I SA/Rz 422/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-07-05
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Jerzy Solarski, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, pomimo statusu bezrobotnego wnioskodawcy i jego twierdzeń o problemach zdrowotnych?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego przypadku umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności. Wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a także nie przedstawił dowodów na istnienie okoliczności uniemożliwiających mu podjęcie zatrudnienia lub uzyskanie dochodu.Stan faktyczny
Wnioskodawca J.G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, podnosząc, że jest osobą bezrobotną, pozostaje na utrzymaniu matki i nie posiada majątku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz uzasadnionego przypadku umorzenia. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszej decyzji, ZUS ponownie odmówił umorzenia, stwierdzając, że wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości i posiada pojazdy, a także nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca zaskarżył decyzję, argumentując, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności i że jest ofiarą przestępczych działań osób trzecich.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Jerzy Solarski WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od października 2010 r. do listopada 2014 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 19 stycznia 2016r. J. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, w którym podniósł, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu mamy. Nie posiada żadnego majątku. Pozostaje w leczeniu, gdyż stwierdzono u niego polipowate zgrubienie błony śluzowej w prawe zatoce szczękowej.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku ZUS wydał w dniu 18 marca 2015r. decyzję odmawiającą umorzenia ww. należności. J. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże nie został on uwzględniony, gdyż decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję. J. G. złożył więc skargę a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 września 2015r., sygn. I SA/Rz 660/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] marca 2015r. wskazując, że w sprawie nie zbadano zaistnienia przesłanki umorzenia należności z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121ze zm.), dalej u.s.u.s.
Rozpoznając sprawę ponownie ZUS ustalił następujący stan faktyczny.
Wnioskodawca w okresie od 15.04.2002r. do 01.12.2014r. prowadził działalność gospodarczą. Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Od 1.12.2014r. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych.
Wnioskodawca jest kawalerem, pozostającym na utrzymaniu matki. Nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem domu i leczeniem. Nie osiąga dochodu z innych źródeł, nie korzysta z pomocy społecznej. Nie posiada zobowiązań i wierzytelności. W toku postępowania podnosił, że jest leczony z powodu polipowatego zgrubienia błony śluzowej w prawej zatoce szczękowej, jednakże na powyższą okoliczność nie przedstawił żadnych dowodów.
Z pozyskanych informacji z Centralnego Rejestru Ksiąg Wieczystych wynika, że jest współwłaścicielem nieruchomości (lokalu), położonej w S.. Obecnie nie jest prowadzone wobec Wnioskodawcy postępowania egzekucyjne.
ZUS, analizując przesłanki umorzenia należności, zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. stwierdził, że nie wystąpiły one w sprawie. Postanowieniami z dnia 14 i 15 maja 2015r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. umorzył postępowanie egzekucyjne. Było ono prowadzone z uwagi na zbieg egzekucji sądowej z administracyjną wyłącznie z rachunku bakowego dłużnika. Powyższa okoliczność nie świadczy o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, w szczególności z uwagi na fakt posiadania przez Wnioskodawcę nieruchomości, z której można prowadzić skuteczną egzekucję.
ZUS uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki umorzenia należności wyrażone w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365), dalej zwanego rozporządzeniem MGPiPS. Wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Posiadanie statusu osoby bezrobotnej, w ocenie organu zwiększa szanse na skorzystanie z dostępnych na rynku pracy form aktywizacji bezrobotnych, np. prac interwencyjnych a co za tym idzie, uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedłożył żadnych dowodów na okoliczność świadczącą o braku możliwości podjęcia stałego zatrudnienia. Ponadto Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Wszystkie te fakty zdaniem organu potwierdzają, że sytuacja Wnioskodawcy nie zagraża zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. ZUS wziął również pod uwagę, że Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości.
ZUS wskazał, że Wnioskodawca nie wykazał, by w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Wnioskodawca nie wykazał również, by chorował przewlekle lub by musiał sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby go możliwości uzyskania dochodu. Co prawda Wnioskodawca twierdził, że ma problemy zdrowotne, jednakże nie przedłożył dowodów potwierdzających, że problemy te uniemożliwiają mu uzyskanie dochodu.
Mając na względzie powyższe ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne w wysokości 30.686,39zł, na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 12.790,40zł, na Fundusz Pracy w wysokości 2.614zł za okres od października 2010r. do listopada 2014r. wraz z odsetkami za zwłokę
Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu ograniczył się do stwierdzenia, że informuje i wnosi jak w pismach z dnia 06.01.2015r. oraz 30.03.2015r. Ponadto, zażądał przeprowadzenia uczciwego postępowania w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności, jakie wskazał w poprzednich pismach.
Po rozpatrzeniu wniosku ZUS w opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] marca 2016r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
ZUS podniósł, że z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. W stosunku do Wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz komornika sądowego. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność, jednakże nie świadczy to o całkowitej nieściągalności. W dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS, zatem nie można uznać, że w sprawie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, W związku z tym, brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych do podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.
Zakład potrzymał również ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji o braku podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia. Organ podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji podniósł dodatkowo, że Skarżący, oprócz bycia współwłaścicielem nieruchomości, figuruje w CEPIK jako właściciel motocykla marki Honda (rok. prod. 1983) oraz samochodu osobowego (rok. prod. 1994). Wnioskodawca nie ujawnił w oświadczeniu powyższego majątku, w związku z powyższym, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ZUS stwierdził, że osoba ubiegająca się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, która nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej pomocy i ukrywa przed organem okoliczności świadczące na jej niekorzyść, nie może liczyć na udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności publicznych. Organ uwzględnił, że w trakcie postępowania, pomimo wezwań ze strony Zakładu do przedłożenia dodatkowej dokumentacji, Wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie.
J. G. zaskarżył powyższą decyzję argumentując, że organ nie wyjaśnił szczegółowo wszystkich okoliczności w sprawie.
Skarżący podniósł, że w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS. Strona wskazała, że nadal podtrzymuje twierdzenia zawarte w swoich pismach z dnia 6 stycznia i 30 marca 2015r. Skarżący wskazał, że należność, którą ZUS próbuje wyegzekwować wynikła z przestępczego działania osób trzecich. ZUS wypłacał czasowe nienależne świadczenia rentowe, które były przyznane także na podstawie sfałszowanych dokumentów.
W piśmie z dnia 28 czerwca 2016r., stanowiącym uzupełnienie skargi Skarżący opisał szereg działań, jakie podjął w celu wyjaśnienia kwestii fałszowania podpisów na składanych rzekomo przez niego pismach, a także sprawy związanej z błędnym założeniem kartoteki psychiatrycznej w NFZ. Skarżący dodał, że jest ofiarą przestępczych działań osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Sąd po rozpoznaniu sprawy nie dopatrzył się naruszenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania oraz przepisów prawa materialnego, określających przesłanki umorzenia spornych należności.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ rozpatrujący wniosek Strony o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy wraz z odsetkami, orzeka w ramach tzw. swobodnego uznania.
Jak stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
Oznacza to, że udzielenie ulgi polegającej na umorzeniu zaległości nie jest obowiązkiem organu. Organ może umorzyć określone należności, gdy zostaną spełnione ku temu przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 rozporządzenia MGPiPS, lecz może również odmówić takiego umorzenia, mimo spełnienia przez stronę stosownych warunków.
W przypadku wydania przez ZUS decyzji załatwiającej wniosek Strony w sposób odmowny, organ ma obowiązek wyczerpująco uzasadnić takie rozstrzygnięcie i wyjaśnić przyczyny, dla których odmówiono umorzenia zaległości.
Z tego też względu obowiązkiem Sądu rozpoznającego skargę na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności jest kontrola postępowania wyjaśniającego, które poprzedziło wydanie zaskarżonej decyzji pod względem spełnienia wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 23), dalej k.p.a. Na mocy tych przepisów organ - ZUS jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7), do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1), oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80) oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3).
Zakres okoliczności, jakie organ powinien ustalić i materiału dowodowego, jaki powinien zgromadzić, jest zdeterminowany treścią przesłanek umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Przepisy te stosuje się do odpowiednio składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy zgodnie z art. 32 u.s.u.s.
Na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak stanowi ust. 3 tego artykułu, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ponadto, jak stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzasadnione przypadki zostały szczegółowo określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia MGPiPS, który stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zadaniem Sądu jest więc sprawdzenie, czy ZUS dokonał wyczerpujących ustaleń pozwalających stwierdzić, czy w sprawie zaszły podstawy do umorzenia należności. W ocenie Sądu nie można w tym zakresie zarzucić organowi jakichkolwiek uchybień.
Jeśli chodzi o podstawy do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności to w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nie nastąpiły przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 6 u.s.u.s. Pod uwagę należało wziąć natomiast przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 5 u.s.u.s.
Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 30 listopada 2014r. Jednocześnie ZUS ustalił, że Skarżącemu przysługuje prawo współwłasności do lokalu, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w S. Z tego względu nie ma mowy o spełnieniu przesłanki do umorzenia należności, określonej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.
Nie można również uznać, że zaistniała podstawa do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jak wynika z akt sprawy, w stosunku do Skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne, w ramach którego przekazano wystawione tytułu wykonawcze do komornika sądowego z uwagi na zbieg egzekucji. Postanowieniami z dnia [...] kwietnia, [...] i [...] maja, [...] lipca i [...] października 2015r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. umorzył postępowania egzekucyjne wskazując, że zajęcie z rachunków bankowych z uwagi na brak środków, okazało się bezskuteczne. Jednocześnie komornik wskazał, że Skarżący jest właścicielem motocykla Honda MBX-80, rok prod. 1983 oraz samochodu osobowego Opel Astra, rok prod. 1994.
Należy podkreślić, że w postanowieniu tym komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co stanowiłoby podstawę do umorzenia należności. Komornik sądowy uznał jedynie, że zajęcie rachunków bankowych okazało się w tym konkretnym postępowaniu bezskuteczne z uwagi na brak środków. Egzekucja z rachunków bankowych jest zaś tylko jednym z przysługujących organowi środków egzekucyjnych, zgodnie z art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organowi przysługuje również prawo prowadzenia egzekucji z ruchomości oraz nieruchomości. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, Skarżącemu przysługuje prawo współwłasności do lokalu. Skarżący dysponuje więc majątkiem, z którego może być prowadzona egzekucja. Ta okoliczność świadczy o tym, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka umorzenia należności, ani z art. 28 ust. 3 pkt 3, ani też z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
W ocenie Sądu organ nie dopuścił się również uchybień analizując, czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a i § 3 rozporządzenia MGPiPS, które umożliwiają udzielenia takiej ulgi w spłacie należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS wprost wynika, że to Skarżący ma wykazać, a więc przedstawić dowody wskazujące, że nie jest w stanie opłacić należności, gdyż pociągnie to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Wymóg ten ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Ustawodawca stwierdził, że o zbyt ciężkich skutkach dla zobowiązanego można mówić w sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednak aby uznać, że w konkretnej sprawie taka właśnie sytuacja zachodzi należy wcześniej stwierdzić, że skarżący wykazał, że podjął wszelkie działania, aby wykorzystać zdolność do pracy, a mimo to nie jest w stanie osiągnąć takich dochodów, które pozwalałyby jednocześnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności.
Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej podawał, że nie pracuje zarobkowo, nie dysponuje również dochodem z innych źródeł, nie pobiera innych świadczeń, w tym z pomocy społecznej. Skarżący wskazywał również, że jest osobą bezrobotną.
Sam fakt, że Skarżący jest bezrobotny nie świadczy jeszcze o spełnieniu przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. O braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w wyniku spłaty należności można mówić w sytuacji, gdy na skutek przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym nie można się przeciwstawić, Strona nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i zarobić na codzienne utrzymanie oraz na spłatę zadłużenia w ZUS-sie.
W niniejszej sprawie organ nie uzyskał informacji, które na to by wskazywały. Również sam Skarżący, który co do zasady powinien mieć najlepszą wiedzę o sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje, nie podnosił, by z przyczyn niezależnych od siebie nie mógł znaleźć pracy. Skarżący nie wskazywał, że nie może znaleźć zatrudnienia z uwagi na trudną sytuację na rynku pracy. Nie wykazywał, że korzysta z możliwości, jakie daje status bezrobotnego (takich jak udział w kursach w celu zdobycia nowych kwalifikacji, czy programach mających na celu aktywizację osób bezrobotnych w jego wieku), a mimo to nie jest w stanie znaleźć pracy. Z akt sprawy nie wynika, by Skarżący musiał ponosić nadzwyczajne wydatki związane choćby z wystąpieniem sytuacji losowej lub innego ciężkiego zdarzenia. Należy zauważyć, że Skarżący jest osobą stosunkowo młodą, gdyż urodził się w 1982 roku, zatem brak pracy należy w jego przypadku uznać za okoliczność przemijającą. Nie można stwierdzić, by z uwagi na barierę wiekową znalezienie pracy było szczególnie utrudnione. Obecne położenie Skarżącego może więc ulec poprawie. Trzeba zaś wziąć pod uwagę, że umorzenie należności ma charakter definitywny, gdyż powoduje, że okres, za który składki zostały umorzone nie podlega uwzględnieniu przy ustaleniu prawa i wysokości emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych.
Choroba podnoszona przez Skarżącego, tj. polipowate zgrubienie błony śluzowej w zatoce szczękowej nie wskazuje, by uniemożliwiała mu znalezienie pracy i podjęcie zatrudnienia. Skarżący nie przedstawił nawet żadnej dokumentacji, która udowadniałaby ten fakt.
Przy ocenie zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia istotne znaczenie ma również fakt, że Skarżący we wniosku zadeklarował, iż pozostaje na utrzymaniu matki. We wspomnianym wcześniej oświadczeniu wskazał z kolei, że nie ponosi żadnych stałych wydatków związanych z utrzymaniem i prowadzi samodzielne gospodarstwo. Skarżący nie wskazał, by na jego utrzymaniu pozostawały inne osoby, takie jak żona czy dzieci. Zatem już z samego oświadczenia złożonego przez Skarżącego wynika, że nie musi on ponosić wydatków nawet na własne utrzymanie.
Zatem codzienne potrzeby Skarżącego muszą być zaspokajane z innego nieujawnionego źródła, skoro w ww. oświadczeniu podał, że nie korzysta z pomocy społecznej i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych.
Powyższe okoliczności wskazują, że organ zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do umorzenia należności, wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.
W sprawie nie zachodzą również podstawy do umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MGPiPS, skoro Skarżący nie powoływał się w ogóle na wymienione w tym przepisie okoliczności związane z zaistnieniem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.
Skarżący w toku postępowania wskazywał, że choruje na polipowate zgrubienie błony śluzowej w zatoce szczękowej. Jak już wcześniej wskazano, Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na tę okoliczność. W toku postępowania nie zgromadzono żadnej dokumentacji, która wskazywałaby, że choroba tego rodzaju pozbawia Skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wręcz przeciwnie, charakter tej dolegliwości wskazuje, że nie ma ona związku z brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia. ZUS wzywał Stronę do przedstawienia dokumentów, mających wpływ na rozpatrzenie sprawy, jednakże Skarżący do nich się nie zastosował. Skarżący w toku postępowania nie podnosił by z powodu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie mógł podjąć zatrudnienia. Należało więc uznać, że w sprawie nie zachodziła podstawa do umorzenia należności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wyjaśniającego jest wyczerpujący zaś wyciągnięte na jego podstawie wnioski znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło