I SA/Rz 298/17

WyrokWSA w Rzeszowie2017-08-29

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy były prezes zarządu spółki z o.o. może ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a sam prezes nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych?
Ratio decidendi
Były prezes zarządu spółki ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a prezes nie wykazał przesłanek negatywnych uwalniających go od odpowiedzialności, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość lub wykazanie braku winy w niezgłoszeniu takiego wniosku, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. W sytuacji, gdy spółka nie posiadała majątku, a dokumentacja finansowa została przekazana nabywcy udziałów, ciężar dowodu spoczywa na byłym prezesie, który musi aktywnie wykazać okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej orzekającą o jego solidarnej odpowiedzialności jako byłego prezesa zarządu spółki "A" sp. z o.o. za zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2009 roku. Organ I instancji ustalił przesłanki pozytywne odpowiedzialności, wskazując na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki i brak wykazania przez skarżącego przesłanek negatywnych. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, wskazując na brak majątku spółki i niepotwierdzenie jej dobrej kondycji finansowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędną ocenę sytuacji finansowej spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. "A" w Ż. w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2009 roku wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi oddala skargę. I SA/Rz 298/17 Uzasadnienie Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] grudnia 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. Z. (dalej: skarżący) jako byłego prezesa zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. (dalej: spółka) wraz ze spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2009r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania oraz umorzył postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe tej spółki za wrzesień 2009r. Organ I instancji ustalił, że w sprawie zachodzą przesłanki pozytywne z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.), których łączne zaistnienie skutkuje pociągnięciem do odpowiedzialności podatkowej byłego prezesa zarządu spółki za zaległości tej spółki wynikające z zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez niego obowiązków prezesa. Spółka nie wykonała obciążających ją zobowiązań, stwierdzono bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, a skarżący w badanym okresie był prezesem zarządu tej spółki. Jednocześnie żadna z przesłanek negatywnych, uwalniających od odpowiedzialności, nie została przez podatnika wykazana, bowiem jak ustalono w sprawie nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a strona nie wykazała, że niezgłoszenie tego wniosku, a także niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy. Skarżący nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego, decyzją z [...] grudnia 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: Dyrektor IS) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia kosztów postępowania egzekucyjnego poniesionych w związku z egzekwowaniem zaległości spółki w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2009r. i określił je w innej wysokości, w pozostałej części utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że spółka nie posiadała żadnego majątku, nie była właścicielem nieruchomości, w której znajdowała się jej siedziba, nie posiadała środków transportu, nie była użytkownikiem wieczystym gruntów. Spółka za miesiące od stycznia do września 2009r. osiągnęła obrót w wysokości 16.759.789 zł netto i dokonała zakupów na kwotę 16.763.003 zł netto, co wskazuje, że gdyby nie mechanizm podatku od towarów i usług polegający na obniżeniu podatku należnego o podatek naliczony, to spółka nie miałaby środków na regulowanie swoich zobowiązań. Ustalono też, że spółka nie złożyła sprawozdań finansowych za 2009r. Skarżący oświadczył, że nie zna miejsca przechowywania sprawozdań finansowych spółki za lata 2009 – 2010, gdyż z chwilą zbycia jej udziałów przekazał całość dokumentacji spółki na rzecz nowego właściciela. Jedyną okolicznością niekwestionowaną był fakt nieposiadania przez spółkę żadnego majątku, co samo w sobie w odniesieniu do zobowiązań spółki – w przekonaniu organu podatkowego - stanowi jedną z przesłanek warunkujących upadłość w świetle art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowego i naprawczego (Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 - dalej: P.u.n.). Organ II instancji wskazał, że spółka dokonywała płatności za faktury VAT w okresie od stycznia do września 2009r. na rzecz "B" sp. z o.o., "C" sp. z o.o., "D", "E"S.A., "F" s.c. Przesłuchania osób związanych z "B" sp. z o.o. nie potwierdziły jednak kontaktów handlowych ze spółką. Ustalenia w zakresie rozliczeń ze spółką "C" sp. z o.o. również nie potwierdziły kontaktów tej firmy ze spółką. Ustalono jedynie, że firma ta została zbyta w dniu 28 maja 2009r. na rzecz A.R., a pod wskazanym w KRS adresem podmiotu, nie znajduje się siedziba spółki. Również transakcje handlowe z firmą. "D" nie znalazły potwierdzenia w ustaleniach organu. Pod podanym adresem nie była prowadzona działalność gospodarcza. Również z dokumentów źródłowych podmiotu "F" s.c. za okres od stycznia do września 2009r. nie wynikało prowadzenie jakichkolwiek transakcji ze spółką. Dyrektor IS uznał, że przesłanki negatywne warunkujące uwolnienie się skarżącego od odpowiedzialności nie zostały wykazane w przedmiotowej sprawie. Rzekoma dobra kondycja Spółki nie znajduje potwierdzenia w możliwym do zgromadzenia materiale dowodowym, a sam fakt nie posiadania żadnego majątku, przy istnieniu zobowiązań spółki – w ocenie organu II instancji - stanowi jedną z przesłanek warunkujących upadłość. Na decyzję organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: WSA) wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: prawa materialnego - art. 116 § 1 O.p., a także prawa procesowego - art. 122 i 187 § 1 O.p., przez niedokonanie stosownych ustaleń umożliwiających ocenę wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki oraz art. 188 O.p., przez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka. Skarżący zarzucił błędną ocenę sytuacji finansowej spółki dokonaną przez organy, skoncentrowanie się tylko na majątku trwałym, którego faktycznie spółka nie posiadała, bez uwzględnienia faktu, iż posiadała kapitały własne, środki pieniężne oraz dużą ilość towarów, którym handlowała, a także pominięcie okoliczności, że wartość zobowiązań spółki nie przekraczała jej aktywów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 30 marca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 146/15, WSA uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że bezsporne jest, iż skarżący w okresie od 1 stycznia 2009r. do 30 września 2009r. pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce. Wskazał, że w dniu 1 października 2009r. zawarta została umowa sprzedaży udziałów w spółce, w wyniku której skarżący sprzedał obywatelowi Białorusi A. N. przysługujące mu 999 udziałów, a jego brat P. Z. sprzedał temu obywatelowi Białorusi przysługujący mu jeden udział. Skarżący i jego brat byli jedynymi wspólnikami spółki. W § 6 umowy sprzedaży udziałów A. N. potwierdził przejęcie od sprzedających wszystkich materiałów źródłowych spółki, z całego okresu jej działalności, w tym m.in.: faktur VAT, wyciągów bankowych, dokumentów firmy. W dniu 23 października 2012r. doszło do umowy sprzedaży wszystkich udziałów w spółce przez A. N. na rzecz A. T. Z umowy tej nie wynika, czy nastąpiło przekazanie dokumentacji spółki. Decyzjami z [...] listopada 2012r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009r.: za styczeń w kwocie 161.813 zł, za luty w kwocie 156.454 zł, za marzec w kwocie 84.816 zł, za kwiecień w kwocie 439.578 zł, za maj w kwocie 520.362 zł, za czerwiec w kwocie 505.072 zł, za lipiec w kwocie 778.938 zł, za sierpień w kwocie 705.811 zł, za wrzesień w kwocie 347.423 zł. Niewątpliwie termin płatności przedstawionych wyżej zaległości za okres od stycznia do sierpnia 2009r. dotyczył zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez skarżącego jednoosobowo funkcji prezesa zarządu spółki. Ponadto Sąd wskazał, że egzekucja w stosunku do spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie należności podatkowych. Bezsporne jest też, że zarówno w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącego, jak i w okresie późniejszym, ze strony zarządu spółki, jak też żadnej innej nie był składany wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Zdaniem Sądu, z uwagi na to, że brak było dokumentów na podstawie których dałoby się określić sytuację finansową spółki w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, organy podatkowe nie ustaliły czy spółka stała się niewypłacalna, w okresie sprawowania funkcji przez skarżącego, czy spółka wykonywała swoje zobowiązania, ani też, czy zobowiązania przekraczały wartość majątku. W związku z czym naruszono przepisy prawa procesowego: art. 122, art.187 § 1, art. 188 O.p., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Powyższe było przyczyną uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. W ponownym postępowaniu Sąd nakazał organowi zbadać i określić czy i kiedy wystąpiły przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Sąd wskazał, że konieczne będzie odnalezienie dokumentacji Spółki w czym pomocne może być przesłuchanie na tę okoliczność nabywców udziałów w Spółce z o.o., tj. A. N. i A. T., ewentualnie - pracowników prowadzących dokumentację spółki, na okoliczność, gdzie ta dokumentacja pozostaje. Niewątpliwym bowiem jest, zdaniem WSA, że na dzień sprzedaży udziałów tj. 1 października 2009r., dokumentacja istniała i została przekazana nabywcy A. N. Od powyższego wyroku Dyrektor IS wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który wyrokiem z dnia 15 lutego 2017r., sygn. akt I FSK 1452/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA. NSA stwierdził, że zaskarżony wyrok narusza wskazane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania przez niezasadne pominięcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wzięcie pod uwagę reguły rozkładu ciężaru dowodu wynikającej z art. 116 § 1 O.p., a tym samym nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji i uznanie naruszenia przez organy przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., a także prawo materialne, tj. art. 116 § 1 O.p. przez odmowę jego zastosowania, w sytuacji gdy organy podatkowe wykazały, że w sprawie zachodzą przesłanki pozytywne określone w tym przepisie, a skarżący nie uwolnił się od odpowiedzialności, ponieważ żadna z przesłanek negatywnych, nie została przez niego wykazana. Zdaniem NSA, organy podatkowe przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami O.p. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. W związku z zarzutami i wnioskami skarżącego co do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, organy podatkowe podjęły wszelkie możliwe działania (zarówno z urzędu, jak i na wniosek) zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej spółki w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. W związku z faktem, że brak było dokumentacji finansowej spółki, organ dopuścił z urzędu jako dowód w sprawie szereg dokumentów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i które były przedmiotem analizy przez organ podatkowy, dopuścił dowód z przesłuchania strony, zwrócił się do wskazanych przez podatnika kontrahentów spółki o udzielenie informacji odnoszących się do rozrachunków realizowanych pomiędzy tymi firmami, a spółką. Wezwał także skarżącego do wykazania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności. Natomiast w związku z nieprzedłożeniem przez skarżącego dokumentów dotyczących zaistnienia przesłanek wynikających z art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy przeprowadził postępowanie mające na celu pozyskanie stosownej dokumentacji. Sąd II instancji stwierdził, że wbrew stanowisku WSA, organ podatkowy dokonał oceny sytuacji finansowej spółki w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Ustalił, że w tym czasie spółka nie posiadała żadnego majątku, co potwierdził skarżący, nie była właścicielem nieruchomości na której znajdowała się jej siedziba, nie posiadała środków transportu, nie była użytkownikiem wieczystym gruntów i gdyby nie mechanizm podatku od towarów i usług polegający na obniżeniu podatku należnego o podatek naliczony, to spółka nie miałaby środków na regulowanie swoich zobowiązań. W ocenie NSA, organ podatkowy zasadnie stwierdził, że nieposiadanie przez spółkę jakiegokolwiek majątku w zestawieniu z istniejącymi zobowiązaniami spółki stanowi jedną z przesłanek warunkujących upadłość w świetle art. 11 ust. 2 P.u.n. Z powyższego wynika, że nie tylko fakt nieuregulowania zobowiązań podatkowych uwzględniony został przez organy podatkowe. Sąd II instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki uwalniającej go od odpowiedzialności, gdyż w toku postępowania podatkowego nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego stan finansowy spółki, a złożone wnioski dowodowe nie potwierdziły jego stanowiska o bardzo dobrej kondycji spółki. Egzekucja ciążących na spółce zaległości okazała się bezskuteczna i postępowanie egzekucyjne ze względu na jego bezskuteczność zostało umorzone. Spółka nie uregulowała zaległości dotyczących podatku VAT za okres od stycznia do września 2009r., nigdy nie wykonała ciążących na niej zobowiązań podatkowych, nie składała deklaracji podatkowych, nie posiadała żadnego majątku i nie prowadziła działalności gospodarczej. NSA podkreślił, że samo powołanie się osoby trzeciej na okoliczność, że spółka była w bardzo dobrej sytuacji finansowej oraz zawnioskowanie dowodów osobowych nie jest wystarczające do wykazania przesłanki egzoneracyjnej. Dowody z zeznań świadków, nie zastąpią bowiem dokumentacji firmy co do jej majątku, posiadanych wierzytelności, zobowiązań i innych danych niezbędnych do zbadania, kiedy spółka zaprzestała regulować swoje zaległości. W sytuacji, gdy organy ani też skarżący nie mają kontaktu ze spółką, przedstawione wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodów osobowych nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia kwestii sytuacji finansowej firmy. Zdaniem NSA, wynikające z materiału dowodowego okoliczności, że spółka prowadziła działalność tylko przez kilka miesięcy, nie złożyła sprawozdań finansowych za 2009r., nie składała deklaracji, brak było kontaktu ze spółką, bezskuteczna okazała się próba wezwania A. T. - aktualnego prezesa zarządu spółki, nie powiodła się też próba ustalenia miejsca jego pobytu, poddają w wątpliwość twierdzenia strony o bardzo dobrej kondycji finansowej spółki w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. W ocenie Sądu II instancji, w sytuacji gdy udziałowiec spółki i jednocześnie prezes jej zarządu decyduje się przy sprzedaży udziałów spółki na przekazanie nabywcy wszystkich materiałów źródłowych spółki z całego okresu jej działalności, nie może przy ewentualnym później wszczętym postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o jego odpowiedzialności jako byłego prezesa zarządu spółki za zaległości podatkowe tej spółki wymagać by tylko na organie podatkowym spoczywał obowiązek poczynienia ustaleń w zakresie konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość. Przesłanki uwalniające członka zarządu spółki od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, winny być wykazane przy jego istotnym udziale i z jego inicjatywy, jako dowód na okoliczność jemu służącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.718 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga jest niezasadna. Sprawa niniejsza jest po raz kolejny przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, co następuje po wyroku kasacyjnym NSA. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że nie można oprzeć treści orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Ponownie rozpoznając sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie może też formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zauważyć należy, że w sprawie niniejszej, po wyroku NSA z dnia 15 lutego 2017r., sygn. akt I FSK 1452/15, a przed ponownym wyrokowaniem przez tutejszy Sąd, stan faktyczny i prawny sprawy nie uległy zmianie, związanie oceną prawną NSA jest zatem okolicznością niepodważalną przy ponownym rozpoznaniu skargi. Analiza treści uzasadnienia wyroku NSA w sposób jednoznaczny prowadzi do wniosku, że organy podatkowe zasadnie obciążyły skarżącego, jako byłego prezesa zarządu spółki, odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2009r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć należy, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zakreśla przepis art. 116 § 1 O.p., zgodnie z którym, za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że: - we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo - niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, - a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie natomiast do art. 116 § 4 O.p., zasady odpowiedzialności stosuje się również do byłych członków zarządu. Istotne jest przy tym, żeby termin płatności zaległości podatkowej upływał w okresie, w którym członek zarządu pełnił tę funkcję w spółce. Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma zatem charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna. Kontrola zasadności przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki sprowadza się do zbadania, czy w sprawie zostały spełnione, wymienione w art. 116 O.p., przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. egzekucja do całego majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, zaległość podatkowa Spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu tej Spółki (tzw. przesłanki pozytywne) oraz czy w toku postępowania skarżący wykazał zaistnienie ewentualnych negatywnych przesłanek przypisania mu odpowiedzialności (tzw. przesłanki egzoneracyjne lub ekskulpacyjne). Przytoczony wyżej przepis wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność. W wydanym w niniejszej sprawie wyroku kasacyjnym NSA orzekł, że organy podatkowe wykazały, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy spełnione zostały wszystkie określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. przesłanki warunkujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki (przesłanki pozytywne), tj. skarżący pełnił funkcję członka (prezesa) zarządu spółki w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2009r., które następnie przekształciły się w zaległości podatkowe, a egzekucja z majtku spółki okazała się bezskuteczna, co skutkowało umorzeniem przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego. NSA stwierdził również, że skarżący nie uwolnił się od odpowiedzialności, ponieważ żadna z przesłanek negatywnych, nie została przez niego wykazana. Twierdzenia skarżącego na temat bardzo dobrej kondycji finansowej spółki w okresie sprawowania przez niego funkcji prezesa jej zarządu okazały się gołosłowne, gdyż w toku postępowania podatkowego skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego stan finansowy spółki, a składane wnioski dowodowe nie potwierdziły prezentowanego przez niego stanowiska. Przeciwnie, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że spółka prowadziła działalność tylko przez kilka miesięcy 2009r., w czasie tym nie składała deklaracji podatkowych, nie złożyła też sprawozdań finansowych za 2009r. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku, ani rachunku bankowego. Okoliczność braku majątku spółki została potwierdzona przez skarżącego. Skarżący przekazując nabywcy przy sprzedaży udziałów spółki wszystkie materiały źródłowe spółki, z całego okresu jej działalności, w tym faktury VAT, WZ, KP, KW, wyciągi bankowe, dokumenty firmy, pieczęć firmową, laptop firmowy z programem księgowym, z którego korzystała spółka, zdecydował się ponieść ryzyko, że w ewentualnym późniejszym postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o jego odpowiedzialności jako byłego prezesa zarządu spółki za zaległości podatkowe tej spółki, nie będzie dysponował dowodami, za pomocą których mógłby uwolnić się od odpowiedzialności. Ponadto jak stwierdził Sąd II instancji, organy podatkowe zasadnie uznały, że nieposiadanie przez spółkę jakiegokolwiek majątku w zestawieniu z istniejącymi zobowiązaniami spółki stanowi jedną z przesłanek warunkujących upadłość w świetle art. 11 ust. 2 P.u.n. W ocenie NSA, organy podatkowe przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami O.p. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., są bezzasadne. Z przedstawionych względów, orzekając w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA, Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa procesowego przy prowadzeniu postępowania dowodowego, jak też przy ocenie materiału dowodowego i dokonywaniu ustaleń faktycznych, zaś wydana decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu spółki wraz ze spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2009r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego, nie narusza prawa materialnego. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na mocy art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło