I SA/Rz 348/16

Dnia 3 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. sp. z o.o., z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016, nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2013r. w związku ze sprzeciwem A. sp. z o.o., z siedzibą [...] od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 17 maja 2016r. o odmowie przyznania prawa pomocy - postanawia- utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 17 maja 2016r. odmówił spółce A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia, referendarz sądowy uznał, że celem działania Skarżącej jako spółki prawa handlowego jest pomnażanie majątku jej udziałowców. Podmiot ten nie został więc powołany do realizacji celów o szczególnej doniosłości i użyteczności społecznej. Nie ma więc podstaw do jego szczególnego traktowania, w porównaniu do innych podmiotów tego rodzaju. Jedynymi udziałowcami skarżącej Spółki są osoby pełniące jednocześnie funkcję prezesa i wiceprezesa jej zarządu. W sensie ekonomicznym to one są właścicielami Spółki. Skoro więc z woli tych osób Spółka funkcjonuje w obrocie prawnym, a jej działalność nie generuje dostatecznych dochodów na pokrycie kosztów funkcjonowania, to właśnie one powinny dostarczyć spółce środków koniecznych do uzupełnienia tego niedoboru. Referendarz sądowy uznał, że argumentem przemawiającym za zasadnością wniosku nie może być również podawana w oświadczeniu wysokość straty za ostatnie lata, gdyż strata w rozumieniu przepisów podatkowych nie oznacza rzeczywistego wyniku finansowego. Stanowi jedynie różnicę pomiędzy wielkością przychodów, a kosztami ich uzyskania, które obejmują między innymi wartości poczynionych inwestycji oraz dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Skarżąca w sprzeciwie od ww. postanowienia podniosła, że starając się o przyznanie prawa pomocy wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ponieważ od dawna utraciła płynność finansową. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć. Od 1 stycznia 2016r. zawiesiła swoją działalność gospodarczą, wobec czego nie osiąga żadnych przychodów. Ostatnie środki pieniężne - w kwocie 2.787,04zł - są zablokowane na podstawie decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej P.p.s.a.- rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnioskowała Spółka, nie ma charakteru obligatoryjnego, o czym świadczy użycie w art. 246 § 2 P.p.s.a. frazy "prawo pomocy może być przyznane". Oznacza to, że nawet w przypadku spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy przez osobę prawną, takiemu podmiotowi nie musi, lecz jedynie może być przyznane prawo pomocy. W zaskarżonym postanowieniu Referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy. Profil działalności spółki, polegający na prowadzeniu działalności gospodarczej, a więc takiej działalności, której celem jest pomnażanie majątku powoduje, że to na Skarżącej powinien spoczywać obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, gdyż przerzucanie ciężaru prowadzenia spraw spółki na ogół podatników nie jest uzasadnione. Koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie swoich praw na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego też powodu Referendarz sądowy przyjął słuszne stanowisko, że za przyznaniem prawa pomocy nie może przemawiać fakt osiągnięcia straty za 2015 rok, która była spowodowana wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności (w tym, jak wynika z rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2015r., usługi obce wyniosły 356.945,55zł a wynagrodzenia wyniosły 161.900zł). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Wysokość straty jest wynikiem nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, co oznacza brak dochodu do opodatkowania, nie stanowi natomiast o braku środków finansowych. Trzeba w tym kontekście zauważyć, że Skarżąca wedle bilansu posiada rezerwy na zobowiązania w wysokości 384.935 zł a także środki w postaci inwestycji krótkoterminowych, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach 9.117,97zł. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.