I SA/Rz 428/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o prawo pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. - postanawia – odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. I SA/Rz 428/09. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi kwocie 100 zł, na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, J.S. (dalej: skarżący) zwrócił się pismem z dnia 23 maja 2009 r. o zwolnienie od opłaty sądowej. W złożonym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu PPF wskazał, że wnioskuje o prawo pomocy w zakresie całkowitym: o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że jest emerytem, pobiera świadczenie w kwocie 1360,73 zł brutto, żona z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu; organ emerytalny odmówił jej prawa do emerytury, ponosi stałe wydatki na lekarstwa w kwocie ok. 300 zł, spłaca regularnie ("...żeby nie stracić zaufania") zobowiązania wobec banków – 730 zł. Oświadczył także, że posiada dom o pow. 123 m², nieruchomość rolną o pow. 1,69 ha, nie posiada natomiast żadnych rzeczy wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez podanie i udokumentowanie kosztów utrzymania, wysokości zadłużenia, informacji o ewentualnej dodatkowej pomocy w utrzymaniu od instytucji lub osób trzecich, do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata i wyciągów z rachunków bankowych. Wykonując wezwanie skarżący z istotnych elementów tego wezwania podał tylko, że nie korzysta z tzw. dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu, który nie został odrzucony (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej P.p.s.a.) sprawę o prawo pomocy rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. I SA/Rz 428/09 odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a wykazanie owej niemożności - co podkreślił Sąd - należy do wnioskodawcy. Sąd zaznaczył również, że składane oświadczenie, zgodnie z wolą ustawodawcy, ma być dokładne (art. 252 § 1 P.p.s.a.), tak by sąd utwierdził się w przeświadczeniu, że strona okoliczności stanowiące o zwolnieniu wykazała, czyli by został osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania oraz podzielił pogląd wyrażany w literaturze, że art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zaś brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć wpływ na dokonaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, W-wa 2007, wyd. 1 , s. 244). Niezastosowanie się do wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. i brak danych w postaci dokumentów i wyjaśnień, pozbawiło Sąd możliwości oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, co skutkowało nieprzyznaniem prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało skontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. sygn. II FZ 397/09 oddalił zażalenie skarżącego na ww. orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący nie wykonał wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, w konsekwencji czego skargę Sąd postanowieniem z dnia 27 października 2009 r. sygn. I SA/Rz 428/09 odrzucił. W reakcji skarżący w piśmie z dnia 14 listopada 2009 r. zainicjował kolejne postępowanie o prawo pomocy i na wezwanie złożył wniosek na urzędowym formularzu. We wniosku tym podał dane zgodne z danymi zawartymi we wniosku rozpatrywanym już przez Sąd odnośnie informacji dotyczących liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz majątku. Wniosek ten niczym nie różni się w treści od wniosku z dnia 16 czerwca 2009 r. (data wpływu do sądu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie wniosek złożony przez skarżącego jest kolejnym wnioskiem o prawo pomocy. Poprzedni został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2009 r., a wskutek złożenia zażalenia przez skarżącego powyższe postanowienie było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił zażalenie (postanowienie z dnia 29 września 2009 r. sygn. II FZ 397/09). W myśl art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. Związanie sądu wydanym przez siebie postanowieniem polega na tym, że nie może być ono uchylone lub zmienione przez ten sam sąd, jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej (por. Jan Paweł Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, str. 352). Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które to mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Należy podkreślić, że bez owej zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1970 r. , sygn. II CZ 139/70, OSPiKA 1971, nr 10, poz. 178). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", zgodnie z orzecznictwem i doktryną, należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane (por. T.Ereciński, w : T. Ereciński (red)., Komentarz..., s. 661). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy zmiana musiałaby być tego rodzaju, by przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stało się zasadne. Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej skarżącego, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w korzystny sposób dla skarżącego i tym samym mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 29 lipca 2009 r. W rozpoznawanym obecnie wniosku skarżący podaje dokładnie te same dane, które w poprzednim postępowaniu z zakresu prawa pomocy sądy dwóch instancji uznały za niewystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W takiej sytuacji oczywistym jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany swoimi ustaleniami poczynionymi w poprzednim postępowaniu oraz orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może uwzględnić wniosku skarżącego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 165 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.