I SA/Rz 332/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie SO del. Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek i odsetek ubezpieczeniowych z funduszu emertytalno-rentowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącego S. P. kwotę 31 zł. (słownie: trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012r. znak [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu wniosku S.P. o ponowne rozpoznanie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2011r. o odmowie umorzenia tej składki. Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2012r. S.P. zwrócił się o umorzenie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, uzasadniając go problemami finansowymi związanymi z prowadzeniem gospodarstwa oraz złym stanem zdrowia, z powodu których to okoliczności nie jest w stanie ponieść ciężaru finansowego przedmiotowej składki. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego położnego na terenie Gminy Z. o powierzchni 3,68 ha fizycznych stanowiących 1,48 ha przeliczeniowych, które jest jego jedynym źródłem dochodów. Zadłużenie będące przedmiotem postępowania, powstało na skutek nieopłacenia składki za IV kwartał 2011r. W roku 1986r. wnioskodawca przebywał w szpitalu na oddziale laryngologicznym, a obecnie przebywając pod opieka lekarską, cyklicznie przyjmuje leki odpornościowe. Po 2001r. nie występował jednak o wypłatę świadczeń krótkoterminowych np. zasiłku chorobowego ani nie składał wniosku o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie. Wnioskodawca mieszka w drewnianym domu - pokoju z kuchnią, krytym eternitem, bez łazienki czy kanalizacji, który ponadto wymaga remontu. W gospodarstwie rolnika znajduje się ponadto połączona z budynkiem mieszkalnym drewniana obora. Budowa murowanej obory nie została ukończona z braku środków finansowych. Posiadany przez wnioskodawcę żywy inwentarz stanowi krowa, byk oraz cielę. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości, stwierdził, iż sytuacja materialna strony jest co prawda ciężka ale, jak podkreślił, nie zachodzą przesłanki które uzasadniałyby podjęcie decyzji umorzeniowej. W gospodarstwie strony nie zanotowano bowiem zdarzeń losowych, których wystąpienie mogłoby mieć wpływ na terminowość regulowania składek bądź też spowodować niemożność ich opłacania. Wobec powyższego organ uznał, iż brak jest podstaw do umorzenia wnioskowanych należności zarówno na podstawie przepisu art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008r. nr 50 poz. 291 ze zm.), jak i na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej ( Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007). W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił, iż zawarte w jej uzasadnieniu twierdzenia organu, iż skarżący nie spełniania przesłanek umorzenia wnioskowanych zaległości, nie maja podstaw ani faktycznych, ani prawnych. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Prezes Kasy podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z przyczyn innych aniżeli podniesione w jej treści. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Kasy w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składki na ubezpieczenie za IV kwartał 2011r. Należy wskazać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. "Uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu. Istotnym jest również, aby wydanie decyzji uznaniowej, poprzedzone było prawidłowym i rzetelnym postępowaniem dowodowym, przeprowadzonym zgodnie z ustanowionymi w postępowaniu administracyjnym zasadami, mającymi na celu zagwarantować jego uczestnikom bezstronność i rzetelność postępowania, oraz możliwość obrony własnych praw. Prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania wchodzi w zakres kontroli sądu administracyjnego. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, niezależnie od treści skargi, stwierdził naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wydana w przedmiotowej sprawie decyzja z dnia 17 lutego 2012r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości została podpisana zastępcę kierownika Placówki Terenowej KRUS w J. – A.G., a także przez specjalistę J.Ł. oraz starszego specjalistę K.P.. Rozstrzygnięcie to podpisane zostało zatem łącznie przez trzy osoby. Taki sposób procedowania pracowników organu budzi uzasadnione przypuszczenie, że rozstrzygnięcie to zostało podjęte przez organ kolegialny. Tymczasem statut KRUS nie przewiduje udzielania przez Prezesa Kasy upoważnienia do wydawania decyzji dla grupy pracowników, działających jako organ quasi-kolegialny. Powyższego nie zmienia również fakt, że podpisy zostały umiejscowione w sposób, który mógłby sugerować wyodrębnienie nazwiska osoby, która podjęła decyzję w imieniu organu, od nazwiska pracownika który jedynie brał udział w jej przygotowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że taka technika dowodzi różnej wagi podpisów figurujących w różnym miejscu decyzji, nie sposób nie zauważyć, że w miejscu, które w zaskarżonej decyzji zostało przeznaczone na podpis osoby (osób?) wydających w imieniu organu decyzję widnieją trzy podpisy (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 233/09, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 804/09, z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 837/09, z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 838/09). Ponadto, zgodnie z Regulaminem organizacyjnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stanowiącym załącznik do Zarządzenia nr 134 Prezesa KRUS z dnia 13 sierpnia 2008r. – pracownicy placówek terenowych KRUS wydają decyzje w ramiach imiennych upoważnień udzielonych im przez Prezesa. Dla wykazania zatem, iż osoba wydająca decyzję działa w imieniu organu oraz w zakresie udzielonego jej umocowania- konieczne jest załączenie udzielonego jej upoważnienia do akt sprawy. Bez takiego dokumentu nie można bowiem stwierdzić czy osoba podpisująca decyzję działała w imieniu organu tj. w granicach udzielonego jej upoważnienia. Wobec powyższego, nie wdając się w spór co do treści wydanych w sprawie decyzji, z uwagi na to, że stwierdzone uchybienia czynią przedwczesnymi rozważania na temat meritum sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o zwrot kosztów postepowania jedynie w zakresie zwrotu kosztów dojazdu, gdyż z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. wynika, iż poza kosztami dojazdu, skarżący nie poniósł w związku z toczącym się postępowaniem sądowym, kosztów w postaci utraty zarobku. O kosztach orzeczono na postawie przepisów art. 200 oraz art. 205 §1 p.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu będzie rozpoznać wniosek w prawidłowym, jednoosobowym składzie zachowując dodatkowo gwarancje bezstronności.