I SA/Rz 500/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp.k. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2013 rok - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. sp. k. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2013 rok. Następnie, wezwana do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 100 000 zł, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyła w nim, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, którą potwierdza jej bilans na dzień 31 grudnia 2015r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 31 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. Spółka podniosła, że w 2015 r. nie osiągnęła żadnych przychodów ani z działalności gospodarczej ani innych np. z tytułu odsetek czy dywidend. Jednocześnie ponosi koszty stałe, w szczególności koszty amortyzacji, opłatę kwartalną za wynajem w kwocie 350 zł. Za 2015 rok poniosła stratę wynoszącą 841 424 zł. Także w 2016 r. nie uzyskuje przychodów, a w dalszym ciągu ponosi znaczne koszty. Jej kapitał zakładowy to kwota 55 000 zł, zaś środki trwałe tzn. wartości niematerialne i prawne to kwota 1 750 000 zł. Stan konta bankowego Spółki wynosi 0 zł. Z dołączonego do wniosku bilansu na 31 grudnia 2015 r. wynika, że wartość aktywów oraz pasywów wynosi 15 784 556,78 zł. Z kolei rachunek zysków i strat za okres od 31 grudnia 2014r. do 31 grudnia 2015 r. wskazuje na stratę w wysokości 841 424 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie Spółki nie mogło zostać uwzględnione. Instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w wyjątkowych sytuacjach, bowiem stanowi ona odstępstwo od zasady, że to strony postępowania sądowego ponoszą koszty związane ze swoim w nim udziałem, którą to regułę wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wskazana wyjątkowość przedmiotowej instytucji jest najbardziej widoczna w przypadku, gdy o prawo pomocy ubiegają się osoby prawne oraz inne jednostki organizacyjne, które osobowości prawnej nie posiadają. W takim bowiem wypadku, spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. skutkuje jedynie powstaniem możliwości przyznania żądanego wsparcia. Powyższy przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "może" w odniesieniu do zasadności uwzględnienia żądania prawa pomocy. Oznacza to, że tylko jakieś szczególne względy mogą przesądzić o potrzebie dofinansowania takiej strony, które musi ona przy tym należycie wykazać. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie (o takie właśnie ubiega się Spółka domagając się zwolnienia od kosztów sądowych) adresowane jest do podmiotu, który wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. To zatem zadaniem strony jest przedstawienie danych wskazujących na zasadność jej wniosku, jak też przedłożenie dokumentów zasadność tę potwierdzających. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składająca go Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności nie przemawia za tym stan konta bankowego (0 zł), jak też wskazywana strata za 2015 r. Po pierwsze bowiem, strata stanowi tylko różnicę przychodów i kosztów ich uzyskania. Nie można więc jej utożsamiać z rzeczywistym wynikiem finansowym przedsiębiorstwa. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że w porównaniu z 2014 r., sytuacja finansowa Spółki się poprawiła, bowiem jej strata zmniejszyła się i to znacznie tzn. z kwoty 4 252 116,98 zł za 2014 r. do kwoty 841 424 zł za 2015 r. Poza tym, Spółka powołuje się na okoliczność, że od 2015 r. nie osiąga przychodów, jednak ciągle występuje w obrocie, a na dodatek ponosi różne stałe koszty. Musi zatem posiadać środki, z których są one finansowane. Fakt wypełniania prywatnoprawnych zobowiązań nie może przemawiać za uwzględnieniem żądania przyznania prawa pomocy. Koszty sądowe jako należności publicznoprawne nie mogą być bowiem zaspokajane w ostatniej kolejności, a stanowią zwykły koszt działalności gospodarczej. Tymczasem podmiot, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (tak np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 1.04.2008 r. I OZ 208/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku podmiotów gospodarczych należy oczekiwać, że będą one przewidywały konieczność ponoszenia kosztów sądowych związanych z ich działalnością i w tym celu odłożą stosowne środki. Należy także zwrócić uwagę na znaczną wartość środków trwałych wnioskodawcy, wynoszącą 1 750 000 zł, która przekracza wysokość obciążającego Spółkę obecnie wpisu od skargi (w kwocie 100 000 zł). Stanowią one środki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a zatem dysponowanie nimi wyklucza możliwość przyznania wsparcia ze środków publicznych. Zwolnienie zatem Spółki w opisanej sytuacji oznaczałoby de facto ochronę jej zasobów majątkowych, do czego nie może służyć instytucja prawa pomocy, mająca na celu zapewnienie dostępu do sądu podmiotom, którym brak stosownych środków dostęp ten uniemożliwia. Dlatego orzeczono o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.