I SA/Rz 247/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu, w Wydziale I Finansowym, w dniu 15 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2006 - postanawia – oddalić wniosek o prawo pomocy. S.C. na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, złożył wniosek o prawo pomocy, podając, że nie osiąga żadnych dochodów, rola przynosi minimalne korzyści, i jego rodzina (żona i dwoje dzieci w wieku 7 i 8 lat) utrzymuje się dzięki pomocy jego rodziców oraz teściów. Podał, że żona nie osiąga żadnych dochodów. Wniosek uzupełnił informacją, że posiada ustrój rozdzielności majątkowej z żoną i to ona jest właścicielką domu, w którym wspólnie zamieszkują, on zaś jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,60 ha. Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia i przedłożenia dokumentów dotyczących stanu majątkowego wyjaśnił, że faktycznie zamieszkuje wraz z rodziną w domu żony i koszty jego utrzymania wynoszą średnio ok. 400 zł. Żona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, która nie przynosi dochodów. Skarżący oświadczył, że pomaga jej w tym przedsięwzięciu, natomiast z pomocą finansową jego rodzinie przychodzi teściowa, która zarobkuje za granicą. Załączył także kserokopię zeznania podatkowego za 2009 r., z którego wynika, że skarżący nie osiągnął w tym roku podatkowym dochodu (nie wykazał także straty z działalności gospodarczej). Referendarz sądowy, oceniając wniosek o prawo pomocy odmówił jego przyznania, zaś skarżący wniósł sprzeciw. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym tj. o jaki wnioskuje skarżący, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę wnoszącą skargę i to na stronie spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu, zaś do obowiązku sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja, wyważając przy tym interes ogółu (Skarbu Państwa) i słuszny interes jednostki (obywatela). Bezsprzecznie, co zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, włącznie z Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz literaturze, ciężar wykazania przesłanek uzasadniających prawo pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skoro skarżący, odpowiadając na wezwanie o dodatkowe informacje w sprawie swojej sytuacji finansowej, wykonał je wybiórczo, pomijając istotne elementy wezwania, niemożliwe jest dokonanie oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, co tym samym wiąże się z negatywnymi dla niego konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie oświadczył w jakim faktycznie zakresie jego rodzina otrzymuje pomoc od bliskich i czy ci są w stanie ją zagwarantować czteroosobowej rodzinie skarżącego. Nie jest oczywiste czy pomoc taka aktualnie jest konieczna z uwagi na fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie oświadczył jakie posiada środki transportu (marka, model, rok produkcji), co w sytuacji prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej jest wręcz niezbędne. Co do oświadczonej przez skarżącego rozdzielności majątkowej małżonków, Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.), również przy uiszczeniu wpisu od skargi (np. postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04,ONSA WSA, nr 1, poz. 6), dlatego możliwości zarobkowe i stan posiadania współmałżonka jest istotny. Tymczasem skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego żony, ani wyciągów z jej rachunków bankowych, o co był wzywany. Tu należy zauważyć, że skarżący zadeklarował, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, co czyni tym bardziej wzmiankę o ich ustroju majątkowym małżeńskim, z punktu widzenia przesłanek do przyznania prawa pomocy, nieistotną. Skarżący nie wyjaśnił także przyczyn, z powodu których prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, a przecież w sytuacji, gdy przedsiębiorca jej nie zawiesił, generuje ona wydatki, np. choćby w postaci obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Dlatego podsumowując, zgodzić się należy, że powoływanie się na trudną sytuację materialną, bez jednoczesnego wykazania, że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy, czyni wniosek strony niezasadnym (por.: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. III SA/Wa 1055/04, nie publ.) Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.