I SA/Rz 244/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...) przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S. C. (skarżący/wnioskodawca) wezwany do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF podał, że nie osiąga żadnych dochodów, a uprawiana rola przynosi minimalne korzyści. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się dzięki pomocy jego rodziców i rodziców żony (teściów). Żona jak podał skarżący również nie osiąga żądnych dochodów. Wniosek uzupełnił informacją, że posiada rozdzielność majątkową z żoną, która jest właścicielką domu. On zaś jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,60 ha. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem dzieci w wieku ośmiu i siedmiu lat. Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia i przedłożenia dokumentów dotyczących stanu majątkowego, w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a., skarżący wyjaśnił, że adres jaki podaje jest jedynie adresem zameldowania, zaś faktycznie zamieszkuje wraz z rodziną w domu żony i koszty jego utrzymania wynoszą średnio ok. 400 zł. Żona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, która jeszcze nie przynosi dochodów. Skarżący oświadczył, że pomaga jej w tym przedsięwzięciu, natomiast z pomocą finansową jego rodzinie przychodzi teściowa, która zarobkuje za granicą. Załączył także kserokopię zeznania podatkowego za 2009 r., z którego wynika, że skarżący nie osiągnął w tym roku podatkowym dochodu (nie wykazał także straty z działalności gospodarczej). Referendarz sądowy, oceniając wniosek o prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, zważył: Instytucja prawa pomocy uregulowana w powołanej wyżej ustawie P.p.s.a., w zakres której wchodzi zwolnienie od kosztów sądowych, jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie przed sądem administracyjnym, zaś ciężar dowodu, jak we wszelkiej kategorii ulg i zwolnień, spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, co wynika z redakcji przepisów art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Użycie określenia "gdy wykaże" wskazuje, że wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek (referendarza sądowego lub sąd), że znajduje się w sytuacji opisanej w przepisach, uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub – jak w rozpoznawanej sprawie - poniesienia pełnych kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy nie dopatrzył się przesłanek do zastosowania zwolnienia od kosztów sądowych ani w całości ani w części. Skarżący swoich twierdzeń o braku możliwości finansowych w istocie nie poparł żadnymi dowodami, nie zastosował się również w całości do wezwania referendarza i nie wyjaśnił wszystkich wątpliwych kwestii związanych z sytuacja materialną. Nie tylko nie udokumentował dochodów osób wspomagających, a właściwie utrzymujących jego rodzinę, ale nawet nie podał jako oświadczenie ich dochodów i źródeł. Wątpliwym jest czy do utrzymania rodziny skarżącego przyczyniają się rodzice obojga małżonków, skoro w dodatkowym oświadczeniu skarżący nadmienia tylko o pomocy ze strony matki żony i czy pomoc taka w ogóle jest konieczna z uwagi na fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie oświadczył jakie posiada środki transportu (marka, model, rok produkcji), co obecnie w życiu codziennym, a tym bardziej jeśli prowadzi się działalność gospodarczą, jest niezbędne. Odnośnie oświadczonej przez skarżącego rozdzielności majątkowej małżonków (nierzadko jest ona ustanawiana z uwagi na fakt prowadzenia działalności gospodarczej), Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.), również przy uiszczeniu wpisu od skargi (np. postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04,ONSA WSA, nr 1, poz. 6), dlatego możliwości zarobkowe i stan posiadania współmałżonka jest istotny. Tymczasem skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego żony, ani wyciągów z jej rachunków bankowych, o co był wzywany. Tu należy zauważyć, że skarżący zadeklarował, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, co czyni tym bardziej wzmiankę o ich ustroju majątkowym małżeńskim z punktu widzenia przesłanek do przyznania prawa pomocy nieistotną. Skarżący nie wyjaśnił także przyczyn, z powodu których prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, a przecież w sytuacji, gdy przedsiębiorca ją kontynuuje, generuje ona wydatki, np. choćby obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Tym samym należy posiadać źródło pokrywania tego rodzaju zobowiązań, poza podstawowymi kosztami codziennego utrzymania . W konkluzji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że uiszczenie kosztów sądowych we wszystkich wniesionych do sądu sprawach (w sumie odnotowano wpływ sześciu skarg w przedmiocie podatku od towarów i usług, i powstała konieczność uiszczenia solidarnie tyluż opłat sądowych, tj. na tym etapie – wpisów od skarg, a w przyszłości niewykluczone, że dalszych opłat związanych np. z opłaceniem wpisu od skargi kasacyjnej) wyrządzi uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. Zaznaczyć trzeba, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co skarżący wnioskował w piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r., a czego już nie wskazał w formularzu PPF, rozpatrywany był z uwzględnieniem wszystkich spraw zawisłych przed sądem i koniecznością uiszczenia za nie stosownych opłat. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.