I SA/Rz 537/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz pełnomocnika skarżącej adwokata T. S., Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie kwotę 292,80 zł. (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy ) tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Rz 537/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...], odmawiającą D.M. (Wnioskodawczyni) przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z tytułu jednolitej płatności obszarowej, krajowej płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, krajowej płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych na rok 2009. W uzasadnieniu organ powołał się na ustalenia dokonane przez organ I instancji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dniu 23 listopada 2009r. D.M. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz wniosek na 2009 rok o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika. Strona przedłożyła odpis skróconego aktu zgonu męża T.M. wraz z odpisem wniosku do Sądu Rejonowego w P. o stwierdzenie nabycia spadku oraz oświadczenia pozostałych spadkobierców. W dniu 15 marca 2010r. Wnioskodawczyni złożyła w organie I instancji prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. (sygn. akt I Ns 1119/09) o stwierdzeniu nabycia spadku po T.M. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. odmówił D.M. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki przyznania płatności wynikające z przepisu art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.) – dalej: ustawa o płatnościach. Od wyżej wymienionej decyzji D.M. wniosła odwołanie, w którym podniosła, że w Sądzie została poinformowana o doręczeniu jej prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku, przez pocztę. Ponieważ nie otrzymała postanowienia pocztą, odebrała je osobiście w dniu 15 marca 2010r. i w tym samym dniu przedłożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. Dodała, że decyzja organu I instancji odmawiająca przyznania jej płatności jest dla niej krzywdząca i pozostawia ją bez środków na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. słusznie odmówił D.M. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009r. W przedmiotowej sprawie Wnioskodawczyni spełniła warunki wynikające z art. 22 ust 1 ustawy o płatnościach, jak również wynikające z ust. 2 powołanego artykułu, a mianowicie wstąpiła do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. W dniu 15 marca 2010 roku D.M. przedłożyła osobiście w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2010 roku (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po T. M., z którego wynika, że spadek po zmarłym nabyli na podstawie ustawy : żona D.M. oraz dzieci M. E. M., M. W. M., S. J. M., M.M.M. i M.M. Zgodnie z klauzulą wykonalności przedmiotowego postanowienia, orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne na dzień 25 lutego 2010 roku. Przepis art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach precyzuje, iż spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Kodeks postępowania administracyjnego jasno wskazuje sposób obliczania terminów w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do treści z art. 57 § 1 k.p.a. ostatnim dniem na dostarczenie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku był 11 marca 2010 roku. W związku z powyższym, Wnioskodawczyni przedkładając powyższy dokument osobiście w dniu 15 marca 2010 roku uchybiła terminowi zakreślonemu w art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, spadkobierca wstępujący do toczącego się postępowania, aby otrzymać płatności, musi spełnić wszystkie warunki łącznie. D.M. nie spełniła jednego z wyżej wskazanych warunków - nie dotrzymała 14 dniowego terminu do przedłożenia prawomocnego postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, co było w konsekwencji powodem odmowy przyznania jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym z tytułu: jednolitej płatności obszarowej, krajowej płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz krajowej płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) na rok 2009. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., D.M. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucając brak jakiegokolwiek zawinienia po jej stronie w uchybieniu terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Jej zdaniem materiał dowodowy nie wskazuje na to, by w chwili wstąpienia do sprawy była pouczona, w jakim terminie ma złożyć ten dokument. Dodała, że już w odwołaniu wskazywała na powody złożenia postanowienia w dniu 15 marca 2010r., a ponadto nie wiedziała, że uchybiła terminowi, bo nie zna terminów wynikających z k.p.a. i ustawy o płatnościach. To obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie o terminach czynności procesowych i skutkach z tego wynikających. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2010r. skarżąca zarzuciła ponadto, że organy dopuściły się naruszenia art.3 ust.2 pkt 2 i 3 ustawy o płatnościach, przez brak stosownego pouczenia skarżącej o obowiązku złożenia przedmiotowego postanowienia w terminie 14 dni. Dodała, że termin ten ma jedynie charakter dyscyplinujący i jego uchybienie nie może pozbawiać skarżącej prawa do dopłaty. Jej zdaniem składając odwołanie w rzeczywistości zawarła w nim także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia o nabyciu spadku, a o samym uchybieniu terminu dowiedziała się z treści decyzji organu i instancji. Zdaniem organu odwoławczego o uchybieniu terminu skarżąca wiedziała już podczas zapoznawania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270) określanej dalej jako ustawa p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest uzasadniona. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt spełnienia przez D. M. - spadkobierczynię po producencie rolnym T.M., przesłanek przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w art. 22 ust. 1 - 4 ustawy o płatnościach. Organy zakwestionowały natomiast spełnienie przez Skarżącą warunku wynikającego z art. 22 ust.5 tej ustawy. Z przepisu tego wynika, że spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Jak wynika z akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2010r. sygn. akt [...] stało się prawomocne w dniu 25 lutego 2010r., zaś Skarżąca złożyła je w organie I instancji w dniu 15 marca 2010r., tj. z przekroczeniem 14-dniowego terminu. Nie ulega wątpliwości, że termin, o którym mowa w art.22 ust.5 ustawy o płatnościach, ma charakter procesowy i podlega przywróceniu na zasadach określonych w art.58 k.p.a., którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do treści art.3 ust.1 ustawy o płatnościach. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca została pouczona, w jakim terminie ma przedłożyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, ani też by została pouczona o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ powołuje się wprawdzie na notatkę służbową i protokół zapoznania z aktami, ale z dokumentów tych nie wynika, by Skarżąca potwierdziła uzyskanie takiego pouczenia. W związku z powyższym brak jest podstaw do zakwestionowania twierdzenia Skarżącej, że o uchybieniu terminu dowiedziała się z decyzji organu I instancji. W odwołaniu powołała się na okoliczności, które w jej ocenie usprawiedliwiały niedotrzymanie terminu, w istocie więc zawarła tam wniosek o jego przywrócenie. Ponadto dopełniła czynności, dla której określony był termin i przed upływem 7 dni od powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu wniosła o jego przywrócenie. W ocenie Sądu, pomimo niezłożenia odrębnego wniosku, organ powinien rozpatrzyć okoliczności podniesione przez Skarżącą w odwołaniu pod kątem spełnienia bądź nie spełnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, o których mowa w art.58 k.p.a. Powinno to nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, a jego wydanie powinno być poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym w tym przedmiocie (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2006r. sygn. akt II GSK 231/09 – nsa.gov.pl). Zgodnie z art.59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Zdaniem Sądu, organem tym jest w niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., ponieważ to do tego organu strona złożyła dokument z przekroczeniem terminu. Dopiero po rozstrzygnięciu kwestii przywrócenia terminu, organ I instancji powinien wydać decyzję w przedmiocie płatności. Brak rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu powoduje, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia przez orzekające organy przepisów art. 3 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o płatnościach Wynika z nich bowiem, że organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W toku postępowania Skarżąca nie zwracała się do organu o udzielenie pouczenia, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a zatem podniesione w skardze zarzuty uznać należy za nietrafne. Nie można też zarzucić organowi, że nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135 i art. 152 ustawy p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a oraz § 2 ust.2 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).