I SA/Rz 418/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku E. R. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) marca 2016 r., nr (...), w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, wraz ze spółką z o.o. oraz drugim wspólnikiem, za zaległości podatkowe tejże spółki, z tytułu podatku od towarów i usług oraz należne od nich odsetki i koszty egzekucyjne - postanawia – 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej radcy prawnego. W związku z tym złożyła oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem, a źródło jej utrzymania stanowią: alimenty uzyskiwane na syna, w wysokości 500 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny w kwocie 118 zł miesięcznie, dodatek mieszkaniowy w wysokości 327 zł miesięcznie, a także świadczenie wychowawcze na syna, wynoszące 500 zł miesięcznie. Odnośnie swojej sytuacji zawodowej i rodzinnej skarżąca zaznaczyła, że jest osobą długotrwale bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jej małżonek, który od kwietnia 2013 r. przebywa w zakładzie karnym, również pozostaje bez zatrudnienia. W dodatku ma z nim ustanowioną rozdzielność majątkową. Jeżeli chodzi o posiadany majątek, to poza udziałami w sp. z o.o., które według skarżącej nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej (z informacji przedstawionych przez skarżącą w sprawie I SA/Rz 307/16 wynika, że ich wartość nominalna wynosi 25 000 zł), nie posiada ona żadnych nieruchomości ani innych, wartościowych składników majątku. Jeżeli chodzi o wydatki, to koszt utrzymania użyczonego jej mieszkania skarżąca określiła na 750 zł miesięcznie, poza tym stwierdziła, że resztę posiadanych środków przeznacza na bieżące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2016, poz. 718, zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie, o którym mowa w powołanym przepisie, sprowadza się w praktyce do złożenia pełnego, jasnego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także do współdziałania, w zakresie wyjaśnienia wszelkich rozbieżności i okoliczności, wynikłych na tym tle. Mając na uwadze informacje wynikające z oświadczeń skarżącej stwierdzić należy, że nie są one do końca jednoznaczne, gdyż poszczególne ich elementy budzą wątpliwości. I tak, przedstawione przez skarżącą zestawienie wydatków nie jest pełne. Wzywana do złożenia precyzyjnego zestawienia wszystkich pozycji wydatkowych skarżąca, wskazując jedynie na koszty utrzymania mieszkania (750 zł), w istocie uchyliła się do podaniach chociażby tego, ile wydaje na zakup żywności, odzieży czy środków czystości. Z tego więc względu nie sposób jest ocenić, czy wszystkie ponoszone wydatki znajdują pokrycie w uzyskiwanych przychodach. Jeżeli chodzi natomiast o stan majątkowy skarżącej to stwierdzić należy, że zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, tak jak ma to miejsce w przypadku skarżącej, nie ma wpływu na relacje pomiędzy nimi, gdyż mimo tego, powinni się oni wzajemnie wspierać, a także odpowiadają solidarnie za zobowiązania zaciągnięte w związku z zaspokojeniem potrzeb rodziny (na podstawie art. 23 i art. 30 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082, ze zm.). Skarżąca tymczasem powołując się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej pominęła okoliczności związane z sytuacją majątkową męża. Tak samo, w pierwotnie złożonym oświadczeniu nie wspomniała, że posiada udziały w spółce z o.o., o określonej wartości nominalnej (25 000 zł), który to fakt nie może pozostawać bez wpływu na ocenę jej sytuacji materialnej. Mając więc na uwadze powyższe nie sposób jest stwierdzić, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie, chociażby w minimalnym stopniu, partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Niezależnie jednak od powyższego podkreślić jednak należy, że z uwagi na niewielką wysokość deklarowanych dochodów nie można też wymagać, aby skarżąca koszty te (koszty postępowania) sfinansowała w całości, gdyż musiałoby to się odbyć kosztem jej koniecznego utrzymania. Z tego więc względu zwolniono ją od kosztów sądowych w całości, oddalając wniosek w pozostałym zakresie, tj. w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć jedynie należy, że zgodnie z art. 6 P.p.s.a, rozpoznający sprawę sąd jest zobligowany do udzielania niezbędnych pouczeń stronom, występującym bez zawodowego pełnomocnika. Tak więc występując w sprawie bez radcy prawnego skarżąca nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt i pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.