I SA/Rz 55/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita- Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu spółki "A" sp. z o.o. z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za styczeń 2009 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [..] sierpnia 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności S.K. (dalej Skarżącego)- członka zarządu "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej w skrócie Spółka ), za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za miesiąc styczeń 2009 r. w kwocie 5.723,90 zł wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowej w wysokości 2.451,00 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1 i § 2 pkt 1 i 2, art. 108 § 1, art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej w skrócie Ordynacja podatkowa). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Spółka w styczniu 2009 r., była użytkownikiem wieczystym oraz właścicielem zabudowanych nieruchomości, położonych na terenie gminy K. ( akt notarialny Reportorium A nr [...], zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków ). W dniu 26 stycznia 2009 r. Spółka złożyła deklarację podatkową podpisaną przez S.K. na podatek od nieruchomości, w której wykazała kwotę podatku w wysokości 91.344,00 zł. Następnie na podstawie aktu notarialnego Repertorium A [...] z dnia 15 stycznia zbyła tą nieruchomość. W dniu 16 lutego 2009 r. do organu podatkowego wpłynęła korekta deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości na 2009 r. ze wskazaniem kwoty do zapłaty 7.612,00 zł. Podatek nie został zapłacony w terminie. Część zaległości w podatku w kwocie 1.888,00 zł została wyegzekwowana i przekazana na rachunek bankowy organu podatkowego Naczelnika Urzędu Skarbowego. Do zapłaty pozostała kwota 5.723,90 zł. W dniu 20 maja 2009r. sygn. akt VIII GU 29/9/S Sąd Rejonowy dla K. , na podstawie wniosku wierzyciela "B" w W., o stwierdzenie upadłości "A" sp. z o.o., zabezpieczył majątek Spółki poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Celem wyegzekwowania należnej kwoty dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki. Ostatnia wypłata miała miejsce w kwietniu 2009 r., od tamtego czasu nie zostały zrealizowane żadne wypłaty (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 października 2009 r.). Z relacji poborcy skarbowego wynikało, że pod adresem K., przy ul. P. podatnik nie prowadzi działalności gospodarczej jak też nie przechowuje mienia. Lokal zajmuje czeska spółka "C". Ponadto jak ustalił organ I instancji Spółka nie figuruje w rejestrach ewidencji gruntów Urzędu Miasta K. i Starostwa Powiatowego w K. Organ również przyjął, że Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 2 lipca 2009 r. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie i zwrócił tytuły wykonawcze z uwagi na to, że ewentualne koszty jakie uda się uzyskać w egzekucji nie pokryją wydatków z nią związanych. Na podstawie deklaracji od podatku od nieruchomości za styczeń 2009 r. i złożonego pod nią podpisu S.K., wydruku elektronicznego z KRS, kopii aktu notarialnego z dnia 15 stycznia 2009 r. sporządzonego dla umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i związanej z nim własności w celu zwolnienia się z zobowiązań, w której Spółka reprezentowana była przez S.K., organ I instancji ustalił, iż w dniu, w którym upływał termin płatności zobowiązania S.K. pełnił funkcję członka zarządu spółki. Wobec niewyegzekwowania zobowiązania od Spółki organ ustalił odpowiedzialność S.K. jako członka zarządu Spółki. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S.K. zarzucając: naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię, polegającą na ustaleniu odpowiedzialności członka zarządu pomimo tego, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, naruszenie art. 116 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak zebrania wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W oparciu o te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] określająca wysokość zobowiązania podatkowego Spółce jest nieważna, ponieważ nie została skutecznie doręczona. Od dnia ogłoszenia upadłości Spółka nie miała organów mogących działać w jej imieniu, a miała wyznaczonego nadzorcę sądowego. Wysyłanie korespondencji na adres jej siedziby było nieprawidłowe i nie mogło w związku z tym wywrzeć zamierzonego skutku. Ponadto wskazał, że w dniu 6 marca 2012 r. złożył skuteczną rezygnację ze sprawowania funkcji, o czym poinformował sąd rejestrowy w dniu 6 kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zarówno ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski organu I instancji. Analizując obowiązujące w tym zakresie przepisy organ odwoławczy wskazał, że pierwszym i podstawowym warunkiem odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wykazanie przez organ podatkowy, że egzekucja do całego majątku spółki okazała się bezskuteczna. Kolejnym warunkiem jest stwierdzenie, że zaległości podatkowe powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Trzecim z kolei warunkiem jest ustalenie, że nie zaistniały żadne okoliczności zwalniające członka zarządu od tej odpowiedzialności. W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdza postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010r. Następnie realizując wytyczne drugiej z przesłanek ustalił, że w miesiącu styczniu 2009r. S.K. pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Skarżący tego faktu nie kwestionował wskazując, iż dopiero w dniu 6 marca 2012r. złożył skuteczną rezygnację ze sprawowania tej funkcji. Wreszcie organ stwierdził, iż S.K. nie wykazał przesłanek, które mogłyby uwolnić go od odpowiedzialności. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może bowiem skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej, jeżeli zgodnie z art. 116 o.p. wykaże, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe); albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, ewentualnie wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ciężar udowodnienia ww. okoliczności obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt I SA/Łd 1006/01, OSP 2004/5/69), czyli w niniejszej sprawie członka zarządu. Jako chybioną ocenił argumentację skarżącego, iż wydana przez organ I instancji w dniu [...] czerwca 2009r. decyzja nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009r. była nieważna i nie mogła rodzić skutków w postaci powstania obowiązku podatkowego. Kierowanie korespondencji przez organ na adres spółki było w pełni prawidłowe, albowiem podmiot ten nadal istniał. Wyznaczony w sprawie nadzorca tymczasowy miał jedynie zabezpieczyć majątek dłużnika Spółki i kontrolować jej czynności. Jako skuteczne i zgodnie z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej organ ocenił również kierowanie korespondencji na adres Spółki wskazany w deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009r. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów S.K. złożył do tutejszego Sądu skargę zarzucając w niej naruszenie art. 116 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak zebrania i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji z pominięciem istotnych dla sprawy dowodów i interesu strony skarżącej, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrócone sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia i brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego, naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegająca na stwierdzeniu, ze strona jako były członek zarządu Spółki w K. ponosi odpowiedzialność podatkową z tytułu zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc styczeń 2009 r., w sytuacji gdy wykazane zostało, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na ustaleniu iż skarżący złożył rezygnację z funkcji Prezesa w dniu "6 marca 2012 r." podczas gdy złożył w dniu "6 marca 2012 r." W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wbrew stanowisku organu wykazał przesłanki uzasadniające zwolnienie go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, wskazał bowiem, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony, a przepis nie wymaga by musiał to zrobić członek zarządu. Podniósł również zarzut, że Spółka wbrew ustaleniom organu nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sadowego i istnieje do dnia dzisiejszego. W związku z powyższym pod wątpliwość poddał ustalenia organów, które opierały się na fakcie, zgodnie z którym od lipca 2009 r. Spółka nie istniała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają zarówno przepisy prawa procesowego jak i materialnego powodując konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawą zaskarżonych decyzji był art. 116 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem: "za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. §2. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Z analizy wyżej przytoczonego przepisu wynika, że ustalona w nim odpowiedzialność członków zarządu ma charakter odpowiedzialności posiłkowej w stosunku do odpowiedzialności spółki i znajdzie zastosowanie dopiero wówczas gdy egzekucja z majątku spółki okaże się w całości lub w części bezskuteczna. Odpowiedzialność członków zarządu ma charakter odpowiedzialności solidarnej i zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem Sądów, a także wydana uchwałą z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/08 na organie podatkowym spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Organy podatkowe nie mają wyboru wobec którego z członków zarządu spółki będą prowadziły postępowanie podatkowe, niezależnie od tego czy będzie to miało miejsce w jednym postępowaniu, czy też w kilku odrębnych postępowaniach. Przedmiotem niniejszego postępowania jest odpowiedzialność S.K. za zaległość podatkową Spółki w podatku od nieruchomości za miesiąc styczeń 2009 r. W sprawie kwestią bezsporną był fakt istnienia zaległości podatkowej w podatku. Wątpliwości Sądu nie budził również fakt bezskuteczności egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne. Bez znaczenia dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji pozostaje zarzut dotyczący błędnego przyjęcia przez organ wykreślenia Spółki z rejestru i jej rzekomej likwidacji. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wydanego w dniu [...] grudnia 2010 r. podstawą umorzenia był brak majątku Spółki. Ponadto organ przyjął, że Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 2 lipca 2009 r., podczas gdy wyżej wymienione postanowienie wydano w dniu [...] grudnia 2010 r. W związku z tym kwestia faktycznej likwidacji podmiotu pozostawała bez wpływu na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji. Natomiast wątpliwości Sądu budziło ustalenie odpowiedzialności S.K. jako członka zarządu. Jak wynika z treści wyżej powołanego art. 116 Ordynacji podatkowej za zobowiązania Spółki odpowiadają jedynie członkowie zarządu, którzy pełnili tą funkcją w czasie, w którym upłynął termin płatności tych zobowiązań. Przedmiotem postępowania jest zaległość Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za styczeń 2009 r. Termin płatności tego podatku upływała w dniu 31 stycznia 2009 r. (art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613). Zatem odpowiedzialność majątkową powinni ponosić wszyscy, którzy w tym czasie pełnili funkcje członka zarządu. Organy przyjmując, że w okresie tym członkiem zarządy był S.K. oparły się na akcie notarialnym z dnia 15 stycznia 2009 r., z którego wynikało, że w imieniu Spółki występował S.K., uprawniony do reprezentacji Spółki na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców wydanego przez Oddział Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sadowego w K. z dnia 17 października 2008 r. W aktach nie ma jednak wypisu z tego rejestru. Nie ma również wypisu z rejestru aktualnego na czas upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego. Dołączono jedynie wydruk ze strony internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, który nie zawierał zapisów dotyczących osób wchodzących w skład zarządu. Znajdował się natomiast zapis o innym wspólniku J.M.K. oraz zapis dotyczący prokurenta W.K. W wydruku tym nie znalazł się zapis dotyczący S.K. Samodzielnym dowodem na powyższą okoliczność nie może być powoływanie się przez organ na podpisanie korekty deklaracji za styczeń 2009 r. przez S.K. Z ustalenia osób pełniących funkcję członków zarządu Spółki w czasie upływu terminu płatności podatku nie zwalniało przyznanie przez Skarżącego, że z funkcji tej zrezygnował w marcu 2009 r. Również Skarżący nie wyrażał się pewnie co do tej daty wskazując raz marzec 2009 r. raz marzec 2012 r., choć z okoliczności sprawy wynika, że podana przez niego data marzec 2012 r. była wynikiem zwykłej pomyłki. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ nie wywiązał się z obowiązku ustalenia osób mogących ponosić odpowiedzialność za zobowiązania Spółki. Dopiero ustalenie powyższych okoliczności w sposób pewny, nie budzący wątpliwości mogło stanowić podstawę dalszych rozważań, w tym badania przesłanek pozwalających na zwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności, tj. czy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie. Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, aby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego zaspokojenia z majątku spółki ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1663/04). Momentem właściwym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie o upadłość spółki jest, okres dwóch tygodni od dnia, w którym jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej zaistniał obowiązek zgłoszenia wniosku, wobec zaprzestania płacenia długów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., II FSK 1499/08, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).Bez znaczenia pozostaje przy tym kto ten wniosek złożył (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 1734/00). Z uzasadnienia decyzji wynika, że wniosek o zgłoszenie upadłości został złożony w dniu 20 maja 2009 r. podczas gdy ostatnie skutecznie podjęte czynności egzekucyjne miały miejsce w kwietniu 2009 r. Organ wskazując w uzasadnieniu decyzji, że wniosek nie został zgłoszony we właściwym czasie nie odniósł się do powyższych okoliczności, ani nie uzasadnił zajętego stanowiska odnośnie spóźnienia wniosku. Sąd zwraca również uwagę na uchybienia procesowe. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ wyznaczył stronie 7-dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, jednak zalegające w aktach sprawy dokumenty nie zostały formalnie dopuszczone jako dowód w sprawie. Bez wpływu na ocenę zaskarżonych rozstrzygnięć pozostaje podnoszony przez skarżącego zarzut, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla Spółki została doręczona nieprawidłowo. Ewentualne uchybienia w tym zakresie powinny być podnoszone w postępowaniu dotyczącym tej decyzji, ponadto Sąd zgadza się z zaprezentowaną przez organ argumentacją, że na sutek wniosku o ogłoszenie upadłości ustanowiony tymczasowy nadzorca sądowy nie reprezentował Spółki lecz zabezpieczał jej majątek, poprzez m.in. wyrażanie zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd (art. 76 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2003 r. Nr 60 poz. 535, ze zm.). Mając to wszystko na uwadze Sądu uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak również, działając na podstawie art. 135 p.p.s.a, decyzję ją poprzedzającą. W ponownym postępowaniu zadaniem organu będzie ustalenie osób będących członkami zarządu Spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od nieruchomości za miesiąc styczeń 2009 r., a następnie ocena czy wniosek o ogłoszenie upadłość Spółki został złożony we właściwym czasie.