I SA/Rz 463/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2025 r. nr 9009-2025-001243 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2024 rok oddala skargę. Przedmiotem skargi A. M. jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2025 r. nr 9009-2025-001243 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w U. z dnia 14 maja 2025 r., nr 0167-2025-003042 w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2024 r. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji w dniu 22 czerwca 2024 r. A. M.i za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył do Biura Powiatowego ARiMR w U. wniosek o przyznanie płatności, w którym ubiegał się o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów (PWD) i płatności redystrybucyjnej (RED). Do płatności tych strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni wynoszącej [...] ha i wskazała na materiale graficznym położenie deklarowanych we wniosku działek rolnych. W dniach od 30 września do 4 listopada 2024 r. w gospodarstwie A. M. odbyła się kontrola w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, która miała wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości pomiędzy danymi zawartymi na złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem rzeczywistym stwierdzonym w wyniku kontroli. W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowości dla działek: 1. A zadeklarowanej na działce ewidencyjnej o numerze [...], na powierzchni [...] ha z uprawą "TUZ" stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo [...] ha. Działka została obarczona błędem: - DR13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, - DR22 - działka rolna jest niespójna (zadeklarowana jedna działka rolna obejmuje w rzeczywistości kilka działek rolnych, które nie sąsiadują ze sobą), - DR49 - do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, - DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, - DR53 - stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania. 2. H zadeklarowanej na działce ewidencyjnej o numerze [...], na powierzchni [...] ha z uprawą "TUZ" stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo [...] ha. Działka została obarczona błędem: - DR13 - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, - DR49 - do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego. 3. N zadeklarowanej na działce ewidencyjnej o numerze [...], na powierzchni [...] ha z uprawą "TUZ" stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo [...] ha. Działka została obarczona błędem: - DR13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, - DR22 - działka rolna jest niespójna (zadeklarowana jedna działka rolna obejmuje w rzeczywistości kilka działek rolnych, które nie sąsiadują ze sobą); - DR49 - do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego. 4. Q zadeklarowanej na działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...] na powierzchni [...] ha z uprawą "TUZ" stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo [...] ha. Działka została obarczona błędem: - DR13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, - DR49 - do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, - DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, - DR53 - stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem [...] ha. Dane pokontrolne zostały potwierdzone raportem z kontroli w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego [...], nr [...], przekazanym do strony w dniu 28 stycznia 2025 r., a skutecznie doręczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. Skarżący nie wniósł w terminie zastrzeżeń do protokołu z kontroli w późniejszy wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu do wniesienia takich zastrzeżeń został oddalony. W wyniku uwzględnienia dokonanych ustaleń podczas kontroli na miejscu organ I instancji wydał decyzję z dnia 14 maja 2025 r. którą przyznał: - podstawowe wsparcie dochodów - 2024 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, - płatność redystrybucyjna - 2024 w wysokości [...] zł. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji organ odwoławczy utrzymał ją w mocy opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 sierpnia 2025 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w całości podzielił stanowisko organu I instancji w sprawie. W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił, że nie zgadza się z pomiarami biura kontroli które kontrolowało i mierzyło działki, działki są użytkowane rolniczo od zawsze, koszenie, wypasanie owiec i bydła a później wykaszanie niedojadów. Przy zawarciu umowy dzierżawy z B. w U. otrzymał mapy na których zaznaczono powierzchnię tych działek z numerem działki oraz jak powinny te działki być zagospodarowane. Skarżący dołączył do skargi protokół zdawczo-odbiorczy do umowy dzierżawy gruntów z dnia 14 czerwca 2021 r., oraz mapę B.. Skarżący wnosi o ponowne przemierzenie działek w jego osobności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2024 r. określone zostały w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 1741 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Przepis art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, wymienia jako płatności bezpośrednie przyznawane w drodze decyzji, m. in. podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (podstawowe wsparcie dochodów), uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (płatność redystrybucyjna) oraz płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją, o którym mowa w art. 16 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 20 pkt 2 ww. ustawy, w drodze decyzji przyznawana jest również pomoc w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wskazany wyżej przepis art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów: 1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów; 2) nie większej niż 30 ha. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy. Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest szczególności weryfikację: 1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach; 2) terminowości złożenia tych wniosków; 3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej; 4) kwalifikowalności kosztów; 5) racjonalności kosztów; 6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności; 7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym). W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydane decyzje nie naruszają prawa. W szczególności organy ARiMR należycie wyjaśniły stan faktyczny w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia. W prawidłowy sposób organy w sprawie ustaliły, że powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi [...] ha. Podkreślenia w szczególności wymaga, że sporządzony w sprawie raport z kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną jest dowodem wiarygodnym, a skarżący nie podniósł żadnych zarzutów negujących tę wiarygodność. Dokumentacja zdjęciowa jest bardzo obszerna, zawiera fotografie terenu kontrolowanych działek, ze szczególnym uwzględnieniem istniejących na nich nieprawidłowości. Wskazać należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze takiego raportu świadczy to, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone podmioty. Takim dowodom, jak omawiany raport z kontroli, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15). Dlatego też Sąd uznał, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a dokonane ustalenia i rozstrzygnięcie sprawy znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wyliczenia organów odnośnie procentowej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną, jak również odnośnie nałożonej kary, nie budzą żadnych wątpliwości. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania przewidziane w art. 107 k.p.a. Sąd zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy ARiMR nie mają więc obowiązku poszukiwać dowodów na potwierdzenie uprawnień wnioskodawcy do płatności, lecz wyłącznie do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie, co do braku wykoszenia na jednej z działek z uwagi na awarię maszyny Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, na wniosek złożony niezwłocznie po wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116 (art. 72 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym). Powołany przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 stanowi, że dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: a) poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie; b) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku; c) ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw; d) wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku; e) śmierć beneficjenta; f) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że na gruncie rozpoznawanej sprawy skarżący nie zgłaszał Kierownikowi BP ARiMR jakichkolwiek przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w trybie art. 72 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym. Przytoczone wyżej przepisy nakazują beneficjentowi złożyć taki wniosek niezwłocznie po ich wystąpieniu. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia w sprawie są także pozostałe kwestie wskazane w skardze związane z hodowlą zwierząt czy prowadzeniem działalności na terenie B. Okoliczności te w żaden sposób nie podważają ustaleń o których była mowa na wstępie, dokonanych podczas kontroli na miejscu, w trakcie której stwierdzono określony stan działek uniemożliwiający otrzymanie do nich płatności. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.