I SA/Rz 392/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia - oddala skargę - I SA/Rz 392/11 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] marca 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpoznaniu zażalenia E. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Firma Produkcyjno Handlowa "E." w R. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem dnia [...] stycznia 2011r. Prezydent Miasta R. odmówił wydania Skarżącej zaświadczenia dotyczącego pomocy de minimis w ramach ustawowego zwolnienia z podatku od nieruchomości na mocy art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), w związku z wydatkowaniem w dniu 30 listopada 2010r. środków w kwocie 2.811,86 zł z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON) przeznaczonych na sfinansowanie raty nr 2 zgodnie z umową leasingu finansowego nr 26733/Rz/10 z dnia 29 września 2010r. Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, organ II instancji wyjaśnił, że ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291 ze zm.), określa zasady postępowania w sprawach dotyczących pomocy państwa spełniającej przesłanki określone w art.87 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354), zaświadczenie o pomocy de minimis wydaje się z urzędu w dniu udzielenia pomocy publicznej będącej pomocą de minimis, a w przypadku pomocy w formie ulgi podatkowej udzielanej na podstawie aktu normatywnego bez wymogu wydania decyzji - w terminie 2 miesięcy od dnia udzielenia pomocy publicznej. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zwalnia się od podatku od nieruchomości prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej - w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej - zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów nie będących prowadzącymi zakłady. Zwolnienie to stosuje się z mocy prawa. Jednocześnie ustawodawca nie zostawił podatnikowi możliwości dowolnego dysponowania kwotą, która nie wpłynęła do budżetu wierzyciela podatkowego z tytułu wskazanego zwolnienia, lecz wprowadził mechanizm redystrybucji (pozabudżetowej) środków finansowych przeznaczonych w efekcie zastosowania zwolnienia na pomoc dla osób niepełnosprawnych. Organ wskazał, że na podstawie art. 31 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010r., Nr 214, poz. 407 ze zm. - dalej: ustawa o rehabilitacji) środki uzyskane ze zwolnień podatkowych są przekazywane w 10% na PFRON oraz w 90% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Jednocześnie wydane na podstawie art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 245, poz.1810 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie ZFRON) wprowadza katalog wydatków, które mogą zostać sfinansowane z funduszu rehabilitacji. Na mocy § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, środki funduszu rehabilitacji mogą zostać przeznaczone na wydatek związany z wyposażeniem stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. Z kolei § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w sprawie ZFRON przewiduje możliwość zakupu ze środków funduszu rehabilitacji samochodów, przy czym ogranicza ją wyłącznie do samochodów do przewozu osób niepełnosprawnych, w szczególności mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu. Organ odwoławczy stwierdził, iż poza sporem pozostaje fakt, iż Skarżąca będąc podatnikiem podatku od nieruchomości, korzystającym jako zakład pracy chronionej ze zwolnienia z tego podatku na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poniosła wydatek na spłatę raty leasingowej w kwocie 2.811,86 zł, w związku z nabyciem samochodu marki Citroen Jumper, stanowiącego pomoc dla osoby niepełnosprawnej zatrudnionej na stanowisku kierowcy, rozwożącej towar do sklepów i hurtowni firmy "B". Sporne jest natomiast to, czy zakup samochodu w celu wykorzystania przez pracownika, którym jest osoba niepełnosprawna, może być sfinansowany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W ocenie organu odwoławczego, zawarte we wskazanym wyżej rozporządzeniu w sprawie ZFRON szczegółowe zasady wykorzystywania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, nie przewidują możliwości wydatkowania ich na zakup samochodu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej zatrudnionej w charakterze kierowcy. Wydatków tych nie można bowiem zakwalifikować jako mieszczących się w § 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 8 powołanego wyżej rozporządzenia. Ponadto organ wskazał, iż z treści § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w sprawie ZFRON wynika, że ze środków funduszu jest możliwy "wyłącznie" zakup samochodów "do przewozu osób niepełnosprawnych", co również wskazuje na konieczność stosowania zawężającej wykładani spornych przepisów. Powołując się na stanowisko orzecznictwa sądowoadmnistracyjnego, organ II instancji stwierdził, iż wydatek na zakup samochodu nie może być zaliczony do wydatków na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń, ponieważ w rozumieniu powyższych przepisów nie można uznać samochodu za stanowisko pracy kierowcy. Zdaniem tego organu, za takie stanowisko można uznać wyłącznie kabinę tego samochodu, lub jej część, w której kierowca wykonuje pracę, a nie samochód jako całość. Z materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie poniosła wydatków na dostosowanie zakupionego pojazdu do indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej (kierowcy), a jedynie dokonała zakupu samochodu. Wydatek na zakup przedmiotowego pojazdu został dokonany w istocie na potrzeby samego zakładu pracy oraz bez związku z dostosowaniem miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających przykładowo z rodzaju i stopnia niepełnosprawności osób niepełnosprawnych. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o braku podstaw do wydania wnioskodawcy zaświadczenia o pomocy de minimis. Na postanowienie organu II instancji Skarżąca wniosła złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta R., przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem temu organowi obowiązku wydania wnioskowanego zaświadczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez: - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art.33 ust.9 i 11 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i 8 rozporządzenia w sprawie ZFRON, - niezastosowanie przepisu art.2 pkt 4 lit.b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz.879 ze zm.); 2. prawa procesowego poprzez: -naruszenie art. 7 i art. 77 kpa w sposób mający wpływ na treść orzeczenia poprzez pominięcie części materiału dowodowego, w tym wyjaśnień strony bez podania przyczyn oraz ocenę części tegoż materiału, - błędne przyjęcie, że sporny wydatek nie może być sfinansowany w ramach wyposażenia stanowiska pracy oraz błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego w tym zakresie, - rozpatrzenie zażalenia w sposób mało staranny i wnikliwy, co doprowadziło do podzielenia stanowiska organu I instancji przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu skargi Skarżąca stwierdziła, że wskazany w § 1 ust.1 pkt 1 lit.a rozporządzenia w sprawie ZFRON zwrot "w szczególności" oznacza, iż wskazany w tym przepisie katalog możliwych wydatków jest katalogiem przykładowym i nie jest zamknięty. Zdaniem Skarżącej, powoływanie w kontekście § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zapisu § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, który mówi o zakupie samochodu wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych, jest nieprawidłowe, gdyż przepis § 2 ust.1 pkt 8 stanowi odrębny tytuł wydatkowania środków ZFRON, nie związany z dokonywaniem wydatków na wyposażenie i dostosowanie stanowisk pracy. Skarżąca wskazała, iż możliwość dokonywania wydatków z ZFRON na zakup samochodów stanowiących wyposażenie stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej uznał za prawidłowy Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 668/09. Skarżąca podniosła również, iż stanowisko orzekających w sprawie organów stwierdzające, że nie można uznać samochodu za stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej zatrudnionej w charakterze kierowcy jest nieprawidłowe i narusza art.2 pkt 4 lit.b ustawy o czasie pracy kierowców, w myśl którego przez stanowisko pracy kierowcy rozumie się "pojazd, który kierowca prowadzi". Ponadto Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy pominął jej wyjaśnienia, iż osoba niepełnosprawna zatrudniona na stanowisku kierowcy zajmuje się dostarczaniem wyrobów do sklepów i hurtowni oraz że zakupiony samochód stanowi niezbędne wyposażenie do utrzymania stanowiska pracy. Organ w uzasadnieniu nie wskazał, w jaki sposób może wykonywać swoją pracę kierowca, który nie dysponuje samochodem, jak również nie odniósł się w ogóle do przedstawianych przez Skarżącą informacji o uzyskaniu zaświadczenia o pomocy de minimis z tytułu zapłaty ze środków ZFRON pierwszej raty leasingowej na zakup samochodu oraz o dopuszczającym zakup samochodu w ramach wyposażenia stanowiska pracy kierowcy stanowisku Dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu Do Spraw Osób Niepełnosprawnych, do którego zadań, zgodnie z przepisem art.34 ust.3 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy udzielanie informacji w sprawach z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U. nr 153,poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: ustawa p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.33 ust.3 i 11 ustawy o rehabilitacji. Powołane normy wskazują, że dysponentem funduszu rehabilitacji jest pracodawca, a rodzaje wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, warunki wykorzystania środków itd. określi w drodze rozporządzenia właściwy minister. Wskazywane przez Skarżącą jako podstawa przeznaczenia środków funduszu przepisy § 2 ust.2 pkt 1 i pkt 8 rozporządzenia w sprawie ZFRON wskazują na następujące rodzaje wydatków: - wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń (pkt 1 lit.a), finansowanie robót budowlanych (pkt 1 lit.b), wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu (pkt 1 lit c) - zakup samochodów wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych, w szczególności mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu (pkt 8). W ocenie Sądu, Skarżąca błędnie wywodzi z treści powyższych przepisów, że użycie wyrażenia "w szczególności" oznacza, że katalog wydatków, wskazany w przepisie § 2 ust.1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, ma charakter otwarty. Zdaniem Sądu, trafna jest argumentacja organu II instancji odnośnie konieczności dokonywania ścisłej wykładni spornych przepisów. Sąd nie podziela wprawdzie stanowiska organu II instancji odnośnie braku możliwości uznania samochodu za stanowisko pracy kierowcy, ale nie zmienia to jednak oceny, że w rozpoznawanej sprawie wydatek na nabycie samochodu nie mieścił się w katalogu wydatków finansowanych z zakładowego funduszu rehabilitacji, ponieważ nie był wydatkiem na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowaniem otoczenia do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Niesporne jest bowiem to, że Skarżąca wzięła w leasing typowy, seryjnie produkowany samochód ciężarowy, w żaden sposób nie dostosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W powołanym przez Skarżącą piśmie Pełnomocnika Rządu do spraw osób niepełnosprawnych wskazano, że dokonanie wydatku ze środków ZFRON w postaci finansowania zakupu samochodu jako wyposażenia stanowiska pracy pracownika niepełnosprawnego będzie miało miejsce w uzasadnionych przypadkach. Uzasadnienia takiego należy poszukiwać w treści rozporządzenia w sprawie ZFRON. Przedmiotem wydatkowania są bowiem środki publiczne przekazane do dyspozycji pracodawcy ze środków uzyskanych ze zwolnienia podatkowego, nie mogą być one zatem dowolnie przez niego rozdysponowane, ale ściśle na wskazane w rozporządzeniu potrzeby osób niepełnosprawnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko zawarte w powołanym przez Skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010r. sygn. II GSK 668/09, że dla pracownika, którego praca polega na stałych wyjazdach do klientów, samochód jest stanowiskiem pracy i wydatek związany z jego zakupem mieści się w § 2 pkt 12 a lit.e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 3 z 1999r, poz.22 ze zm.) i może być potraktowany jako koszt dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej do jej potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z § 2 ust.12 a) lit.e rozporządzenia z 1998r. środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, przeznaczone są m.in. na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach indywidualnych programów rehabilitacji, mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Wspomniane przez Sąd rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2008r. i zostało zastąpione przez obowiązujące obecnie rozporządzenie w sprawie ZFRON z 2007r. Również z jego przepisów wynika możliwość wydatkowania środków z zakładowego funduszu na indywidualne programy rehabilitacji, zwane dalej "programami rehabilitacji", mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty m.in. dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, jak też inne ponoszone w ramach realizacji programów rehabilitacji (§ 2 pkt 12 lit. e i f). Należy zauważyć, że cytowany wyrok zapadł w stanie faktycznym nieco odmiennym od niniejszego, ponieważ wydatek na zakup samochodu został poniesiony na podstawie opracowanego indywidualnego programu rehabilitacji dla osoby niepełnosprawnej i dotyczył w istocie zastąpienia dotychczasowego typowego samochodu, nowym samochodem dostosowanym indywidualnie do potrzeb konkretnej osoby niepełnosprawnej. Natomiast z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby wobec niepełnosprawnego pracownika pracodawca (Skarżąca) opracował program rehabilitacji i zakup samochodu był wydatkiem poniesionym w ramach tego programu, a ponadto - jak wyżej wskazano, przedmiotem leasingu był typowy samochód ciężarowy, bez żadnych przystosowań do potrzeb osób niepełnosprawnych.. Uznając zatem, że co do zasady, środki ZFRON w uzasadnionych przypadkach mogą być przeznaczone na zakup samochodu dla niepełnosprawnego kierowcy, to w niniejszej sprawie taki uzasadniony przypadek nie ma miejsca. Nie można bowiem uznać wydatku poniesionego w niniejszej sprawie na zakup typowego, seryjnego samochodu ciężarowego, za wydatek poniesiony na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej do jej potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że wydatek ten został dokonany na potrzeby samego zakładu pracy, bez żadnego związku z dostosowaniem stanowiska do potrzeb osoby niepełnosprawnej, ponieważ samochód jest niezbędnym wyposażeniem stanowiska pracy kierowcy, niezależnie od tego, czy pracę te wykonuje osoba sprawna czy niepełnosprawna. W związku z powyższym brak podstaw do uznania, że wydatek na ratę leasingową za samochód ciężarowy stanowi koszt wyposażenia stanowiska pracy oraz przystosowania jego otoczenia dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy uznać je za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów art.7 i 77 k.p.a., ponieważ przepisy k.p.a. nie miały w sprawie w ogóle zastosowania. Organy orzekały na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i sąd nie stwierdził, aby przepisy te zostały naruszone. Sąd nie może dokonać oceny prawidłowości wydania przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. zaświadczenia z dnia 17 grudnia 2010r., ponieważ zostało ono wydane na odrębny wniosek Skarżącej w innym postępowaniu i przez inny organ, i nie było przedmiotem zaskarżenia. Z tych samych powodów nie mogło tej okoliczności ocenić również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób należyty, a zarzuty dotyczące pominięcia części materiału dowodowego, błędnej i dowolnej oceny materiału dowodowego, braku staranności i wnikliwości przy rozpatrywaniu zażalenia, są gołosłowne. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.