I SA/Rz 357/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. - postanawia – oddalić wniosek J. S. o ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF) J. S. (dalej: skarżący) wniósł o ustanowienie adwokata, motywując wniosek brakiem pieniędzy na ten cel. We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema synami w wieku 17, 12 i 2 lata oraz żoną. W rubryce nr 7 formularza, dotyczącej majątku nieruchomego, ruchomości i zasobów pieniężnych, skarżący zadeklarował posiadanie gospodarstwa rolnego o wielkości ok. 100 ha i mieszkania o powierzchni 24 m². Wyjaśnił, że żona pozostaje na urlopie wychowawczym i nie pobiera zasiłku, a on sam "prowadzi spółkę [...]". Jako źródło utrzymania skarżący wskazał dochody z tytułu działalności - 1.875 zł (brutto) i kwotę 667 zł (brutto) jako "inne" – łącznie 2.542 zł (brutto). Załączył do wniosku również kserokopie zaświadczeń o dochodach w roku 2011 - 8.000 zł i w roku 2012 - 22.509 zł z tytułu opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych osób fizycznych. Oceniając w całości zebrany materiał dowodowy, w tym oświadczenia i dane wykazywane w innych sprawach, w których skarżący starał się o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy nie stwierdził zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie tegoż prawa pomocy (postanowienie z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Rz 357/13). Skarżący złożył sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej nazywanej w skrócie P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem następuje, gdy jest to uzasadnione sytuacją materialną strony – w tym osiąganymi dochodami i stanem majątku, a co więcej strona zobligowana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Co do zasady, instytucja prawa pomocy ma charakter nadzwyczajny i korzystanie z niej zawężone zostało do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Na wstępie Sąd postanowił zaznaczyć, że pomimo tego, że obowiązkiem jest szczegółowe badanie każdego z wniosków o przyznanie prawa pomocy wniesionego przez tego samego skarżącego w odrębnych sprawach, to nic nie stoi na przeszkodzie, by takiemu badaniu i całościowej ocenie poddać inne wnioski skarżącego we wszystkich toczących się sprawach tego samego wnioskodawcy i wyciągnąć odpowiednie konkluzje. Podyktowane jest to przede wszystkich tym, że skarżący nie dość starannie i dokładnie w kolejnych wnioskach podawał dane, co automatycznie czyni oświadczenie mało wiarygodnym. Odwołać się w tym miejscu można do spraw o sygn.: I SA/Rz 987/12, I SA/Rz 926/12, I SA/Rz 1081/12, z uwagi na niewielki przedział czasowy pomiędzy składanymi w tych sprawach wnioskami o prawo pomocy. Raz skarżący wskazywał, że zamieszkuje wraz z niepracującą żoną i rocznym dzieckiem w jej mieszkaniu (40m²), własne mieszkanie przeznaczył na siedzibę spółki [...], jest inwalidą III grupy, posiada dwoje małoletnich dzieci z poprzedniego małżeństwa, na które płaci alimenty w wysokości 1.750,00 zł, innym razem, że pozostaje z synami z poprzedniego małżeństwa we wspólnym gospodarstwie domowym i jednocześnie obciążają go alimenty na dzieci. Ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym rzutuje na ponoszone przez to gospodarstwo koszty utrzymania, a w sytuacji deklarowanej przez skarżącego (co również się różniło w poszczególnych wnioskach), utrzymanie rodziny byłoby niemożliwe bez jakiejkolwiek innej pomocy czy dodatkowych dochodów. Skarżący podawał, że na miesięczne zestawienie wydatków składają się opłaty za: energię elektryczną ok. 200 zł, gaz ok. 350 zł, wodę, kanalizację, śmieci, fundusz remontowy - ok. 300 zł, koszty wyżywienia i ubrania oraz inne wydatki – ok. 600 zł, co daje razem wydatki w kwocie ok. 3200 zł miesięcznie, a jednocześnie swoje dochody deklarował na kwotę 2000 zł. Analiza wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazywała na rozbieżności co danych o sytuacji majątkowej i finansowej, i w związku z tym te dotychczasowe oświadczenia zostały uznane za niewiarygodne, czego konsekwencją było oddalenie wniosków o przyznanie prawa pomocy, a kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II GZ 513/12, II GZ 27/13) potwierdziła słuszność wnioskowania co do sytuacji wnioskodawcy. Również obecnie rozpoznawany wniosek należy uznać za niewiarygodny. Na formularzu PPF skarżący jako majątek deklaruje mieszkanie o pow. ok. 24m² i nieruchomość rolną o pow. ok. 100 ha, a we wniosku złożonym miesiąc wcześniej (I SA/Rz 987/12) - mieszkanie o pow. 40 m², ok. 60 ha. Stałym elementem wszystkich wniosków jest jedynie kwota alimentów płaconych przez skarżącego (1750 zł), przy czym na jej wysokość wpływ ma stan majątkowy i zdolności finansowe zobowiązanego. Biorąc pod uwagę ten aspekt, wnioskiem nasuwającym się z analizy całokształtu sprawy jest to, że skarżący mimo wszystko ma lepszą sytuację finansową niż usiłuje dowodzić. W piśmie z dnia 2 lipca 2013 r., będącym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego, skarżący dokonuje wyliczeń swoich dochodów rocznych na podstawie przedłożonych dokumentów, sumując kwoty 22.509 zł i 8000 zł, wyliczając średni miesięczny dochód (2.543 zł), odejmując od niego kwotę alimentów (1750 zł) i w ten sposób wyliczając kwotę na miesięczne utrzymanie swojej trzyosobowej rodziny – 793 zł. Nie można jednak pominąć tego, że kwota 22.509 zł jest przychodem (nie dochodem) podlegającym opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych osób fizycznych, a kwota 8000 zł (za 2011 r.) jest przychodem bez pomniejszania o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz należny podatek dochodowy. Zatem faktyczne kwota, jaką powinien dysponować skarżący na podstawie przedłożonych dokumentów jest inna, niż przyjęta przez niego jako kwota na utrzymanie rodziny, która nie zapewni w żaden sposób utrzymania trzyosobowej rodzinie. Skarżący podając takie dane jednocześnie nie oświadczył, że uzyskuje jakiekolwiek wsparcie od innych osób lub instytucji, a został wezwany o ujawnienie takiej pomocy (wezwanie z 6 maja 2013 r. do sprawy o sygn. I SA/Rz 987/12). Sąd abstrahuje od formy rozliczeń podatkowych skarżącego, ale mając na uwadze, że jest on udziałowcem dwóch spółek prawa handlowego (50 % udziałów w spółce jawnej i 95 % udziałów w spółce z .o.o.), których działalność związana jest z budownictwem i nieruchomościami, a z danych zawartych w przedłożonej deklaracji spółki jawnej dla podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2012 r. wynika, że podstawa opodatkowania w tym okresie rozliczeniowym wynosiła łącznie 330.690 zł, podatek należny 58.969 zł, podatek naliczony do odliczenia 94.751 zł, a nadwyżka podatku naliczonego nad należnym - 35.782 zł (dane do sprawy o sygn. I SA/Rz 926/12), skarżący jak oświadczył korzysta z samochodów stanowiących własność i leasingowanych przez spółki, posiada duży w realiach ekonomicznych regionu majątek nieruchomy (m.in. nieruchomości rolne o pow. ok. 100 ha), oświadczenie skarżącego o braku środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, uznaje za niewiarygodne w całokształcie materiału dowodowego dotyczącego skarżącego. Podważając na koniec wiarygodność oświadczenia skarżącego dodać należy, że skarżący w żadnym z wniosków nie zadeklarował jakichkolwiek oszczędności czy innych zasobów pieniężnych. Tymczasem zgodnie z uwidocznionymi operacjami na przesłanej Sądowi kserokopii wyciągu bankowego (k.59), skarżący przelał z konta w innym banku w dniu 22 marca 2013 r. na przedmiotowy rachunek kwotę 38.150, 00 zł, mając na koniec miesiąca do wykorzystania łącznie 41.385,37 zł. Nie znajdując zatem przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.