I SA/Rz 244/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej jako osoby trzeciej z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001r. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 marca 2008r. sygn. akt I SA/Rz 244/06 oddalił skargę M. W. na decyzję organu podatkowego drugiej instancji opisaną w sentencji niniejszego postanowienia. Skarżący zgłosił wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, od którego należało uiścić opłatę kancelaryjną, a na wezwanie do jej wniesienia zwrócił się na formularzach PPF, kolejno: z dnia 8 maja 2008r. - o zwolnienie od kosztów sądowych, z dnia 26 maja 2008r. – o ustanowienie adwokata. Oba uzasadnił trudną sytuacją materialną i niemożnością poniesienia zarówno opłaty sądowej za odpis orzeczenia, co wyłuszczył w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jak też kosztów prawnika (pełnomocnika). Po analizie wniosku i dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego i dochodów złożonego w wykonaniu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12709 ze zm.)- dalej zwanej P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2008r., sygn. I SA/Rz 244/06 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to uchylone zostało postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2008r. sygn. akt I FZ 438/08, który w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał na wadliwość uzasadnienia tegoż postanowienia, tj. wątpliwości co do tego czy wniosek został przez Sąd rozpatrzony w całości oraz brak wyeksponowania okoliczności, które były przyczyną nieuwzględnienia wniosku skarżącego. W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem analizy pozostają złożone przez skarżącego w sprawie formularze PPF z daty 8 i 26 maja 2008r., tj. w kolejności: wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Pomimo, że skarżący we wniosku z dnia 8 maja 2008r. (data wpływu do sądu) wskazał, że dotyczy on "opłaty za odpis wyroku Sądu", jego intencją, co wyraźnie wskazał w piśmie z dnia 15 marca 2009r. (t. II, k. 217), było wnioskowanie o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, i w takim zakresie Sąd wniosek ten rozpoznał. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 P.p.s.a). Obejmuje ona zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek. Sąd ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że analiza formularza PPF, uzupełnionego oświadczenia i załączonych kserokopii dokumentów oraz całokształtu materiału w sprawie, nie pozwala na uznanie, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), jak również tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono dwukrotnie postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego powyżej przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku skarżącego (t. I: k. 148, t II: k. 194). Skarżący w formularzach zadeklarował, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i oboje małżonkowie utrzymują się z zasiłku chorobowego w kwocie ok. 210 zł każde. Jako majątek wskazał dom o powierzchni ok. 60 m² i nieruchomość rolną – 1,57ha. W odpowiedzi na wezwanie (pismo z dnia 17.06.2008r. , t. I, k. 150), w uzupełnieniu informacji o swojej sytuacji majątkowej i życiowej wyjaśnił, iż pobiera płatności do gruntów rolnych (za 2007r. było to ok. 700 zł), nie posiada żadnych zobowiązań kredytowych, prowadzi działalność gospodarczą i opłaca ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (handel obwoźny), jest także współwłaścicielem samochodu marki Mercedes z 1991r., codzienne koszty utrzymania rodziny określił na ok. 20 zł. Skarżący przedłożył decyzje przyznające jemu oraz żonie w miesiącach: I-IV 2008r. zasiłek chorobowy z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w kwotach po ok. 240 zł miesięcznie. Pismem z dnia 15 grudnia 2008r. skarżący ponownie został wezwany do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz dokumentów dla pełnego zobrazowania swojej aktualnej sytuacji finansowej, w tym m.in. do wskazania zdarzeń powodujących zmianę sytuacji i jej zakres, wysokości źródeł dochodów wszystkich domowników prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe i kosztów jego utrzymania, ewentualnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną rodziny, udokumentowania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący podał, że zwiększyło się jego zadłużenie wobec KRUS z tytułu nieopłaconych w terminie składek, co potwierdza zmianę sytuacji. Nie uściślił wysokości tego zadłużenia, źródła jego powstania, deklaruje natomiast spłatę długu " w miarę możliwości", nie posiada także żadnego konta bankowego. Z załączonych kserokopii rachunków za energię elektryczną wynika, że opłaty oscylują pomiędzy 200 a 300 zł za poszczególne okresy rozliczeniowe. Dokonując analizy sprawy, uwagę Sądu zwraca akcentowanie przez skarżącego swojej złej sytuacji materialnej, przy jednoczesnym braku wskazania na konkrety. Pomimo precyzyjnego wezwania skarżący nie podał aktualnych źródeł i wysokości dochodów wszystkich domowników, w tym przychodów z działalności gospodarczej, nie określił aktualnych wydatków związanych z kosztami codziennego utrzymania, nie odniósł się do wydatków związanych z chorobą żony, o których nadmieniał w piśmie z dnia 31 sierpnia 2008r. (t.I., k. 179). Wreszcie skoro jego sytuacja jest tak trudna jak twierdzi, nie podał ani nie udokumentował, że jest zmuszony do korzystania ze świadczeń społecznych czy pomocy osób trzecich. Bezsprzecznie w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż zgodnie z przepisem art. 246 § 1 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Powinna ona przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w przepisach, tj. uniemożliwiającej poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów tego postępowania. Przyznanie prawa pomocy bowiem oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z kosztami postępowania, w tym kosztami sądowymi i wynagrodzeniem pełnomocnika. W takiej sytuacji sąd jako dysponent tychże de facto środków publicznych odpowiada za zasadność ich wydatkowania i ma nie tyle uprawnienie co obowiązek ustalenia, czy pomoc ta jest konieczna i zasadna. W przedmiotowej sprawie brak podstaw do przyznania takiej pomocy. Skarżący nazbyt ogólnikowo określa swoją sytuację jako wyjątkowo złą, nie podaje żądanych informacji pozwalających na ocenę jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia przez Sąd. W tym miejscu należy także dodać, iż o prawo pomocy skarżący w tej sprawie zwraca się nie po raz pierwszy i winien mieć na względzie, że pełne, wiarygodne i aktualne informacje o sytuacji materialnej mają w tym postępowaniu wpadkowym decydujące znaczenie, pozwalające na uwzględnienie wniosku strony. Z tych przyczyn należy uznać, że skarżący nie wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i kosztów działania pełnomocnika. Kierując się treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.