I SA/Rz 339/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. sprzeciwu P. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. I SA/Rz 339/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu D. sp. z o.o. w S. wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. oraz styczeń i luty 2011 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 339/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r., starszy referendarz sądowy odmówił P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu D. sp. z o.o. w S. wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. oraz styczeń i luty 2011 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Podniósł, że w chwili obecnej nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, który jest dla niego dużym wydatkiem i aby go uiścić musiałby pożyczyć od kogoś pieniądze. Nadto wskazał, że posiadane środki pieniężne stanowią minimalne zabezpieczenie dla rodziny przed niespodziewanymi wydatkami takimi jak: choroba i konieczność zakupu leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zatem zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zasadą jest obowiązek stron do ponoszenie kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Domaganie się przez wnioskodawcę przyznania mu prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa. Przysługujące Sądowi prawo do przyznania prawa pomocy nie ma przy tym charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację rodzinną, majątkową i finansową Skarżącego oraz ich zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów postępowania. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. II FZ 185/10 i 27 maja 2010 r., sygn. II FZ 255/10). Podkreślić również należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że sytuacja skarżącego nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Świadczy o tym przede wszystkim dokonane przez referendarza zestawienie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony, które praktycznie odpowiadają wysokości ponoszonych przez rodzinę wydatków. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia posiadanie przez stronę oszczędności w wysokości 816,22 zł, z których ww. jest w stanie pokryć potencjalną wysokością kosztów sądowych w sprawie, wśród których w pierwszej kolejności zajmuje wpis sądowy od skargi, w wysokości 500 zł. Zdaniem Sądu skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami starszego referendarza sądowego, opisanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W związku z powyższym nie może zyskać akceptacji Sądu argumentacja wnioskodawcy, zgodnie z którą nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, a zwłaszcza wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazując brak ziszczenia się przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.