I SA/Rz 489/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 rok - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 rok. Wezwana przez Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu o wpis od skargi w kwocie 1351 zł Spółka złożyła zażalenie na to zarządzenie. Powyższy środek zaskarżenia jako oczywiście uzasadniony został uchylony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 13 lipca 2016 r., w którego uzasadnieniu jako prawidłową wysokość wpisu w sprawie wskazano kwotę 400 zł. Jednocześnie ze wskazanym wyżej zażaleniem Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wynikają z niego następujące dane: - wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 399 000 zł, - wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu za ostatni rok tj. 2015) wynosi 1 055 025,08 zł, - wysokość zysku za ostatni rok obrotowy tj. 2015 według bilansu wynosi 181 490,44 zł, - stan dwóch kont bankowych należących do Spółki wynosi 0 zł i 46,74 zł, natomiast salda trzeciego wskazanego we wniosku konta bankowego nie określono, - miesięczne koszty: 2 500 zł – energia elektryczna, ok. 12 000 zł – umowy leasingów, ok. 12 000 zł – umowy kredytowe, 3 860 zł – podatek od nieruchomości, - dochody Spółki za okres od stycznia do 2 czerwca 2016 r. to kwota 436 802,80 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym stanowi formę jej dofinansowania z budżetu państwa. Dlatego też powinno być ono ograniczone tylko do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w takim postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe [tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 6.10.2004 r. GZ 61/04, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Jak stanowi art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.", to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z regulacji tej wprost wynika, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, która ze względu na ograniczoną ilość środków publicznych, z których jest finansowana, winna być stosowana z należytą ostrożnością tj. tylko w wypadkach rzeczywiście tego wymagających. Wyjątkowość przedmiotowej instytucji podkreśla treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, prawo pomocy w zakresie częściowym tj. np. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych (o co w niniejszej sprawie ubiega się Spółka) może zostać przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawodawca wyraźnie zaznaczył we wskazanym przepisie, że to wnioskujący o wsparcie winien wykazać zasadność udzielenia go. Należy też zwrócić uwagę na zawarte w powołanej regulacji sformułowanie "może" w odniesieniu do potrzeby uwzględnienia żądania strony, która znajduje się w opisanej w nim sytuacji. Oznacza to, że tylko jakieś szczególne okoliczności mogą uzasadniać przychylenie się do żądania osoby prawnej przyznania jej prawa pomocy. Podkreślenia wymaga także, iż pod pojęciem użytego w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "środki" należy rozumieć nie tylko pozostające do dyspozycji środki pieniężne, lecz także wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego danej osoby prawnej (zob. B. Dauter, Zwolnienia od kosztów sądowych (w:) S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotne jest również, że podmiot taki winien ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych z jego udziałem. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy więc traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z 28.03.2013 r. I OZ 232/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym obowiązek spłacania obciążających stronę należności nie może przesądzać o konieczności zwolnienia jej od kosztów sądowych. Odnosząc powyższe do sytuacji Spółki należy podnieść, że nie wykazała ona żadnych szczególnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy w dochodzonym zakresie. Należy więc przede wszystkim zwrócić uwagę na wysokość kapitału zakładowego (399 000 zł), wartość środków trwałych Spółki, która wielokrotnie przekracza wysokość nie tylko wpisu, ale także ewentualnych dalszych kosztów sądowych w sprawie. Podkreślenia wymaga też, że Spółka za 2015 r. osiągnęła zysk w kwocie 181 490,44 zł, zaś w okresie od stycznia do 2 czerwca 2016r. w wysokości 436 802,80 zł, który także wielokrotnie pokrywa wysokość przedmiotowych kosztów. Podniesienia wymaga wreszcie, że w złożonym wniosku Spółka podała, że posiada trzy konta bankowe. Równocześnie wskazała jednak stan tylko dwóch z nich (wynoszący 0 zł i 46,74 zł). Nie wiadomo zatem jakie jest saldo końcowe trzeciego z należących do Spółki kont, a zatem czy znajduje się na nim kwota wystarczająca do pokrycia kosztów sądowych w sprawie. Przedstawione wyżej dane dotyczące Spółki w dostateczny sposób uzasadniają odmowę przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazują bowiem, że strona skarżąca znajduje się w dobrej kondycji finansowej, czego nie zmienia aktualny brak środków pieniężnych wykazany przez nią na dwóch należących do niej kontach bankowych. Dobrą sytuację materialną Spółki pośrednio potwierdza fakt, że w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym niniejsze postepowanie sądowe strona skarżąca występowała za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego, z którego udziałem musiało się wiązać stosowne wynagrodzenie, z pewnością wyższe niż koszty sądowe w tej sprawie. Skoro więc Spółka występuje w obrocie prawnym i nie wykazała zaistnienia okoliczności, które świadczyłyby o utracie przez nią płynności finansowej, a przeciwnie, podała dane wskazujące na posiadanie możliwości płatniczych, to winna ona pokryć koszty związane ze swoim udziałem w niniejszym postepowaniu. Dlatego odmówiono zwolnienia Spółki od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.