I SA/Rz 26/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 26/16 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. G. K. (dalej: skarżący) w dniu 11 grudnia 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. i wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie i ustanowienie dla niego radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. o sygn. akt I SA/Rz 26/16 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powodem negatywnego załatwienia przedmiotowego wniosku było stwierdzenie, że skarżący nie wykazał spełnienia przez siebie ustawowych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi, gdyż złożone przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym przedstawiały jego sytuację w sposób niejasny i niepełny oraz budzący uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń. Rozpoznający wniosek podkreślił, że na ich podstawie nie sposób jest stwierdzić gdzie w istocie skarżący mieszka, gdyż w oświadczeniach przewija się kilka adresów, a jako adres do korespondencji, skarżący wskazał adres swojego pracodawcy. Podobnie, kierując się informacjami złożonymi przez skarżącego, zdaniem referendarza, nie można też ustalić, w jaki sposób wykorzystuje on swoją nieruchomość, wskazywaną jako adres jego zamieszkania. Niezależnie od powyższego referendarz zauważył, że skarżący, wraz z małżonką, kierują, jako prezes i prokurent, spółką "A" sp. z o.o., deklarując dochody z tej działalności, na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta, w ocenie rozpoznającego wniosek, budzi wątpliwości, co do wiarygodności podanych informacji, odnośnie stanu majątkowego i możliwości zarobkowych, poza tym, zakładając nawet, że dane o dochodach odpowiadają rzeczywistości, to świadczyć to może jedynie o tym, że skarżący nie wykorzystuje w pełni możliwości, jakie stwarza mu wykonywanie funkcji menadżerskich. W związku z tym nie może on więc zasadnie domagać się udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od wyżej opisanego postanowienia referendarza, postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd podzielił pogląd referendarza, że wątpliwości, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego, wysokości ponoszonych przez niego kosztów bytowych są uzasadnione, a przytaczane w sprzeciwie wyjaśnienia gołosłowne i niewiarygodne. Podobnie Sąd zgodził się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, co do możliwości zarobkowych skarżącego, w związku z wykonywaniem funkcji menedżerskich. W tej kwestii zauważył również, że skarżący, wzywany do przedłożenia dokumentów dotyczących obrotów kierowanej przez niego firmy, które mogłyby podważyć przyjęty przez referendarza pogląd, uchylił się od wykonania wezwania. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżący jeszcze trzykrotnie składał wnioski o zmianę niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jednakże wnioski te za każdym razem były oddalane, z powodu niestwierdzenia istotnych zmian okoliczności, będących podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Sąd natomiast, rozpoznając sprzeciwy od tych orzeczeń, utrzymał je w mocy, nie dopatrując się naruszenia prawa przez referendarza. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2017 r. skarżący po raz kolejny wystąpił o zmianę postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r. W związku z tym złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zgodnie z którym podał informacje odpowiadające wcześniej składanym oświadczeniom. Zgodnie z nimi nadal zarządza spółką "A" sp. z o.o., uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1 459 zł. Mając na uwadze treść ostatnich oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów źródłowych referendarz stwierdził, że nie dostarczają one argumentów przemawiających za zmianą postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r., gdyż stanowią w istocie powtórzenie wcześniej podawanych informacji, a ponadto są sprzeczne z wyjaśnieniami zawartymi w dodatkowym oświadczeniu z 28 listopada 2016 r. w którym sam skarżący podał, że nie jest już prokurentem "A", a żona aktualnie nie pracuje. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia domagając się przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślił, że skarga w przedmiotowej sprawie nie jest jedyną, gdyż składa aktualnie 10 takich skarg. Wskazał, że ma na utrzymaniu wraz z żoną dwójkę małoletnich dzieci, nie mam żadnych środków, które mógłby przeznaczyć tak na ustanowienie pełnomocnika jak i na opłatę od skargi. Podkreślił, że przeciwko niemu, jak i żonie toczą się liczne egzekucje, ze względu na spór z jednym z kontrahentów, który miał miejsce jeszcze w 2009 r., w wyniku którego popadł w znaczne zadłużenie, które wywołało "spiralę długów". Wskazał, że wpisy sądowe tylko w trzech z dziesięciu spraw, wynoszą łącznie aż 1633 zł. Podkreślił, że jest to dla niego niewyobrażalnie duża kwota i że nie jest w stanie takich pieniędzy w żaden sposób zorganizować i przeznaczyć na uiszczenie opłat. Wyjaśnił, że jego sytuacja finansowa, różni się od czasu wszczęcia postępowania tym, że zarówno on jak i jego żona pracują w spółce "A", w wymiarze ¼ etatu, tak że każde z nich osiąga dochód w wysokości po 500,00 zł. Wyjaśnił, że wraz z żoną pełnią funkcje dyrektorskie w spółce "A"., jednakże funkcje te sprawują nieodpłatnie. W spółce "A" pełnią funkcje prokurentów spółki, za co również nie pobierają żadnego wynagrodzenia. Podkreślił, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Wskazał, że w chwili obecnej będzie mu bardzo ciężko zaspokoić bieżące potrzeby szczególnie na poczet jego małoletnich dzieci, które uczęszczają do szkół. W związku ze zbliżającym się okresem letnim, zajdzie potrzeba zaopatrzenia dzieci w odzież i obuwie sezonowe, na co już w tej chwili nie ma wraz z żoną środków finansowych. Jednocześnie wyjaśnił, że pojawiające się "różne" adresy jego i żony wynikają z tego, iż większość instytucji i firm wymaga podania adresu zameldowania, a nie zamieszkania. Wskazał, że on i żona mają różne adresy zameldowania, a oboje mieszkają w mieszkaniu, które użyczyła im B. M. a znajduje się ono w K. Adres przy ul. [...] w P. to adres jego miejsca zameldowania i jest to adres nieruchomości, której jest współwłaścicielem. Na nieruchomość tę nie ponosi żadnych nakładów, gdyż zamieszkuje w niej drugi współwłaściciel. Nie może jej też wynająć, ani w inny sposób czerpać z niej zysków, gdyż jest ona obecnie zamieszkiwana, a fakt że jest jej współwłaścicielem jest wyłącznie wynikiem tego, że otrzymał ją w spadku po rodzicach. Podkreślił, że gdyby nawet, mógł ją wynająć to i tak nie zmieniałoby to jego sytuacji finansowej, gdyż z pewnością osiągnięte w ten sposób dochody zostałyby zajęte przez komorników. Adres przy ul. [...] w R. jest adresem zameldowania jego żony. Jest to adres pod którym ani on ani żona nie zamieszkują i nie mają do niego prawa własności, a sam lokal stanowi własność członka ich rodziny. Wyjaśnił, że zameldowanie żony pod tym adresem było związane z rejonizacją dotyczącą szkół publicznych, a mówiąc wprost - zameldowanie się pod tym adresem przez żonę wiązało się z tym, że chcieli posłać córkę do konkretnej szkoły, co byłoby niemożliwe, albo przynajmniej znacząco utrudnione, gdyby żona nie była zameldowana pod tym adresem. Ponadto, zarzucił, że ocena referendarza w zakresie tego, że osoby pełniące funkcje w zarządzie, czy będące prokurentem "zwyczajowo" osiągają wyższe dochody jest twierdzeniem oderwanym od istniejących już od dawna warunków rynkowych. Podkreślił, że w chwili obecnej, założenie spółki z o.o. nie wiąże się w zasadzie z koniecznością posiadania jakichkolwiek znaczących oszczędności i z faktu pełnienia funkcji w spółce z o.o. o kapitale 5.000,00 zł nie sposób wywnioskować, iż osiąga się dochody na znaczącym poziomie. Wyjaśnił, że w okresie prowadzonej przez niego czy żonę działalności gospodarczej znacząco "przeszacowali" swoje "możliwości" co jest w chwili obecnej przyczyną ich zadłużenia w kwotach, których nie są w stanie spłacić. Dlatego też obecnie ich "możliwości" oceniają z daleko idącą ostrożnością i w ich ocenie nie przekraczają one kwoty minimalnego wynagrodzenia, którą osiągają pełniąc funkcję w spółce, której założenie było w całości umożliwione im dzięki pomocy B. M., która również użyczyła im własnego mieszkania, aby mogli zaspokoić potrzeby mieszkaniowe rodziny. Mając na uwadze powyższe, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., określanej dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - obliguje do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. W ocenie Sądu referendarz prawidłowo odmówił zmiany postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podkreślić należy, że referendarz trafnie zauważył, że złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym stanowi w istocie powtórzenie wcześniej podawanych informacji a ponadto jest sprzeczne z wyjaśnieniami zawartymi w dodatkowym oświadczeniu z 28 listopada 2016 r. W ocenie Sądu skarżący nie zobrazował w sposób dostatecznie wyczerpujący a przede wszystkim wiarygodny swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Skarżący nie wykazał spełnienia przez siebie ustawowych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi, gdyż złożone przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym przedstawiały jego sytuację w sposób niejasny i niepełny oraz budzący uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń. Należy zaakcentować, że skarżący, nie przedłożył wszelkich żądanych od niego dokumentów i oświadczeń oraz nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione mu pytania we wcześniejszym etapie postepowania w przedmiocie prawa pomocy. Uchybiając temu obowiązkowi sprawił, że brak było możliwości dokonania rzetelnej i pełnej oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W ocenie Sądu referendarz prawidłowo wywiódł, że skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku ziściły się przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd również zauważa pewne sprzeczności w oświadczeniach skarżącego na obecnym etapie postepowania. Podkreślić należy, że w ostatnim wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 7 lutego 2017 r. skarżący podaje, że jedynym źródłem utrzymania jego i rodziny jest jego pensja w wysokości 1459 zł. W uzasadnieniu sprzeciwu podaje natomiast, że wraz z żoną pracuje w spółce "A", w wymiarze ¼ i z tego tytułu zarówno on jak i żona osiąga dochód w wysokości po 500 zł. Ponadto we wniosku skarżący podaje, że posiadane przez niego mieszkanie w P. nie nadaje się do zamieszkania a w sprzeciwie wskazuje, że jest współwłaścicielem tej nieruchomości, nie ponosi na nią żadnych kosztów, gdyż zamieszkuje w niej drugi współwłaściciel. Podkreśla, że nie może jej wynająć, ani w inny sposób czerpać z niej zysków, gdyż jest ona obecnie zamieszkiwana. Zaznaczyć należy, że w oświadczeniu z dnia 28 listopada 2016 r, skarżący wezwany do przedłożenia deklaracji VAT składanych przez "A" za ostatnie trzy miesiące wyjaśnia, że nie jest to możliwe, gdyż z dniem 10 listopada 2016 r. została odwołana udzielona mu prokura, zaś w sprzeciwie podaje, że pełni jednak funkcje dyrektorskie w tej spółce. Mając na uwadze powyższe rozbieżności należy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania względem skarżącego normy wynikającej z art. 246 § 1 p.p.s.a. W opinii Sądu wydane przez referendarza postanowienie z dnia 14 marca 2017 r. odmawiające zmiany postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r. oddalającego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest zgodne z prawem. Skarżący nie wykazał spełnienia przez siebie ustawowych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi, gdyż złożone przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym przedstawiają jego sytuację materialną w sposób niejasny i niepełny oraz budzący uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1-3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.