I SA/Rz 247/08

WyrokWSA w Rzeszowie2008-10-14

Skład orzekający: Maria Piórkowska, Bożena Wieczorska, Barbara Stukan - Pytlowany

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zaliczki wpłacane przez właścicieli lokali użytkowych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną stanowią przychód Wspólnoty Mieszkaniowej uzyskany z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, podlegający zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych, jeśli są przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaliczki wpłacane przez właścicieli lokali użytkowych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie stanowią przychodu Wspólnoty Mieszkaniowej z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, a tym samym nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych, nawet jeśli są przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Kluczowe jest źródło pochodzenia dochodu, a nie tylko jego przeznaczenie. Dochody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi podlegają zwolnieniu tylko wtedy, gdy pochodzą z tej gospodarki i są przeznaczone na jej cele.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o interpretację przepisów podatkowych dotyczącą zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dochodu stanowiącego nadwyżkę zaliczek wpłacanych przez właścicieli lokali na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną, które zostały przekazane na fundusz remontowy. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał stanowisko Wspólnoty za nieprawidłowe, argumentując, że zaliczki od lokali użytkowych nie są przychodem z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Dyrektor Izby Skarbowej częściowo zmienił postanowienie, uznając za prawidłowe stanowisko Wspólnoty w zakresie nadwyżki zaliczek od lokali mieszkalnych, ale podtrzymał nieprawidłowość stanowiska w zakresie zaliczek od lokali użytkowych. Wspólnota wniosła skargę do WSA, zarzucając nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących zaliczek od lokali użytkowych, zastosowania art. 12 ust. 4 pkt 1 updop oraz znaczenia słowa "przeznaczyć".
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska ( spr.) WSA Barbara Stukan -Pytlowany Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa w podatku dochodowym od osób prawnych - oddala skargę - I SA/RZ 247/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. (nr ...), Dyrektor Izby Skarbowej zmienił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2007r. (nr ...)- stanowiące pisemną informację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego -w ten sposób, że uznał za prawidłowe stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej, w przedmiocie zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych dochodu stanowiącego nadwyżkę zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali mieszkalnych nad kosztami zarządu nieruchomością wspólną, przekazaną na fundusz remontowy, w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, a w pozostałym zakresie uznał stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w/w Wspólnota Mieszkaniowa w piśmie z dnia 18 czerwca 2007r. - adresowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego - wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, formułując następujące pytania: 1. "Czy zaliczki na poczet kosztów zarządu nieruchomością uiszczane przez właścicieli lokali użytkowych są przychodami Wspólnoty Mieszkaniowej uzyskanej z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prywatnych? 2. Czy nadwyżka zaliczek uiszczanych w roku rozliczeniowym przez właścicieli lokali na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nad kosztami zarządu stanowi dochód Wspólnoty Mieszkaniowej w sytuacji, gdy po upływie roku w wyniku rocznego rozliczenia zostanie przeznaczony na tzw. fundusz remontowy lub do zwrotu, bądź zaliczona na poczet zaliczek na poczet kosztów zarządu w kolejnym roku rozliczeniowym? 3. Czy wyodrębnione z zaliczek na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną zaliczki na poczet przyszłych remontów tj. na tzw. "fundusz remontowy" niewykorzystane w roku rozliczeniowym stanowią dochód wspólnoty mieszkaniowej podlegający opodatkowaniu czy też zaliczki te winny być odnoszone jako przychody związane z kosztami, które zostaną poniesione w przyszłych okresach? 4. Czy dla zachowania prawa do zwolnienia o którym mowa w art. 17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wystarczy podjęcie decyzji o przeznaczeniu dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, czy też konieczne jest wydatkowanie tych środków?" i przedstawiając własne stanowisko: Ad.1. Zaliczki na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną uiszczane przez właścicieli lokali użytkowych będących członkami Wspólnoty Mieszkaniowej, w której dominuje funkcja mieszkaniowa wyodrębnionych lokali, są przychodami Wspólnoty uzyskanymi z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ad.2. Nadwyżka zaliczek uiszczanych w roku rozliczeniowym przez właścicieli na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nad kosztami zarządu nie stanowi dochodu Wspólnoty Mieszkaniowej w sytuacji, gdy po upływie roku w wyniku rocznego rozliczenia zostanie przeznaczona na tzw. "fundusz remontowy" lub do zwrotu właścicielom lokali, bądź zaliczona na poczet zaliczek na koszty zarządu poniesione w kolejnym roku rozliczeniowym. Ad.3. Wyodrębnienie z zaliczek na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną zaliczki na koszty remontowe (w tym remontów w latach przyszłych) czy tzw. "fundusz remontowy" nie powoduje zmiany charakteru tej zaliczki. Jest ona nadal zaliczką na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Zgodnie z art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych "kumulowane środki na poczet przyszłych remontów nie wykorzystane w roku rozliczeniowym nie stanowią u podatnika dochodu, gdyż środki z tej części zaliczek na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie stanowią przychodu, bowiem odnoszą się do wydatków przyszłych, tj. dostaw i usług, które zostaną wykonane w przyszłości. Ad.4. Do zachowania prawa do zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wystarczy podjęcie decyzji o przeznaczeniu dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Wskazując na słownikowe znaczenie terminu "przeznaczenie" Wspólnota stwierdziła, że "analiza znaczenia słowa "przeznaczyć" i w/w przepisu prowadzi do wniosku, iż do zachowania prawa do zwolnienia, o którym mowa we wspomnianym przepisie, decyduje "przeznaczenie" do którego uzewnętrznienia wystarczy podjęcie przez właściwy organ Wspólnoty decyzji pozostającej w jego kompetencji co do przeznaczenia w przyszłości dochodów z gospodarki zasobem mieszkaniowym. Przepis ten nie uzależnia uzyskania prawa do zwolnienia od faktycznych wydatkowania środków. Nie jest konieczne do zachowania prawa do tego zwolnienia wydatkowanie w roku podatkowym tych środków na wskazane w przepisie cele. Naczelnik Urzędu Skarbowego w w/w postanowieniu z dnia [...] września 2007r.- uznał stanowisko Wspólnoty w całości za nieprawidłowe i w odpowiedzi na postawione pytania przedstawił następującą argumentację. Ad.1. Lokale użytkowe nie posiadają charakteru "zasobów mieszkaniowych", bowiem nie są one niezbędnym elementem do korzystania z mieszkań przez mieszkańców budynku. Zaliczki na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną wpłacane przez właścicieli lokali użytkowych stanowią dla Wspólnoty Mieszkaniowej przychody podatkowe w momencie ich otrzymania, ale nie jest to przychód z tytułu gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Tylko dochód powstały z gospodarowania tymi zasobami wolny jest od podatku, o ile przeznaczony zostanie na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Ad.2. Sposób zagospodarowania otrzymanych zaliczek na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną należy do Wspólnoty Mieszkaniowej. Dokonany przez Wspólnotę Mieszkaniową odpis na fundusz remontowy nie jest kosztem uzyskania przychodów. Kosztem podatkowym będą dopiero wydatki na remonty w dacie ich poniesienia. Nadwyżka zaliczek nad kosztami zarządu nieruchomością wspólną stanowi dochód za rok rozliczeniowy Wspólnoty Mieszkaniowej, niezależnie od tego czy zostanie przeznaczona na tzw. fundusz remontowy czy też nie, bądź zaliczona na poczet zaliczek na poczet kosztów zarządu w kolejnym roku rozliczeniowym. Ad.3. Wspólnota Mieszkaniowa może tworzyć fundusz remontowy, określając zasady jego tworzenia i wykorzystania w uchwale właścicieli, ale odpis na fundusz remontowy nie jest kosztem uzyskania przychodów. Kosztem uzyskania przychodów będą dopiero wydatki na remonty w dacie ich poniesienia. W sytuacji, gdy wnoszona opłata na fundusz remontowy dotyczy obiektów zaliczanych do zasobów mieszkaniowych to opłata ta stanowi dla Wspólnoty Mieszkaniowej przychód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w momencie otrzymania. Wspólnota Mieszkaniowa z założenia nie zajmuje się świadczeniem usług na rzecz swoich członków. Podstawę działań Wspólnoty stanowi jedynie gromadzenie środków i odpowiednie dysponowanie nimi, tj. dokonywanie stosownych opłat, niezbędnych dla utrzymania lokali w należytym stanie. Wobec powyższego przy rozliczaniu podatkowym zaliczek nie można kierować się treścią art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, na który wskazuje Wspólnota. Samo wyodrębnienie z zaliczek na poczet zarządu nieruchomością wspólną zaliczki na poczet przyszłych remontów na tzw. fundusz remontowy nie upoważnia Wspólnoty Mieszkaniowej do zaliczenia otrzymanych kwot do przychodów podatkowych. Ad.4. Dla zachowania prawa do zwolnienia- o którym mowa w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych- konieczne jest, aby dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi zostały przeznaczone (poniesione) na cele związane z utrzymaniem tych zasobów niekoniecznie w jednym roku podatkowym. Opodatkowaniu podlegać będzie natomiast dochód osiągnięty z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, który nie został przeznaczony na cele związane z utrzymaniem tych zasobów oraz dochód uzyskany z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi, bez względu na cel, na jaki zostanie przekazany. W zażaleniu na powyższe postanowienie Wspólnota zarzuciła: "nieprawidłową wykładnię art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającą na przyjęciu, iż uiszczanie przez właścicieli lokali użytkowych będących członkami Spółdzielni Mieszkaniowej, w której dominuje funkcja mieszkaniowa wyodrębnionych lokali, nie są przychodami Wspólnoty Mieszkaniowej uzyskanymi z gospodarki zasobami mieszkaniowymi; nieuprawnione przyjęcie, iż nadwyżka zaliczek na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nad kosztami tego zarządu zwrócona właścicielowi lokalu, bądź zadysponowana zgodnie z jego wolą na poczet świadczeń w kolejnym okresie rozliczeniowym (rok podatkowy) jest przychodem za okres rozliczeniowy, w którym zaliczki zostały uiszczone; nieprawidłową wykładnię art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającą na błędnym przyjęciu, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w odniesieniu do wspólnot mieszkaniowych; nieprawidłową wykładnię art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku od osób prawnych polegającą na przyjęciu, iż znaczenie użytego w tym przepisie słowa "przeznaczyć" ogranicza się jedynie do znaczenia faktycznego dokonania wydatku. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uznał za prawidłowe stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej w przedmiocie zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych dochodu stanowiącego nadwyżkę zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali mieszkaniowych nad kosztami zarządu nieruchomością wspólną przekazaną na fundusz remontowy w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, a w pozostałym zakresie uznał stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu powyższego stanowiska Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że stosownie do treści art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wolne od podatku są dochody wspólnot mieszkaniowych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi-w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Oznacza to, że istotny z punktu widzenia zwolnienia jest zarówno cel, na jaki ma być przeznaczony dochód, jak i źródło pochodzenia tego dochodu. Nie będą zatem korzystać ze zwolnienia, czyli będą podlegać opodatkowaniu dochody uzyskane z innej działalności niż gospodarka bez względu na cel, na który zostały wydatkowane oraz dochody uzyskane z gospodarki mieszkaniowej, które nie zostały przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Do zasobów mieszkaniowych organ odwoławczy zaliczył: budynki mieszkalne z wyposażeniem technicznym oraz przynależnymi do nich pomieszczeniami, pomieszczenia znajdujące się w budynku mieszkalnym lub poza nim, związane z administrowaniem i zapewnieniem bezawaryjnego funkcjonowania budynku mieszkaniowego oraz urządzeń i uzbrojenia terenów, na których znajduje się budynek mieszkalny. Związane z w/w budynkami, obiektami i urządzeniami opłaty (czynsze) oraz sfinansowane z nich wydatki stanowią przychody i koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi, a równocześnie przychody i koszty w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dochód powstały z tego tytułu jest wolny od podatku dochodowego od osób prawnych o ile zostanie przeznaczony na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Opodatkowaniu podlega natomiast dochód uzyskany z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Dochodem takim jest dochód uzyskany z wpłat dokonanych przez właścicieli lokali użytkowych przeznaczonych na utrzymanie czystości wspólnej nieruchomości pomniejszonych o koszty uzyskania przychodów. Lokale użytkowe znajdujące się w budynku mieszkaniowym nie są zaliczane do zasobów mieszkaniowych budynku mieszkaniowego i w związku z tym wpłaty dokonywane przez właścicieli lokali użytkowych stanowią dochód uzyskany z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi i ze względu na źródło ich pochodzenia nie podlegają zwolnieniu z opodatkowania. Bez znaczenia jest przy tym cel, na który je przeznaczono. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zaliczki wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie podlegają zwolnieniu z opodatkowania ze względu na źródło ich pochodzenia. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy nie podzielił stanowiska podatnika co do możliwości zastosowania w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. Nr 112, poz.1316 z poz. zm.) bowiem definicja oraz pojęcie budynku mieszkaniowego, które jest inne niż pojęcie przyjęte w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w związku z czym nie może być wykorzystywane dla zdefiniowania pojęcia "zasobów mieszkaniowych". Odnosząc się do kwestii nadwyżki zaliczek wpłaconych przez właścicieli lokali mieszkalnych nad kosztami zarządu nieruchomością wspólną przekazanej na fundusz remontowy organ odwoławczy stwierdził, iż dochód z tytułu nadwyżki będzie korzystać ze zwolnienia podatkowego pod warunkiem, że środki zgromadzone na rachunku tego funduszu pochodzą z gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz zostaną przeznaczone i-bez względu na termin-wydatkowane na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Nie będzie natomiast zwolniony z opodatkowania dochód uzyskany z gospodarki lokalami użytkowymi, dochód zwrócony właścicielom oraz nadwyżka zaliczona na poczet zaliczek na koszty zarządu na kolejny rok rozliczeniowy, bowiem nie jest to dochód przeznaczony na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Za prawidłowe uznał organ odwoławczy stanowisko wnioskodawcy w części dotyczącej zwolnienia od podatku dochodu uzyskanego z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej na fundusz remontowy wykorzystany na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Za nieuzasadniony uznał organ odwoławczy zarzut nieprawidłowej wykładni art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającej na błędnym przyjęciu, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w odniesieniu do wspólnot mieszkaniowych. Zdaniem organu odwoławczego przepis ten istotnie nie ma zastosowania w sprawie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wszystkie środki pieniężne, - w tym, zaliczki na poczet zarządu nieruchomością wspólną - jakie wpływają na rachunki Wspólnoty Mieszkaniowej stanowią przychód w rozumieniu ustawy o podatku od osób prawnych. Gdy wnoszona opłata na fundusz remontowy dotyczy obiektów zaliczanych do zasobów mieszkaniowych, to opłata ta stanowi dla wspólnoty przychód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w momencie jej otrzymania. Jeżeli z w/w opłaty zostaną poniesione wydatki przeznaczone na utrzymanie zasobów mieszkaniowych, to pozostały dochód będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił także stanowiska Wspólnoty, że dla zachowania prawa do zwolnienia o którym mowa w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wystarcza podjęcie decyzji o przeznaczeniu dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Z analizy treści art.17 ust.1 pkt 44, art.17 ust.1b i art.25 ust.4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynika, że zwolnieniu z opodatkowania będą podlegały dochody uzyskane wyłącznie z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, w części przeznaczonej i-bez względu na termin-wydatkowanej wyłącznie na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. W przypadku wydatkowania dochodów-uprzednio zadeklarowanych jako zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych-na inne cele niż wskazane w w/w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy, podatnicy są zobowiązani uiścić podatek dochodowy od tej części dochodu jaka została wydatkowana na cele nie związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, w terminie wskazanym powołanym art.25 ust.4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W świetle powołanych wyżej przepisów bezzasadnym jest odnoszenie się do wykładni językowej słowa "przeznaczyć" na co wskazuje Wspólnota Mieszkaniowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego na powyższą decyzje Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła: 1. nieprawidłową wykładnię art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającą na przyjęciu, iż zaliczki uiszczane przez członków Wspólnoty będących właścicielami lokali użytkowych, w której dominuje funkcja mieszkaniowa wyodrębnionych lokali, nie są przychodami Wspólnoty z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, 2. nieprawidłową wykładnię art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającą na błędnym przyjęciu, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w odniesieniu do Wspólnoty w zakresie jej ustawowej działalności, 3. nieprawidłową wykładnię art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegającą na przyjęciu, iż znaczenie użytego w tym przepisie słowa "przeznaczyć" ogranicza się jedynie do znaczenia "faktycznego dokonywania wydatku" i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej organ ten uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono: po pierwsze że organ nieprawidłowo przyjął, iż zaliczki wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych położonych w budynkach o dominującej funkcji mieszkaniowej nieruchomości nie są przychodami Wspólnoty Mieszkaniowej uzyskanymi z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Wpływy z zaliczek, które maja charakter obligatoryjny, przeznaczone są na utrzymanie nieruchomości wspólnej, a więc przy dominującej funkcji mieszkaniowej budynku, wykorzystywane są na cele mieszkaniowe. Zaliczki te służą pokryciu kosztów zarządu nieruchomością wspólną, których to kosztów nie można przyporządkować jednoznacznie poszczególnym lokalom, w więc nie można w momencie ich ponoszenia ostatecznie określić, w jakiej części służą ponoszeniu wydatków związanych z korzystaniem z lokali mieszkaniowych, a w jakich z lokalem użytkowym. Zaliczki te są przeznaczane na utrzymanie tych samych drzwi wejściowych do wspólnej klatki schodowej, tej samej klatki schodowej, tych samych instalacji wspólnych budynku, tego samego pokrycia dachowego oraz tego samego otoczenia budynku stanowiącego nieruchomość wspólną. Istnienie lokalu użytkowego w obrębie budynku, w którym właściciele poszczególnych lokali tworzą wspólnotę mieszkaniową nie zmienia charakteru nieruchomości wspólnej w sytuacji, w której budynek ten zgodnie z PKOB należy zakwalifikować jako budynek o dwóch mieszkaniach lub wielo mieszkaniowy. Zgodnie z zasadami wykładni systemowej, do kwalifikowania budynku z uwagi na jego przeznaczenie należałoby się posiłkować postanowieniami wspomnianej wyżej klasyfikacji. Wspólnota podkreśliła ponadto, iż powołana u uzasadnieniu stanowiska organu definicja "zasobu mieszkaniowego" nie ma charakteru normatywnego i oparcia w przepisach prawa, jest jedynie poglądem autorów stanowiska co do zakresu znaczeniowego tego zwrotu. Ponadto, w definicji tej wymienia się elementy budynków mieszkalnych składających się na część wspólną nieruchomości w rozumieniu ustawy o własności lokai, wspólną zarówno dla lokali mieszkalnych jak i użytkowych. Po drugie - za błędne uznała skarżąc stanowisko organów, iż przepis art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie znajduje zastosowania w odniesieniu do Wspólnoty. Środki kumulowane na rachunku funduszu remontowego zostaną użyte w przyszłości na potrzeby świadczeń wykorzystanych przez Wspólnotę w interesie właścicieli lokali posiadających udział w nieruchomości wspólnej. Po trzecie - skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy zajął stanowisko odnośnie zapytania pkt 4 bez szczególnej analizy stanowiska podatnika. Istota problemu sprowadza się do tego, czy przeznaczenie środków o których mowa w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych ma polegać na ich faktycznym wydatkowaniu w roku podatkowy, w którym te środki Wspólnota otrzymała, czy też do zachowania prawa do zwolnienia wystarczy podjęcie decyzji o ich przeznaczeniu, bez konieczności wydatkowania ich w tym samym roku podatkowym w którym zostały otrzymane. Organ podatkowy kwestionuje stanowisko podatnika, jednakże w swoim wywodzie zdaje się potwierdzać, że dla zachowania prawa wspomnianego zwolnienia wystarczy zadeklarowanie dochodów jako zwolnionych pod warunkiem, iż nie zostaną wydatkowane na cele inne niż zadeklarowane. Stanowisko organu podatkowego jest w tej kwestii niejasne, a dokładna przez organ podatkowy wykładnia art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych może budzić uzasadnione wątpliwości co prawidłowości. Zdaniem skarżącej użycie we wspomnianym wyżej przepisie słowa "przeznaczyć" nie ogranicza się jedynie do znaczenia "faktycznego dokonania wydatku". Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje na swoje potrzeby znaczenia wyrazu "przeznaczyć", słowo te nie zostało też zdefiniowane w innych ustawach. Zgodnie z przyjętymi zasadami wykładni przepisów prawa, w takiej sytuacji należy dać pierwszeństwo wykładni językowej i posiłkować się znaczeniem jakie posiada to słowo na gruncie języka polskiego. Tak więc do zachowania prawa do zwolnienia, o którym mowa we wspomnianym przepisie, decyduje "przeznaczenie" do którego uzewnętrznienia wystarczy pojęcie decyzji co do przeznaczenia w przyszłości dochodów z gospodarki zasobem mieszkaniowym (zdeklarowanie przeznaczenia), bez konieczności ich wydatkowania w roku kalendarzowym. Podatnik nie kwestionował poglądu, iż wydatkowanie uprzednio zadeklarowanych dochodów jako zwolnione na podstawie art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, na cele inne określone w zwolnieniu rodzi obowiązek uiszczenia podatku dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz przedstawioną w tej decyzji argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko w Wspólnoty Mieszkaniowej w części, która w ocenie Sądu zawiera częściowo odpowiedź na pytanie nr 3 podatnika, co oznacza, że kwestia ta nie jest sporna między stronami. Sąd zauważył jednak, że zarówno wnioskodawca, jak i organ I instancji przyjęły określoną systematykę pytań i odpowiedzi i tę systematykę winien zachować także organ odwoławczy. Nie może bowiem budzić wątpliwości fakt, w jakim zakresie uwzględniono stanowisko strony. W niniejszej sprawie nie jest to jednak uchybienie istotne. Stanowisko organu odwoławczego akceptujące pogląd zaprezentowany przez Wspólnotę Mieszkaniową nie budzi również wątpliwości Sądu, który uznaje, iż zwolnienie od podatku dochodowego od osób prawnych dotyczy dochodu uzyskanego z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej na fundusz remontowy wykorzystywany na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Pogląd ten jest konsekwencją argumentacji przedstawionej przez orzekające w sprawie organy odnośnie rozumienia gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Ustawodawca-co należy podkreślić-używając tego pojęcia w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zdefiniował go na potrzeby tej ustawy, ani też nie odesłał do definicji tego pojęci zawartego w innym akcie, a zatem orzekające organy podatkowe były upoważnione do samodzielnego dokonania wykładni tego pojęcia. We wstępnej części stanowiska organu odwoławczego (str.6-8), które w ocenie Sądu zawierają obszerną odpowiedź na pytanie nr 1 wyjaśniono zakres pojęcia zasobów mieszkaniowych i stwierdzono, że lokale użytkowe nie należą do grupy pomieszczeń i urządzeń wchodzących w skład budynku mieszkaniowego lub znajdujących się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców, nie ułatwiają im także dostępu do budynku mieszkalnego oraz nie zapewniają sprawnego jego funkcjonowania oraz administrowania. Lokal użytkowy znajdujący się w budynku mieszkalnym nie jest niezbędny do korzystania z mieszkań przez mieszkańców danego budynku, a co za tym idzie nie należy do zasobów mieszkaniowych Wspólnoty Mieszkaniowej. W ocenie Sądu powyższa wykładnia pojęcia "zasobów mieszkaniowych" jest poprawna. Sąd podziela również pogląd organów podatkowych o bezzasadności zastosowania powoływanej przez stronę skarżącą Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, która definiuje pojęcie budynku mieszkalnego, a więc inne pojęcie niż pojęcie "zasobów mieszkalnych", o których mowa w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Prawidłowe jest również - w ocenie Sądu - stanowisko organów podatkowych, które jest konsekwencją powyższego rozumowania pojęcia "zasobów mieszkalnych", iż zaliczki wpłacane przez właścicieli lokali użytkowych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie są przychodem Wspólnoty uzyskanym z tytułu gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Po to aby dochody Wspólnoty Mieszkaniowej zostały zwolnione od podatku dochodowego, dochody Wspólnoty muszą być nie tylko przeznaczone na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych, ale również muszą być uzyskane z gospodarki w zakresie gospodarki mieszkaniowej. Wynika to wyraźnie z brzmienia art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który zwalnia dochody wspólnot mieszkaniowych "...uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów...". Argumentację tą pogłębia dalsza część przepisu, którą wyraźnie wyłącza "...dochody uzyskane z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi". Trafnie zatem organ odwoławczy stwierdza, że należy ocenić nie tylko przeznaczenie zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, ale również źródło ich pochodzenia. Skoro zatem źródło pochodzenia zaliczek nie kwalifikuje ich do zwolnienia, to bez znaczenia jest cel, na który są przeznaczane. Tym samym Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów odnoszące się do pytania nr 1, iż zaliczki wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie podlegających zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych ze względu na źródło ich pochodzenia. Za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi, które odnoszą się wyłącznie do przeznaczania zaliczek, co-jak stwierdzono wyżej - jest bez znaczenia. Prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego w tej części, w której odnosi się do pytania nr 2 Wspólnoty Mieszkaniowej. Zaliczki na utrzymanie nieruchomości wspólnej uiszczane są zarówno przez właścicieli lokali mieszkaniowych, jak i użytkowych. Zwolnienie z opodatkowania podlega jedynie dochód związany z zasobami mieszkaniowymi tj. lokalami mieszkalnymi, przeznaczony na utrzymanie tych zasobów. W związku z tym Sąd podziela pogląd, iż nadwyżka zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali mieszkalnych nad kosztami zarządu nieruchomością wspólną, przekazana na fundusz remontowy, będzie dochodem korzystającym ze zwolnienia o którym mowa w art.17 ust.1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, pod warunkiem że środki zgromadzone na rachunku tego funduszu pochodzą z gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz zostaną przeznaczone i-bez względu na termin-wydatkowane na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Nie będzie natomiast zwolniony dochód uzyskany z gospodarki lokalami użytkowymi, dochód zwrócony właścicielom oraz nadwyżka zaliczona na poczet zaliczek na koszty zarządu w kolejnym roku kalendarzowym, bowiem nie jest to dochód przekazany na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do zastosowania art.12 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do zaliczek uiszczanych przez właścicieli lokali wchodzących w skład Wspólnoty. Ta część argumentacji organu odwoławczego odnosi się do pytania nr 3. Wspólnota Mieszkaniowa nie świadczy usług zarządzania nieruchomością wspólną na rzecz właścicieli lokali wchodzących w skład Wspólnoty, a jedynie gromadzi środki i odpowiednio nimi dysponuje. Wszystkie środki pieniężne, które wpływają na rachunek Wspólnoty stanowią przychód w rozumieniu art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z chwilą ich otrzymania. Dotyczy to także zaliczek wnoszonych przez członków Wspólnoty na pokrycie kosztów nieruchomości wspólnej. W sytuacji gdy wnoszone zaliczki dotyczą obiektów zaliczanych do zasobów mieszkaniowych, to wpłaty te stanowią dla Wspólnoty przychód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w momencie otrzymania. Wówczas, jeżeli z w/w wpłat zostaną poniesione wydatki przeznaczone na utrzymanie zasobów mieszkaniowych, to pozostały dochód będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania. Wyjaśnienia strony skarżącej, iż :środki kumulowane na rachunku funduszu remontowego zostaną użyte w przyszłości na potrzeby świadczeń wykorzystanych przez Wspólnotę w interesie właścicieli lokali posiadających udział w nieruchomości wspólnej" stanowią argumentację faktyczną, a nie prawną i nie możgą wpłynąć na zmianę stanowiska. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego w tej części, która stanowi odpowiedź na pytanie nr 4 Wspólnoty. Nie jest wystarczające samo podjęcie decyzji o przeznaczeniu dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych będą podlegały - zgodnie z art.17 ust.1b ustawy-dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w części przeznaczonej-i bez względu na termin-wydatkowanej wyłącznie na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. W przypadku wydatkowania dochodów, uprzednio zadeklarowanych jako zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, na inne cele niż wynikające z art.17 ust.1 pkt 44 ustawy, Wspólnota - zgodnie z art.25 ust.4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych- zobowiązana jest uiścić podatek dochodowy od tej części dochodów jaka została wydatkowana na cele inne niż związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. W związku z powyższymi wywodami Sąd - na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze.zm.) - skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło