku jest fakultatywne, a o zawieszeniu postępowania decydują względy celowościowe, przy czym ocena tej celowości należy do sądu (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romanowska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2005, s. 400 i n. oraz J.P. Tarno: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2004, s. 189-190). Z uwagi na istniejące podstawy do zawieszenia postępowania sądowego brak jest podstaw do nadania procesowej formy nieuwzględnieniu wniosku o zawieszenie tego postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a.