I SA/Rz 42/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JD o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi JD na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.] listopada 2016 r. nr [.] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę JD na opisaną w sentencji decyzję. Następnie na żądanie skarżącej sporządzono jego uzasadnienie, którego odpis doręczono jej 14 listopada 2017 r. W dniu 15 grudnia 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek JD o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (adwokata). W założonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podała, że pobierając świadczenie emerytalne (1 580 zł) prowadzi także działalność gospodarczą, ale nie osiąga z niej wysokich dochodów (2 500 zł w październiku). Oba źródła dochodu są ograniczone na skutek zajęć z różnych tytułów. Mąż pobiera emeryturę (1 630 zł) i wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (153 zł) w związku ze swoją niepełnosprawnością (I grupa inwalidzka). Wspierają dwoje dorosłych dzieci, ponieważ córka jest bezrobotna, a działalność gospodarcza syna jest niedochodowa. Pełnomocnik jest zaś jej niezbędny do sporządzenia skargi kasacyjnej. Jest właścicielką działki leśnej o pow. 0,86 ha i wartości szacunkowej 10 000 zł, współwłaścicielem w 1/2 części budynku mieszkalnego o pow. 240 m2 i wartości szacunkowej 130 000 zł. Mąż jest współwłaścicielem w 1/2 nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 160 m2 oraz działek rolnych o pow. 3,19 ha. Wnioskodawczyni posiada wierzytelności w kwocie 180 000 zł (tytułem niespłacanych pożyczek) oraz w kwocie 50 000 zł (tytułem niespłacanych należności klientów). Nie posiada pojazdów mechanicznych ani żadnych innych wartościowych przedmiotów. Wśród wydatków wymieniła: ratę kredytową – 1 320 zł, czynsz najmu lokalu usługowo-mieszkalnego – 1 000 zł, opłaty za media – 400 zł, koszty leczenia – 250 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tak więc w obecnym stadium postępowania ocenie podlega także to, czy od dnia 29 marca 2017 r. w sytuacji wnioskodawczyni nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Wydanym w tym dniu postanowieniem referendarz sądowy odmówił jej przyznania prawa pomocy, a Sąd – postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r., utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni zmian takich, w kontekście art. 246 § 1 Ppsa, nie wykazała. Aktualna jej sytuacja nie różni się istotnie od ocenianej poprzednio. W dalszym ciągu na dochód rodziny składają się świadczenia emerytalne w takiej samej kwocie, a dochód z działalności jest nawet wyższy; w październiku 2017 r. zadeklarowano 2 500 zł. Łącznie rodzina dysponuje więc kwotą wynoszącą co najmniej 5 863 zł (poprzednio było to 4 400 zł). Przy zadeklarowanych wydatkach, nawet powiększonych o wydatki żywnościowe, o których nie wspomniano, a które niewątpliwie także są ponoszone, posiadany dochód pozwala z pewnością rodzinie zaspokoić jej podstawowe potrzeby bytowe i poczynić nawet pewne oszczędności, aby zadośćuczynić wynikającemu z art. 199 Ppsa obowiązkowi pokrycia kosztów postępowania sądowego związanego z udziałem w nim skarżącej. W dalszym ciągu posiadają na własność te same nieruchomości, stan nieściągniętych wierzytelności przez okres przeszło pół roku nie uległ zmianie. Należne zaś na obecnym etapie koszty postępowania, do których należy odnieść stan materialno-bytowy wnioskodawczyni, to – tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, połowa wpisu należnego od skargi, czyli 208 zł, oraz ewentualne wynagrodzenie pełnomocnika, które umownie może być kształtowane dowolnie. Na podstawie przedstawionych we wniosku informacji nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a nawet tego, że ich poniesienie może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i męża. Zadeklarowane dochody znacznie przewyższają wydatki, a z pozostałej różnicy niewątpliwie można bez jakichkolwiek trudności uregulować ewentualne koszty postępowania kasacyjnego. Sprostanie temu obowiązkowi nie będzie wiązać się dla nich z niemożnością zapewnienia sobie minimum środków socjalnych. Jeżeli chodzi zaś o deklarowaną pomoc dorosłym dzieciom, to trudno wprost odnieść się do tej kwestii, ponieważ nie podano jakichkolwiek szczegółowych informacji na ten temat. Referendarzowi z urzędu wiadome jest jednak (m.in. ze sprawy I SA/Rz 270/17), że syn R. prowadzi działalność gospodarczą w kilku placówkach handlowych i oświadczenie o jej niedochodowości jest wątpliwe. Niemniej, okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia, ponieważ wnioskodawczyni nie wymieniła poza mężem żadnych innych osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Brak zatem podstaw do uwzględnienia deklarowanej pomocy, która - jeżeli jest realizowana, dowodzi posiadania środków na ten cel. Uwzględnienie takiej okoliczności mogłoby ponadto mieć miejsce tylko po wykazaniu, że dziecko nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, a dochody z jego majątku nie wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania, jak to określa art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl zas art. 133 § 3 tej ustawy, rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 Ppsa, odmówiłem przyznania prawa pomocy, w tym zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2017 r. Na podstawie złożonego oświadczenia nie można bowiem uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą, a tylko takim można przyznać żądaną pomoc.