I SA/Rz 498/06
WyrokWSA w Rzeszowie2007-03-06
Skład orzekający: Maria Serafin-Kosowska, Barbara Stukan-Pytlowany, Kazimierz Włoch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatek akcyzowy zapłacony od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego stanowi nadpłatę, jeśli jego kwota przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnego samochodu zarejestrowanego w Polsce?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu celnego, uznając, że polskie przepisy o podatku akcyzowym, w szczególności § 7 rozporządzenia Ministra Finansów, mogą naruszać art. 90 TWE. Naruszenie to polega na tym, że kwota podatku nałożona na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, może przewyższać rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w Polsce. Sąd wskazał, że organ celny musi zbadać, czy taka sytuacja występuje w konkretnej sprawie, aby stwierdzić nadpłatę podatku.Stan faktyczny
Skarżący D.G. nabył wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy i zapłacił podatek akcyzowy. Następnie zwrócił się o stwierdzenie nadpłaty, twierdząc, że podatek został pobrany nienależnie, co narusza zasadę swobodnego przepływu towarów i zasady konkurencji (art. 25 TWE). Organy celne odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając podatek za należny i zgodny z prawem krajowym i wspólnotowym. Skarżący zaskarżył decyzję, powtarzając argumenty o naruszeniu przepisów TWE.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Określono, że decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 6 marca 2007r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. 1) Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2006r. nr [...]. 2) Określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego D. G. kwotę 700zł (słownie: siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia (..) maja 2006 roku Nr (..), wydaną w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania D.G., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Nr (..)z dnia (..)03.2006 r., którą odmówiono stronie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Lexus IS 200, nr nadwozia (..) rok produkcji 2000, opodatkowanego w deklaracji uproszczonej AKC-U/404000/2005/07430 – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu (..)10.2005 r. D.G., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną AKC-U w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki Lexus IS 200, nr nadwozia (..) rok produkcji 2000, w której wykazał należny podatek akcyzowy w kwocie 1 996,00 zł, jednocześnie dokonując wpłaty należności podatkowej.
W dniu(..).02.2006 r. podatnik zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku akcyzowego wraz z odsetkami w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym w/w samochodu osobowego. Zdaniem strony podatek został pobrany nienależnie, gdyż obłożenie podatkiem akcyzowym wyłącznie samochodów używanych sprowadzonych z zagranicy godzi w zasadę swobodnego przepływu towarów i warunki konkurencji pomiędzy Państwami Członkowskimi, tym samym naruszony zostaje art. 25 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) zakazujący wprowadzania między Państwami Członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych, a także opłat o skutku równoważnym. Zakaz wyrażony w art. 25 TWE ma charakter bezwzględnie obowiązujący i żadne okoliczności nie mogą wyłączyć jego stosowania.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr (..)z dnia(..).03.2006 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego w/w samochodu osobowego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, iż w świetle przepisów art. 2 pkt 1 i 11, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1 i 3, art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), a także mając na uwadze przepisy art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 2 pkt 1 lit a ustawy Ordynacja podatkowa podatek akcyzowy uiszczony przez podatnika był podatkiem należnym. Zgodnie z powołanymi przepisami wnioskodawca dokonując wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego stał się podatnikiem podatku akcyzowego. Z tego tytułu był zobowiązany obliczyć należny podatek akcyzowy, wykazać go w deklaracji podatkowej oraz uiścić zadeklarowaną należność podatkową w wymaganym terminie. Wobec powyższego, zapłaconego przez wnioskodawcę podatku akcyzowego nie można uznać za nadpłatę.
Odnośnie zarzutu sprzeczności prawa krajowego z prawem wspólnotowym w zakresie podatku akcyzowego od samochodów osobowych, orzekające w sprawie organy podniosły, że regulacja zawarta w art. 25 TWE bezwzględnie zakazuje protekcjonizmu oraz ustanawia zasadę równego traktowania produktów krajowych i pochodzących z Państw Członkowskich w dziedzinie podatków wewnętrznych, zakazuje ustanawiania opłat egzekwowanych w czasie lub w związku z przekroczeniem granicy państwa, które obciążają produkty importowane z wyłączeniem podobnych towarów krajowych. W ocenie organów prawo wspólnotowe nie zawiera żadnych zakazów dotyczących opodatkowania akcyzą samochodów osobowych nabytych w innych Państwach Członkowskich, chyba, że podobne produkty krajowe byłyby traktowane w sposób protekcjonalny.
Decyzja organu I instancji została zaskarżona pismem z dnia (..)03.2006 r. poprzez wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony do Dyrektora Izby Celnej . W odwołaniu strona wzniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła sprzeczność z art. 25 TWE poprzez uznanie za zgodne z prawem Unii Europejskiej pobieranie podatku (akcyzy) od samochodów używanych sprowadzanych z terenu Państwa Członkowskiego na terytorium Polski oraz naruszenie zasady swobodnego przepływu towarów.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż przepisy prawa wspólnotowego w zakresie podatku akcyzowego regulują kwestie odnoszące się do samej konstrukcji systemu akcyzowego oraz kwestie mające znaczenie dla wyrobów akcyzowych zharmonizowanych określonych Dyrektywą 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania. Harmonizacja nie dotyczy samochodów osobowych. W stosunku do takich wyrobów - wyrobów niezharmonizowanych, Państwa Członkowskie na mocy art. 3 ust. 3 Dyrektywy 92/12/EWG zachowały prawo do wprowadzenia i utrzymania podatku akcyzowego, pod warunkiem, że nie będą one stanowić przeszkody w wymianie wewnątrzwspólnotowej. Ustawodawca polski korzystając z powołanego uprawnienia uregulował zasady opodatkowania podatkiem akcyzowym ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. (Dz.U. Nr 29, poz. 257) i wydanym na mocy delegacji ustawowej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22.04.2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm.), które to przepisy stanowiły dla organów podatkowych podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, zę przepisy powołanej Dyrektywy nie formułują zakazu opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych. Wprowadzają jedynie, w art. 90 TWE warunek, by prawodawstwo Państw Członkowskich obowiązujące w tym zakresie nie traktowało produktów krajowych w sposób protekcjonalny w porównaniu do podobnych produktów sprowadzonych z innych Państw Członkowskich przez co te ostatnie byłyby dyskryminowane.
Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, przepisy zastosowanej w sprawie ustawy o podatku akcyzowym takiej dyskryminacji nie wprowadzają. W efekcie wskazano, ze zakres opodatkowania obejmujący wyłącznie samochody osobowe niezarejstrowane oraz konstrukcja stawek podatkowych w odniesieniu do samochodów przywożonych z krajów Wspólnoty nie pozwalają stwierdzić, aby krajowe przepisy w zakresie podatku akcyzowego faworyzowały pojazdy pochodzenia krajowego kosztem pojazdów nabywanych we Wspólnocie. Art. 23 TWE, zgodnie z którym Wspólnota opiera się na Unii Celnej, zawiera zakaz wprowadzania ceł - zarówno importowych, jak i eksportowych oraz opłat wywierających ten sam skutek. Jego treść jest doprecyzowana przez art. 25 TWE, który formułuje jasny i bezwarunkowy zakaz nie będący pozytywnym, ale negatywnym obowiązkiem. Powyższe oznacza, że Państwa Członkowskie nie mają możliwości uchylenia się od jego wykonania, nie mogą też go łamać lub obchodzić nawet w szczególnych okolicznościach. Charakter tego przepisu sprawia, że może on wywoływać bezpośrednie skutki w stosunkach prawnych pomiędzy Państwami Członkowskimi a ich obywatelami. W tym kontekście organ odwoławczy przywołał stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, iż opłata, która należy do ogólnego systemu danin wewnętrznych obejmujących systematycznie grupy towarów według obiektywnych kryteriów i stosowanych niezależnie od pochodzenia produktu nie jest opłatą o skutku równoważnym do ceł, ale podatkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 90 TWE (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lutego 1981 r. w sprawie C-90/79 Komisja przeciwko Francji i z dnia 16 lipca 1992 r. w sprawie C-163/90 Legros i inni). W konsekwencji – jak wywiódł daje organ - opłata może być uznana za równoważną cłu, jeśli podlegają jej wyłącznie towary z Państw Członkowskich. Stanowi natomiast podatek wewnętrzny, jeśli mając charakter fiskalny, nakładana jest na całą kategorię towarów pozostających w obrocie w danym państwie.
Uzasadniając "status" podatku akcyzowego jako podatku wewnętrznego, będącego częścią systemu podatku akcyzowego, którego struktura i szczegółowe zasady stosowania zostały określone w ustawie o podatku akcyzowym oraz w wydanych na podstawie tego aktu rozporządzeniach wykonawczych organ odwoławczy przytoczył treść art. 4 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 80 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym oraz powołał wyrok ETS z dnia 5 marca 1995 r. w sprawie C-345/93 Fazenda Publica and Ministerio Publico przeciwko Americo Joao Nunes Tadeu, w którym wyjaśniono, iż podatek od samochodów nakładany bez rozróżnienia na samochody nowe i nabyte na terytorium jednego Państwa Członkowskiego oraz na pojazdy nowe i używane z innych krajów nie jest cłem ani opłatą mającą równoważny skutek w rozumieniu art. 25 TWE.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że polski prawodawca w żaden sposób nie dyskryminuje samochodów osobowych wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich, w porównaniu do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w kraju. Warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest zatem brak jego rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 53, poz. 515 z późn. zm.), a nie posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego. W sposób jednakowy traktowana jest zarówno sprzedaż wewnętrzna samochodów osobowych przed ich zarejestrowaniem w kraju, jak również import czy nabycie wewnątrzwspólnotowe tego rodzaju wyrobów. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lutego 2005 r.,: sygn. akt III SA/Lu 728//04 i III SA/Lu 690/04.
Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają wszystkie, niezależnie od pochodzenia, samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju. Pochodzenie samochodu nie ma też wpływu na wysokość stosowanej stawki podatku akcyzowego. Stawki te, określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm.), są wprawdzie zróżnicowane w zależności od wieku pojazdu i pojemności skokowej silnika, jednakże ustalone zostały jednakowo dla pojazdów wyprodukowanych w Polsce i zakupionych w innym kraju członkowskim. Zastosowany przez polskiego prawodawcę system zróżnicowania stawek wedle pojemności i wieku pojazdu jest oparty - zdaniem organu odwoławczego - na kryteriach obiektywnych, a co za tym idzie nie można mówić o dyskryminacji samochodów pochodzących z wewnątrzwspólnotowego nabycia względem podobnych towarów krajowych. Obciążenie samochodów osobowych podatkiem akcyzowym nie jest bowiem uzależnione od miejsca wyprodukowania tych towarów.
W konkluzji Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko organu I instancji, który za podstawę prawną rozstrzygnięcia uznał przepisy ustawy o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. Organ odwoławczy podkreślił, iż przywołane przepisy nie są sprzeczne z przepisami wspólnotowymi, a w konsekwencji nie zachodzi konieczność zastosowania, w oparciu o art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanowień Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję, D.G. powtórzył argumenty i zarzuty które legły u podstaw odwołania. Zaskarżonej decyzji zarzucił nasuszenie art. 23, art. 25 i art. 90 TWE. W przekonaniu skarżącego zapłacenie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego było konieczne do zarejestrowania samochodu osobowego. Jednakże pobieranie tego podatku, w oparciu o przepisy ustawy o podatku akcyzowym było, w świetle art. 90 TWE, bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Ustosunkowując się do głównego zarzutu zarówno odwołania jak i skargi, odnośnie naruszenia postanowień TWE, z tej przyczyny, iż spośród samochodów używanych opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają wyłącznie pojazdy pochodzące z nabycia wewnątrzwspólnotowego, a samochody sprzedawane w kraju podlegają co najwyżej podatkowi od czynności cywilnoprawnych, Dyrektor Izby Celnej powołał wyrok z dnia 17 czerwca 2003 roku w sprawie C – 383/01 De Danske Bilimportorer przeciwko Skatteministeriet (Ministerstwo Finansów Danii) i na tej podstawie wywiódł, że odstąpienie od opodatkowania podatkiem akcyzowym obrotu zarejestrowanymi (używanymi) samochodami osobowymi przy jednoczesnym obciążeniu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdów używanych, nie przesadza sam w sobie o naruszeniu postanowień TWE. Dalej stwierdził – iż nałożenie podatku akcyzowego na samochody osobowe używane, przywożone z innych państw członkowskich, nie jest wyrazem dyskryminacji podatkowej, lecz wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania. Wprawdzie w przypadku pojazdów będących przedmiotem obrotu wtórnego na terytorium kraju (samochody zarejestrowane) osoba kupująca nie płaci bezpośrednio podatku akcyzowego, to jednak, jako zapłacony przed pierwszą rejestracją pojazdu, jest on uwzględniony w jego cenie.
Odnosząc się do kwestii zróżnicowania stawek akcyzy, którego skutkiem jest uzależnienie wysokości tychże stawek od wieku pojazdu, organ odwoławczy podkreślił, iż nie każde zróżnicowanie stawek podatkowy przesądza o dyskryminacji towarów przywożonych z innych Państw Członkowskim, a tym samym o naruszeniu postanowień art. 90 TWE. Prawo wspólnotowe – jak wywiódł dalej organ – nie ogranicza swobody któregokolwiek z Państw Członkowskich, by ustanawiały one systemy podatkowe, które różnicują niektóre produkty na podstawie kryteriów obiektywnych. Zasady opodatkowania samochodów osobowych w innych niż Polska Krajach Wspólnoty także nie są ujednolicone i w poszczególnych krajach przybierają różną formę.
Na rozprawie w dniu 6 marca 2007 roku pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art.1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.nr.153 poz.1270 ze zm.) zwanej dalej jako p.p.s.a, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy podatek akcyzowy zapłacony przez skarżącego na skutek nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu stanowi nadpłatę i w jakim zakresie, czy tez nie. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m. in. kwotę podatku nadpłaconego albo zapłaconego nienależnie, przy czym dalsze przepisy tej ustawy szczegółowo regulują datę powstania nadpłaty oraz sposób jej dochodzenia i rozliczenia.
Dla oceny zasadności wyliczenia oraz wpłacenia tego podatku zastosowanie miały przepisy ustawy o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. Według regulacji zawartych w powyższej ustawie, pojazdy samochodowe są wyrobami akcyzowymi (niezharmonizowanymi) podlegającymi akcyzie, a opodatkowaniu akcyzą podlega m. in. nabycie wewnątrzwspólnotowe tj. przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 pkt 1, 3,4,5, art. 4 ust. 1 pkt 5, załącznik nr 1 poz. 59). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r., Nr 58, poz. 515 ze zm.), a podatnikami są m. in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego i w przypadku takiego nabycia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, ale nei później, niż z chwilą jego rejestracji na terytorium RP (art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy). Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego w Polsce, zobowiązane zostały do złożenia stosownej deklaracji uproszczonej w terminie 5 dni od tego nabycia i zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego samochodu w kraju, a podstawę opodatkowania stanowi kwota jaką nabywca zobowiązany jest zapłacić (art. 81 ust. 1, art. 82 ust.3, art. 10 ust. 1 pkt2 ustawy). Stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane, tj. m. in. na samochody osobowe wynosi 65 % podstawy opodatkowania (art. 75 ust. 1 ustawy) z tym, że w cyt. wyżej rozporządzeniu ustalone zostały obniżki tych stawek: w załączniku nr 1 dla wyrobów akcyzowych sprzedawanych w kraju, a w załączniku nr 2 – dla wyrobów akcyzowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo (§ 2 ust. 1). W przypadku m. in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, dokonanego po upływie 2 lat od jego produkcji, a także sprzedaży w kraju tego samochodu – przy wyliczeniu roku produkcji jako pierwszego roku kalendarzowego – wskazano sposób obliczenia ostatecznej procentowej stawki akcyzy według określonego wzoru, przy uwzględnieniu : stawki akcyzy określonej w pozycji nr 23 załącznika nr 2, w zależności od pojemności silnika samochodu, wieku samochodu wyrażonego w latach kalendarzowych; z zastrzeżeniem, że obliczona stawka akcyzy nie może być wyższa niż określona w ustawie tj. 65 % podstawy opodatkowania (§ 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia).
Określoną w pozycji 23 załącznika nr 2 (podobnie jak w pozycji nr 30 załącznika nr 1) akcyzę zróżnicowano: dla samochodów o pojemności silnika powyżej 2 000 cm3- w wysokości 13,6%, a dla pozostałych samochodów – w wysokości 3,1% podstawy opodatkowania.
Zaznaczyć przy tym należy, że dla samochodów sprzedawanych przed pierwszą rejestracją w kraju i przed upływem dwóch lat od ich produkcji, wskazano w § 7 ust. 1 jedynie stawki akcyzy jak wyżej, tj. bez względu na wiek. Wg ustawy, nie są objęte akcyzą będące przedmiotem obrotu w Polsce samochody, które już w Polsce zostały zarejestrowane – bez względu na wiek tych samochodów, natomiast samochody używane, nabyte wewnątrzwspólnotowe, mające ponad 2 lata, takiej akcyzie podlegają aż do chwili rejestracji w Polsce.
Zgodność regulacji zawartej w art. 80 ustawy z art. 90 TWE i art. 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej była przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu, który postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 roku, sygn. akt P 37/05 umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w razie wątpliwości co do relacji prawa krajowego i normy prawa wspólnotowego, w zakresie stosowania prawa, organem właściwym jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który jest uprawniony do wykładni Traktatu i norm prawa pochodnego, a w niniejszym przypadku chodzi właśnie o kwestię stosowania, a nie obowiązywania prawa i o interpretację prawa wspólnotowego, tj. m. in. o zakres znaczeniowy art. 90 TWE.
Natomiast w postępowaniu zainicjowanym pytaniem prejudycjalnym, zadanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu (powoływany dalej jako ETS) w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 roku w sprawie C – 313/05 Maciej Brzezińśki przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie, orzekł, iż podatek akcyzowy ustanowiony w Polsce nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE i że nałożenie obowiązku składania deklaracji uproszczonej nie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym tj. art. 28 TWE, przy założeniu, że obowiązek ten powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, ale nie później, niż z chwila rejestracji samochodu w kraju. W wyroku tym ETS orzekł równocześnie, ze przepis art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się "podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek".
Równocześnie ETS wskazał, że sąd krajowy (polski) ma obowiązek zbadania, czy polskie przepisy o podatku akcyzowym, a szczególnie § 7 rozporządzenia, wywołuje takie skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania sprawy podatkowej i zastępowania w tym procesie organu. Zakres dokonywanych przez Sąd ustaleń zdeterminowany jest poprzez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, to jest oceny z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podkreślano, iż sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji ( por. wyrok NSA z 7 lutego 2001r, V SA, 671/00, LEX nr 50129).
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą uzupełnić materiał dowodowy oraz podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy kwota podatku akcyzowego nałożonego na samochód osobowy sprowadzony z zagranicy przewyższa kwotę podatku akcyzowego zawartą w wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego zakupionego i zarejestrowanego w Polsce, czyli tzw. kwotę rezydualną podatku.
W tym celu organ winien przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe oraz wykazać stosowną inicjatywę wypełniając dyspozycje zawarte w art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej. O ile zatem po stronie podatnika punktem wyjścia będzie po prostu stawka i kwota zapłaconej przez niego akcyzy, to punkt odniesienia stanowić będzie wartość rynkowa podobnego pojazdu zakupionego i pierwszy raz zarejestrowanego w Polsce i zawarta w tej wartości rezydualna kwota podatku akcyzowego. Nadpłata powstanie w przypadku, gdy kwota podatku akcyzowego nałożona na samochód nabyty w państwie członkowskim innym niż Polska okaże się wyższa od kwoty podatku zawartej w wartości rynkowej pojazdu podobnego zarejestrowanego wcześniej w Polsce i będzie stanowiła różnicę tych kwot.
W tych warunkach, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Zakres w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło