I SA/Rz 368/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędziowie WSA Kazimierz Włoch WSA Grzegorz Panek /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 15 lipca 2010r. sprawy ze skargi Rady Gminy Zaklików na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2010r. nr VIII/1360/2010 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej - oddala skargę - Dnia 5 marca 2010r. Rada Gminy w Zaklikowie podjęła uchwałę Nr XXXVIII/229/2010 w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, sposobu jej poboru, określenia inkasentów oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie, uchwałą z dnia 7 kwietnia 2010r. nr VIII/1360/2010 na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5, art. 18a ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1992r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2001r. Nr 55, poz. 577 ze zm.) w związku z art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), stwierdziło nieważność powyższej uchwały Rady Gminy Zaklików w całości z powodu naruszenia art. 19 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.). W uzasadnieniu swojej uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wskazało, że w badanej uchwale rada gminy nie określiła terminu płatności ustalonych stawek opłaty targowej oraz uzależniła wysokość wynagrodzenia za inkaso od czynności niezwiązanych z poborem opłaty targowej. Uzależnianie wysokości wynagrodzenia za inkaso od czynności niezwiązanych z poborem opłaty targowej oraz nieokreślenie terminu płatności opłaty targowej w istotny sposób narusza postanowienia art. 19 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Rada Gminy w Zaklikowie, uchwałą nr XLI/238/2010 z dnia 28 kwietnia 2010r. postanowiła zaskarżyć opisaną wyżej uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, przy czym wykonanie uchwały powierzyła Wójtowi Gminy Zaklików. W skardze - uchwale Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej - zarzucono: - naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 pkt 8 w związku z art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 , ustawy o samorządzie gminnym polegające na przyjęciu za podstawę uchylenia uchwały wyjaśnień wójta z pominięciem Rady Gminy, - naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 19 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych polegające na uznaniu, iż uchwała nie określa terminu płatności podczas gdy § 2 ust. 4 uchwały zawiera wyraźne dyspozycje w tym zakresie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w postępowaniu dowodowym pominięto całkowicie środki dowodowe wynikające z prac legislacyjnych Rady Gminy Zaklików (tj. opinie i wnioski Komisji Rady Gminy dotyczące przedmiotowej uchwały, czy też protokół z sesji Rady Gminy). Ponadto Rada Gminy nie została wezwana i nie składała w tym zakresie żadnych wyjaśnień. Wskazano także, iż zarzuty RIO dotyczą jedynie wysokości inkasa i terminu jego płatności, co nie uzasadniało stwierdzania nieważności uchwały w całości. Badana przez organ nadzoru uchwała Rady Gminy była również przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia nadzorczego (uchwała Nr X/2959/ z dnia 5 maja 2009r.) i wówczas Kolegium RIO nie dopatrzyło się żadnych uchybień co do wysokości inkasa które zostało ustalone w wysokości 90%. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem, iż inkaso w wysokości 50%-70% jest zawyżone. Podkreślono również, iż w uchwale został określony termin płatności. Mianowicie uchwalono, iż inkasent posługując się bloczkami wartościowymi stanowiącymi pokwitowanie wpłaty ma obowiązek przekazania wpływów z tego tytułu na rachunek Gminy w terminie 7 dni po upływie miesiąca. W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - na podstawie upoważnień ustawowych - gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z mocy art. 19 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy w drodze uchwały, określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Z przytoczonych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że gmina może m.in. określić wysokość wynagrodzenia za inkaso. Należy podzielić stanowisko prezentowane już w orzecznictwie (m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 stycznia 1995r. sygn. akt. SA/Rz 75/94 i z dnia 4 lipca 2000r. sygn. akt SA/Rz 398/00), że użyte przez ustawodawcę pojęcia "określa", a także: "zarządza" jednoznacznie wskazuje, że w wyłącznej gestii rady gminy w ramach przysługującego jej imperium i wynikającego z niego uznania, a więc niezależnie od czynników, które pośrednio rzutować mogą na tzw. realność określonego wynagrodzenia pozostaje kwestia określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. Treść powołanych przepisów ustawy podatkowej, a w szczególności brak dolnej czy górnej granicy wynagrodzenia inkasenta dowodzi, że ustawodawca pozostawił wysokość tego wynagrodzenia do uznania rady gminy. Jednocześnie należy zauważyć, że przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia: "wynagrodzenia za inkaso". Niemniej jednak, mając na uwadze specyfikę prawa podatkowego, które jest prawem publicznym i na gruncie którego nie obowiązuje zasada równości stron, należy zauważyć, że w doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się, że wynagrodzenie winno być co najmniej ekwiwalentne do nakładu pracy i wartości poniesionych nakładów. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wskazując na niezgodność § 2 przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej w Przemyślu z przepisami art. 19 ustawy podatkowej odwołało się do treści pisma wójta Gminy Zaklików z którego wynika, iż wysokość wynagrodzenia za pobór opłaty targowej w drodze inkasa związana jest także z kontrolą właściwego ustawienia straganów osób handlujących. Zasadnie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wskazuje, że upoważnienie ustawowe zawarte w art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obejmuje m.in. wysokość wynagrodzenia za inkaso (19 pkt 2). Należy tutaj podkreślić, iż Kolegium RIO nie kwestionuje wysokości wynagrodzenia za inkaso lecz uwzględnianie przy ustalaniu tegoż wynagrodzenia takich elementów, które nie wiążą się z tym wynagrodzeniem, a zostały wskazane wyżej. Upoważnia to do stwierdzenia, że przedmiotowa uchwała Rady Gminy Zaklików w § 2 jest niezgodna z przepisem art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Odnośnie określenia terminu płatności opłaty targowej należy zauważyć, iż rada gminy jest zobowiązana do określania w uchwale tego terminu. Nie ma przy tym żadnych ograniczeń w sposobie jego określania. Nieustalenie w uchwale terminu płatności opłaty targowej skutkuje tym, że nie może powstać zaległość podatkowa, a osoba zobowiązana do uiszczenia opłaty może wskazywać na to, że zapłaci to świadczenie później. Prawidłowe jest stanowisko Kolegium RIO, iż w § 2 ust. 4 uchwały Rady Gminy Zaklików nie został określony termin zapłaty opłaty targowej lecz termin płatności dla inkasenta, o którym mowa w przepisie art. 47 § 4a Ordynacji podatkowej. Termin płatności podatków dla inkasentów został ustalony w tym przepisie, tak aby mieli oni możliwość wpłacenia pobranych w ramach inkasa kwot podatku. Inkasent jest uprawniony do poboru podatku do ostatniego dnia terminu płatności podatku obowiązującego podatnika. Możliwość realizacji tego uprawnienia jeszcze w ostatnim dniu płatności podatku spowodowała konieczność ustalenia terminu płatności zainkasowanych podatków na dzień następujący po ostatnim dniu, w którym powinna nastąpić wpłata należności z tytułu podatku. W tym terminie płatności rozliczają się bardzo często sołtysi, którzy są z reguły inkasentami podatku rolnego, od nieruchomości i leśnego, płaconych przez osoby fizyczne. Inkasują oni podatek do ostatniego dnia terminu płatności danej raty podatku (15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada) i tak zainkasowane kwoty wpłacają na rachunek organu podatkowego w dniu następnym. Dzięki tak ustalonemu terminowi płatności mają oni czas na rozliczenie się z podatku pobranego w ostatnim dniu płatności. Termin dla inkasentów może być wydłużony w uchwale rady gminy. Taki też termin został wskazany w § 2 ust. 4 uchwały Rady Gminy Zaklików. Termin ten jest terminem płatności podatków pobranych przez inkasentów a nie terminem zapłaty opłaty targowej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.