I SA/Rz 314/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Bożena Wieczorska /spr./ Sędziowie Asesor Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi Miejskiego Ośrodka Zapobiegania Uzależnieniom w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [..] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego - oddala skargę - I SA/Rz 314/06 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku zn.[...] - na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. zwrócił wierzycielowi - "A" w P. (skarżącemu w niniejszej sprawie), tytuł wykonawczy o numerze 55844, wystawiony w dniu 2 lutego 2004 roku na zobowiązanego R.B. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o.p.e.w a., ponieważ, jak ustalił to poborca skarbowy, zobowiązany pod wskazanym przez wierzyciela adresem nie zamieszkuje, ani też nie prowadzi działalności. Na postanowienie to wierzyciel wniósł zażalenie, w którym podniósł, że brak jest podstawy do zastosowania przepisów art. 29 § 2 ustawy o p.e.w a., albowiem obowiązek, którego tytuł wykonawczy dotyczy, podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 42 ust. 5a ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1241). Ponadto - jego zdaniem - tytuł wykonawczy spełniał wymagania określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy o p.e.w a. Na jego podstawie organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji, o czym świadczy raport poborcy skarbowego i z którego również wynika, że dłużnik jest zameldowany pod wskazanym adresem. Dodał, również iż jako wierzyciel, przed skierowaniem tytułów wykonawczych do egzekucji, przeprowadził postępowanie, w wyniku którego ustalił adres zameldowania dłużnika i w ten sposób wyczerpał swe możliwości ustalenia "adresu" zobowiązanego. Jego zdaniem organ egzekucyjny posiada, z mocy art. 36 ustawy o p.e.w a. większe możliwości żądania nieodpłatnie dodatkowych informacji i wyjaśnień, zaś w uzasadnieniu postanowienia brak jest informacji dotyczących skorzystania z tej możliwości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 roku (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.w a. na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej, rozumianego jako miejsce gdzie osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, miejsce gdzie znajduje się główny ośrodek jej działalności, centrum działań życiowych. Zameldowanie jest bowiem instytucją prawa administracyjnego wprowadzoną dla celów ewidencji ludności i nie oznacza że osoba zameldowana w danym lokalu faktycznie w nim przebywa, a tym bardziej że znajduje się w nim jej majątek, z którego można by prowadzić egzekucję administracyjną. Stąd też stwierdzenie przez organ egzekucyjny, że wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym adres zobowiązanego jest błędny powoduje niemożność wszczęcia postępowania egzekucyjnego (a zatem także umorzenia postępowania egzekucyjnego) i powoduje w konsekwencji zwrot wierzycielowi wadliwie wystawionego tytułu egzekucyjnego. Na postanowienie to skarżący - "A" w P., będący następcą prawnym "B" w P. - wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie żądając jego uchylenia, a także uchylenia poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych. Zdaniem skarżącego tytuł wykonawczy, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, został prawidłowo wypełniony, skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał mu, w dniu 16 marca 2004 roku, klauzulę o skierowaniu do egzekucji. W przekonaniu skarżącego niezrozumiałym jest więc późniejsze stanowisko organów, zawarte w zaskarżonych postanowieniach, że tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymogów art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.w a., tym bardziej, iż oparte jest ono wyłącznie na oświadczeniach D.B. - matki zobowiązanego, z których wynika, że R.B. pomimo zameldowania, nie mieszka pod wskazanym w tytule wykonawczym adresem. Zdaniem skarżącego żaden przepis prawa nie obliguje wierzyciela do wskazania miejsca pobytu dłużnika, tym bardziej, iż nie ma on, w przeciwieństwie do organów egzekucyjnych, prawnych możliwości ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego. W konkluzji skarżący wywiódł, że niedoręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie wpływa na ważność czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Ponawiając argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonych postanowień podkreślił, że jakkolwiek ustawa o p.e.w a. wskazując jako element konieczny tytułu wykonawczego sporządzonego przez wierzyciela - adres zobowiązanego - nie precyzuje jaki to adres, niemniej z treści przepisu art. 27 w zw. z art. 32 ustawy o p.e.w a. oraz w zw. z przepisami k. p. a. regulującymi doręczenia osobom fizycznym wynika, że wierzyciel winien wskazać adres zamieszkania dłużnika, celem umożliwienia organowi egzekucyjnemu doręczenia odpisu tytułu egzekucyjnego, warunkującego skuteczne wszczęcie egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego z uwagi na błędnie wskazany adres zobowiązanego. Stosownie do treści art. 29 § 2 zd. 1 ustawy o p.e.w a. jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o p.e.w a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. Z kolei art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.w a. określający wymogi, jakim winien odpowiadać tytuł wykonawczy stanowi, iż tytuł wykonawczy winien m. in. zindywidualizować zobowiązanego poprzez wskazanie jego imienia i nazwiska oraz "adresu", przy czym pojęcie "adresu" nie zostało w tym przepisie doprecyzowane. Ten sam akt prawny regulując w art. 22 § 2 i 4 ustawy o p.e.w a. właściwość miejscową organów egzekucyjnych używa pojęcia miejsca zamieszkania zobowiązanego, co należałoby rozumieć w ten sposób, że adres zobowiązanego, o którym mowa w art. 27 § 1 i 2 ustawy o p.e.w a. jest adresem, pod którym zamieszkuje zobowiązany. Również w Załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 26 § 2 ustawy o p.e.w a., ustawodawca przyjmuje, iż w przypadku gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna, to wierzyciel winien wskazać - w części "A" tytułu wykonawczego - "adres zamieszkania" zobowiązanego. Analiza powyższych przepisów pozwala przyjąć, iż pojęcie adres zobowiązanego, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.w a. oznacza adres zamieszkania zobowiązanego. W niniejszej sprawie wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] wskazał jako zobowiązanego R.B., a jako jego adres - miejscowość Z., Gmina R. Na ten adres skierowane było również upomnienie, którego odbiór w dniu 30 października 2002 roku zobowiązany potwierdził. Adres ten, jak wynika z akt sprawy, był miejscem pod którym zobowiązany był zameldowany na pobyt stały. Jednakże w dniu 3 października 2005 roku i następnie 24 listopada 2005 roku nie był to adres zamieszkania zobowiązanego. Fakt ten wynika z relacji matki zobowiązanego, która w dniach 3 października i 24 listopada 2005 roku oświadczyła nie tylko, że syn nie zamieszkuje pod tym adresem, ale nawet "nie wie gdzie przebywa od ponad roku". W tej sytuacji kwestią zasadniczą jest odpowiedź na pytanie, czy wierzyciel w sposób prawidłowy wskazał w tytule wykonawczym adres zobowiązanego, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 1 ustawy o p.e.w a., czy też wskazując adres zameldowania na pobyt stały, który nie był wówczas adresem zamieszkania zobowiązanego, obowiązkowi temu uchybił. W ocenie Sądu wierzyciel temu obowiązkowi uchybił. Prawny obowiązek wskazania w tytule wykonawczym m. in. tak rozumianego adresu zobowiązanej osoby fizycznej i sankcja z tytułu zaniechania w tym zakresie w postaci odmowy przystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wierzycielowi, uzasadnia ocenę, że to na wierzycielu, w którego interesie toczyć się ma postępowanie egzekucyjne spoczywa obowiązek ustalenia i przekazania danych o adresie miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. Pogląd taki zaprezentował WSA w Łodzi w wyroku z dnia 11 maja 2004r. (sygn. akt I SA/Łd 992/03 – opubl. POP 2005/6/147) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Wbrew twierdzeniom skarżącego obowiązku tego nie można przerzucać, w oparciu o art. 36 ustawy o p.e.w a. na organy egzekucyjne; przepis ten bowiem może być zastosowany jedynie w zakresie "niezbędnym do prowadzenia egzekucji", a więc już po wszczęciu egzekucji co w niniejszej sprawie, z uwagi na niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, nie nastąpiło. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.