I SA/Rz 540/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 15 października 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. sp. z o.o. z siedzibą w [.] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skarg L. sp. z o.o. z/s w [.] oraz P. S.A. z/s w [.] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] maja 2018 r. nr [.] w przedmiocie długu celnego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Postanowieniem z dnia 3 września 2018 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania praw pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek Spółka nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej zwanej w skrócie "p.p.s.a.", i nie udzieliła pełnego zakresu żądanych informacji i dokumentów. Deklarowane straty w działalności operacyjnej wynikały głównie z obciążeń związanych z przedmiotem sprawy i miały charakter księgowy; nie wykazano jej w zeznaniu podatkowym za 2017 r. W związku z nieprzedstawieniem żądanych dokumentów ocena aktualnej sytuacji finansowej Spółki nie była możliwa. Referendarz zwrócił ponadto uwagę na niektóre ponoszone przez Spółkę wydatki, w tym na raty leasingowe na rzecz K. sp. z o.o., wynagrodzenie członka zarządu będącego jednym ze wspólników Spółki, raty kredytowe, które realizowano pomimo deklarowanej złej kondycji finansowej. Stwierdził, że wydatki takie nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, lecz należy je traktować jako równorzędne. Spółka miała zaś możliwość zabezpieczenia środków na poczet kosztów sądowych, choćby z wpływów z czerwca i lipca 2018 r. tytułem podatków (łącznie 12 130 zł), jako że skargę nadano 28 czerwca 2018 r., czy z wpłat gotówkowych od LB (w maju i czerwcu łącznie 66 100 zł); w deklaracji VAT za czerwiec zawnioskowano ponadto o zwrot kwoty 7 314 zł. W sprzeciwie Spółka zarzuciła błędne przyjęcie przez referendarza, że nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy, podczas gdy zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości w związku z utratą płynności finansowej i nie była w stanie zabezpieczyć środków na koszty postępowania. Większość środków przeznaczyła na uregulowanie zobowiązań wobec pracowników, w tym prezesa zarządu. Płatności rat leasingowych dokonywano zaś po to, aby nie pogorszać jej sytuacji finansowej. Spółka nie może też dysponować środkami na rachunkach bankowych, które zostały zajęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a sformułowane w nim zarzuty nie podważyły prawidłowości stanowiska referendarza sądowego. Osoba prawna ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obowiązana jest wykazać, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powinna zatem przedstawić jej sytuację materialną i zdolności płatnicze, które w obiektywny sposób wykażą, że nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z udziałem w nim, stosownie do wymagania określonego w art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu tym podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten by uniemożliwiał. Ponadto, wykazanie przez osobę prawną przesłanek określonych w art. 246 § 2 p.p.s.a. nie obliguje Sądu do uwzględnienia wniosku, a jedynie stwarza taką możliwość (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. I FZ 325/14). Wnioskodawca nie może też regulować swoich zobowiązań wybiórczo i opłacać tylko tych, które uznaje w danych okolicznościach za ważniejsze. Analiza złożonych oświadczeń i dokumentów, w tym księgowych i wyciągów z rachunków bankowych, przemawia za uznaniem, że przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (tj. brak dostatecznych środków) nie zostały przez Spółkę wykazane. Wynika z nich, że Spółka - pomimo składanych deklaracji - posiadała zdolności płatnicze wielokrotnie przewyższające należne koszty sądowe. Miała też obiektywną możliwość zabezpieczenia odpowiednich środków na ten cel, aby zadośćuczynić obowiązkowi określonemu w art. 199 p.p.s.a., tj. pokrycia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Chodzi zarówno o środki pieniężne, które otrzymała tytułem zwrotu podatków, jak i te, które osobiście wpłacał na rachunek bankowy LB – prezes zarządu i wspólnik Spółki. Zdolność pokrywania przez wnioskodawcę zobowiązań wynika również z faktu regulowania niemałych należności tytułem rat leasingowych i rat kredytów, jak też przyzwoitego wynagrodzenia prezesa zarządu –wspólnika Spółki. W relacji do wydatków Spółki z maja i czerwca 2018 r. kwoty należnych kosztów sądowych, w tym tytułem wpisu 1107 zł, stanowić będą nieznaczne obciążenie, które mogło zostać zabezpieczone bez istotnego wysiłku ekonomicznego. Sam fakt zgłoszenia wniosku upadłościowego nie dowodzi braku zdolności płatniczych, zwłaszcza że większość wykazanych obciążeń wiąże się z przedmiotem niniejszego postępowania, w tym roszczeniami zgłoszonymi przeciwko Spółce przez drugiego skarżącego w sprawie, tj. P. S.A. z/s w [.], które ujęto w dokumentach księgowych. Jednak szereg opisanych przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu płatności Spółka dokonała po zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Podniesiona więc w sprzeciwie argumentacja jest chybiona i sprzeczna ze stanem rzeczywistym. Sytuacji finansowej Spółki nie można było więc ocenić jako szczególnie niekorzystnej. Zobowiązania Spółki nie powinny być bowiem regulowane wybiórczo, natomiast zarządzanie posiadanymi walorami powinno być zracjonalizowane, tak aby w równym stopniu zaspokajać wszystkich wierzycieli, a nie tylko wybranych należności. Sąd zauważa ponadto, że pomimo stanowiska referendarza o niewywiązaniu się Spółki z nałożonych na nią w trybie art. 255 p.p.s.a. obowiązków do sprzeciwu nie dołączono żądanych przez niego dokumentów, a nawet tych, które wymieniono jako załącznik do sprzeciwu, co znacznie utrudniło dokonanie oceny rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskodawcy. Na podstawie przedstawionego materiału brak jest w przekonaniu Sądu podstaw do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Ponadto z uwagi na treść art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. na wnoszącym sprzeciw ciąży obowiązek zakwestionowania postanowienia pierwszej instancji. Spółka nie przedstawiła jednak zarzutów i argumentów, które podważyłyby prawidłowość rozstrzygnięcia referendarza. Wobec tego Sąd postanowił o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy, orzekając na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a.