I SA/Rz 26/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 19 maja 2009r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej - oddala skargę - Podatnik A. M. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek z dnia 7 lipca 2008r. o umorzenie zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok wraz z odsetkami - w ramach pomocy de minimis. Na uzasadnienie wniosku podał, że od 1 lipca 2006r. prowadzi działalność gospodarczą /usługi stolarskie/, nie zatrudnia żadnych pracowników, od listopada 2007r. nie osiąga z tej działalności dochodów ze względu na brak zamówień, jest w trudnej sytuacji materialnej, wraz z żoną mają na utrzymaniu troje dzieci, na utrzymanie rodziny musiał zaciągnąć kredyt, w dniu 13 czerwca 2008r. uległ - wraz z synem - wypadkowi samochodowemu w wyniku którego uległ zniszczeniu jego samochód i musiał go wyremontować na własny koszt, gdyż sprawca wypadku zbiegł. Naczelnik Urzędu Skarbowego /organ I instancji/ decyzją z dnia (...) sierpnia 2008r. nr (...) odmówił powyższemu wnioskowi a w uzasadnieniu podał, że zaległości podatnika wynoszą kwotę 9.481,77 zł plus odsetki w kwocie 2.051 zł / naliczone na dzień 7 lipca 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia (...) listopada 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M. od powyższej decyzji organu I instancji, utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wniosek musi być rozpoznany w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), ponieważ podatnik nie prowadzi już działalności gospodarczej - w dniu 3 października 2008r. zgłosił zaprzestanie tej działalności z dniem 30 września 2008 r. Zgodnie z powyższym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana w oparciu o ten przepis ma charakter uznaniowy. Do okoliczności umożliwiających udzielenie podatnikowi ulgi umorzenia należą w szczególności nadzwyczajne przypadki losowe oraz konieczność ochrony życia lub zdrowia ludzi. Na podstawie wyjaśnień strony oraz dokumentów ustalono, że A. M. ma 33 lata, nie prowadzi już działalności gospodarczej w zakresie usług stolarskich /działalność ta przestała przynosić dochody od 2007 r./, nie pracuje zawodowo, nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, na pokrycie wydatków zaciągnął kredyty na kwoty: 2 675 zł i 5 000 zł. Zamieszkuje w jednorodzinnym domu wraz z żoną i trojgiem nieletnich dzieci; dom stanowi własność żony. Małżonkowie są współwłaścicielami działki rolnej (96 arów) i samochodu osobowego Renault Clio (rok produkcji 1999, po wypadku). Koszty utrzymania gospodarstwa domowego i rodziny wynoszą do 600 zł miesięcznie; składają się na nie opłaty za: gaz, energię elektryczną, ogrzewanie, telefony, wywóz nieczystości, wyżywienie i naukę dzieci, a także na składki z tytułu ubezpieczenia społecznego (przed likwidacją działalności gospodarczej). Źródła utrzymania rodziny to: zasiłek macierzyński (786 zł, wypłacany do września 2008 r.), zasiłek wychowawczy (400 zł, wypłacany do 31 grudnia 2008 r.) i renta rodzinna jednego z dzieci (560 zł). Ponoszą też koszty rat kredytowych (600 zł). Łączne dochody rodziny wynoszą, na dzień orzekania w II instancji, około 960 zł miesięcznie. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna podatnika jest trudna, zapłata zaległości jest aktualnie mało realna i może stanowić zagrożenie dla jego egzystencji. W ocenie organu II instancji występuje więc przesłanka ważnego interesu podatnika ale nie występuje przesłanka interesu publicznego. Nie oznacza to jednak, że ważny interes podatnika wymaga udzielenia wnioskowanej ulgi. Ani brak zajęcia zarobkowego, ani też niepowodzenia finansowe nie mogą przesądzać o uwzględnieniu wniosku. Powstanie zaległości podatkowej było konsekwencją naruszeń prawa w sferze prowadzenia ewidencji przychodów z działalności gospodarczej, co organ podatkowy ustalił w trakcie kontroli podatkowej. Jedna z podstawowych przyczyn złej kondycji finansowej wynika z zawinionego działania podatnika. Podatnik posiada majątek, z którego jest w stanie uzyskać środki na uiszczenie zaległości podatkowej. Przysługują mu prawa do działki gruntu oraz pojazdu. Ochrona ustawowych należności Skarbu Państwa przeciwstawia się udzieleniu ulgi w sytuacji, w której to sam podatnik wprowadził w błąd organ podatkowy poprzez niedopełnienie obowiązku ewidencjonowania przychodów a ponadto dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Z decyzją tą nie zgodził się A. M. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że czuje się pokrzywdzony zaskarżoną decyzją, tym bardziej, że organ przyznał, iż materiał dowodowy wskazuje na jego trudną i wciąż pogarszającą się sytuację. Za niezrozumiałe uznał stanowisko organu co do pominięcia - w kwocie jego uzasadnionych wydatków - wartości rat kredytowych. Podkreślił, że mimo poszukiwań nie udało mu się znaleźć żadnej pracy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w decyzji. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę. Z regulacji tej wynika więc, że organ może umorzyć /w całości lub w części/ zaległość podatkową w tych przypadkach, kiedy występuje chociaż jedna z przesłanek tj. albo ważny interes podatnika albo interes publiczny albo kiedy występują obie te przesłanki łącznie. Jednakże prawidłowo przyjęły orzekające organy podatkowe, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją uznaniową ("organ ... może") a więc nawet ustalenie w toku postępowania, że zaszła potrzeba ochrony ważnego interesu podatnika, względnie interesu publicznego, nie obliguje organu do przyznania uprawnienia polegającego na umorzeniu zaległości podatkowej. Organ badający sprawę umorzenia zaległości podatkowej w oparciu o przedstawione unormowanie obowiązany jest przekonująco wykazać jakie względy natury celowościowej przemawiają w konkretnym stanie faktycznym za oznaczonej treści rozstrzygnięciem. W szczególności, aby uwzględnić żądanie, powinien wykazać, że przyczyny złej kondycji podatnika zaistniały niezależnie od sposobu jego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2003 r., I SA/Łd 746/01, "Biuletyn Skarbowy" 2004, Nr 6, s. 30). W niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej, w ocenie organu wystąpiła co najmniej jedna przesłanka tj. ważny interes podatnika, co uprawniało organ do rozważania możliwości umorzenia w ramach uznania administracyjnego; stąd też dla oceny rozstrzygnięcia nie ma decydującego znaczenia okoliczność, że w ocenie Sądu, ocena organu co do braku przesłanki interesu publicznego nie jest w pełni uzasadniona, bo interes publiczny to także ewentualnie wystąpienie konieczności udzielenia podatnikowi /jego rodzinie/ pomocy z innych środków publicznych, czy też rozważenie celowości przymusowego ściągania zaległości. Ustalony w sprawie, nie budzący w istocie wątpliwości, stan faktyczny, uzasadnia stanowisko, że podatnik nie może skorzystać z wnioskowanej ulgi, przy czym podkreślić należy, że sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięć dotyczy samego postępowania organów a nie rozstrzygnięcia tj. dokonanego przez organ wyboru sposobu załatwienia wniosku w przedmiocie umorzenia nawet, jeśli występują obie przesłanki. W niniejszym postępowaniu organy wskazały, że podstawową przyczyną złej kondycji finansowej skarżącego jest niedopełnienie przez niego w przeszłości obowiązku prawidłowego ewidencjonowania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, co stwierdzono podczas przeprowadzonej kontroli podatkowej i określono wysokość zobowiązania podatkowego, stanowiącego aktualnie zaległość, z obowiązku uiszczenia której skarżący pragnie się aktualnie uwolnić. Zauważyć także należy, iż w wyjaśnieniu z dnia 27 października 2008 r. skarżący podał, że nie przysługuje mu zasiłek z tytułu braku zatrudnienia, z powodu posiadania gruntów rolnych w powierzchni 96 arów. Trudno udzielić wiarygodności temu wyjaśnieniu, skoro przeszkodą do korzystania z publicznej pomocy w uzyskaniu pracy jest posiadanie gospodarstwa rolnego w rozmiarze aż 2 ha przeliczeniowych (art. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.). Skarżący nadal jest właścicielem samochodu osobowego, którego stan techniczny nie wyklucza użytkowania oraz korzysta z dwóch telefonów (komórkowy w sieci (...) i stacjonarny w Okręgowej Spółdzielni Telefonicznej w T., posiada dom i nieruchomość gruntową. Trzeba przy tym zauważyć, że nie jest uzasadniona sytuacja, w której podatnik, jako wydatki uzasadnione utrzymaniem rodziny wskazuje prywatne, dobrowolne zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (w Banku SA w Warszawie i w SKOK w Rzeszowie/ i konieczność ich spłaty, jako mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ani własność środka transportu (samochodu osobowego), ani korzystanie z komunikacji telefonicznej, ani też legitymowanie się własnością gruntów nie stanowią dóbr, których zachowanie powinno korzystać z pierwszeństwa przed zobowiązaniami podatkowymi, tym bardziej, że do ich wymierzenia doszło wskutek zawinionego naruszenia prawa przez skarżącego. Zauważyć także należy, że aktualna odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie pozbawia skarżącego prawa do ubiegania się o rozłożenie jej na raty albo odroczenie terminu jej zapłaty w odrębnym postępowaniu podatkowym. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.