I SA/Rz 571/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r. sygn. I SA/Rz 571/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności, z tytułu wsparcia bezpośredniego - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 571/16 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 23 września 2016 r., referendarz sądowy odmówił A. B. przyznania prawa pomocy w całości, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności, z tytułu wsparcia bezpośredniego. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podał, że odmowa przyznania prawa pomocy jest niezrozumiała i niepokojąca, zwłaszcza, że taką pomoc otrzymywał w innych sprawach przez sąd powszechny. Podkreślił, że jego aktualna sytuacja materialna jest gorsza (z uwagi na spadek kursu akcji) od sytuacji, w których przyznano mu prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - obliguje Sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie (skarżący jest osobą samotną). Istotą instytucji prawa pomocy jest to, że znajduje ono zastosowanie wobec osób pozostających w ubóstwie. We wniosku PPF skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty oraz wynagrodzenia za realizowanie zleconych mu czynności. Kwotę miesięcznego dochodu z obu tych tytułów określił łącznie na 1 790 zł. Zgodnie z oświadczeniem, zgromadzony przez skarżącego majątek obejmuje następujące składniki: udział wynoszący ½ części we współwłasności mieszkania o pow. 53 m2, udział wynoszący 1/10 części we współwłasności nieruchomości rolnej o pow. 0,07 ha, budynek garażowy o pow. 24 m2, oszczędności w kwocie około 35 000 zł, akcje o wartości około 25 000 zł. Przedkładając listę ponoszonych wydatków wymienił następujące pozycje: czynsz – 450 zł, leki 100 zł, rehabilitacja – 100 zł, wizyty u specjalistów – 150 zł, pozostałe wydatki – 150 zł. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego ani w całości, ani także w części, gdyż wskazane przez niego informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, tj. w zakresie, w jakim składający sprzeciw tego oczekuje. Informacje podane przez skarżącego nie potwierdziły, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Fakt posiadania przez skarżącego mieszkania (udział w ½ części), nieruchomości rolnej (udział w 1/10 części), budynku garażowego, oszczędności w kwocie 35 000 zł i akcji o wartości 25 000 zł, posiadanie stałego źródła dochodów, a także wynagrodzenia za zlecone mu czynności oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (w tym związanych z leczeniem), nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osób wnioskujących o przyznanie prawa pomocy w całości (a nawet w części), co powoduje, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżącego wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo poniesienie w niniejszej sprawie kosztów postępowania nie będzie wiązało się dla skarżącego z uszczerbkiem w koniecznym jego utrzymaniu. Ww. ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, tj. żywność, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, a także koszty leczenia. Potrzeby te pokrywane są w pełni z renty oraz wynagrodzenia za realizowanie zleconych mu czynności. Nie może zyskać akceptacji Sądu argumentacja skarżącego, że jego sytuacja się pogorszyła, gdyż nastąpił spadek kursu akcji. Posiada on przecież dodatkowe oszczędności i w dalszym ciągu otrzymuje rentę i wynagrodzenia za realizowanie zleconych mu czynności. Natomiast zwolnienia A. B. przez Sąd Rejonowy w S. z opłat od zażalenia nie może stanowić (wbrew oczekiwaniom strony) - przesłanki przyznania prawa pomocy przed sądem administracyjnym w tej sprawie, zwłaszcza, że wniosek PPF jest rozpoznawany w oparciu o inne regulacje prawne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.