I SA/Rz 587/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. spraw ze skarg M. G. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 26 września 2024 r. - nr 9009-2024-000695 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 rok, - nr 9009-2024-000696 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2023 rok oddala skargi. Przedmiotem skarg M.G. (dalej: "skarżący") są decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor ARiMR") z dnia 26 września 2024 r.: - nr 9009-2024-000695 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w D. (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 0169-2024-003767 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 rok, - nr 9009-2024-000696 uchylająca decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 20 maja 2024 r. nr 0169-2024-004698 i orzekająca w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2023 rok. Wymienione sprawy Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Rz 587/24, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). Stan faktyczny i prawny sprawy ze skarg na powyższe decyzje przedstawia się następująco. W dniu 23 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w D. wpłynęły wnioski skarżącego o przyznanie płatności: - dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2023, - rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2023. Wnioski te były następnie modyfikowane przez skarżącego, który ostatecznie w dniu 25 lipca 2023 r. zadeklarował do przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2023 typ z ograniczeniami naturalnymi strefa I i strefa II działki rolne o łącznej powierzchni 3,00 ha, zaś w pierwszym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego zadeklarował realizację: wariantu 1.5 - Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 1,35 ha, wariantu 2.5 - Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 0,90 ha, wariantu 3.1 – Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 na powierzchni 1,04 ha. W dniach od 8 lutego 2024 r. do 13 lutego 2024 r. została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego kontrola, czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr 9009-00000011806/23. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 0169-2024-003767 Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi z tytułu: - strefy II i nałożył sankcję w wysokości 166,47 zł, - strefy I i nałożył sankcję w wysokości 50,16 zł, a ponadto umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 4 lipca 2023 r. Natomiast decyzją z dnia 20 maja 2024 r. nr 0169-2024-004698 Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach wariantu: - 1.5 - Półnaturalne łąki świeże, - 2.5 - Półnaturalne łąki świeże i nałożył sankcję w wysokości 568,86 zł, - 3.1 - Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 551,76 zł. W odwołaniu od decyzji o odmowie przyznania płatności ONW skarżący zakwestionował wyliczenia organu odnośnie procentu przedeklarowania, co w jego ocenie skutkowało błędnym nałożeniem sankcji. Natomiast w odwołaniu od decyzji o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych skarżący podniósł, że w okresie od 16 do 26 kwietnia 2024 r. złożył zmiany i wycofania do pierwotnego wniosku, tak aby nie została nałożona sankcja. Po rozpoznaniu odwołań skarżącego, Dyrektor ARiMR: - decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr 9009-2024-000695 utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 0169-2024-003767 o odmowie przyznania płatności ONW, - decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr 9009-2024-000696 uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 20 maja 2024 r. nr 0169-2024-004698 i orzekając co do istoty sprawy odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach wariantu: - 1.5 - Półnaturalne łąki świeże, - 2.5 - Półnaturalne łąki świeże i nałożył sankcję w wysokości 568,86 zł, - 3.1 - Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 551,76 zł oraz odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w ramach interwencji: 1 - Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000, 2 - Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowych sprawach zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 określa ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 261 ze zm. – dalej: "ustawa o Planie Strategicznym"), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 483 ze zm. - dalej: "rozporządzenie ONW") oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 -2027 (Dz. U. 2023 poz. 734 ze zm. – dalej: "rozporządzenie RŚK"). Następnie Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do płatności ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa II wynosiła 0,46 ha (uwzględniając zmianę z dnia 4 lipca 2023 r.), natomiast powierzchnia zadeklarowana do płatności ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa I wynosiła 2,54 ha (uwzględniając zmianę z dnia 4 lipca 2023 r.). W wyniku kontroli w gospodarstwie skarżącego, której potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr 9009-000000011806/23 stwierdzono zawyżenia powierzchni uprawnionych do płatności ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa II, tj. na działce rolnej F (o powierzchni deklarowanej 0,46 ha) stwierdzono powierzchnię 0,27 ha, na powierzchni 0,19 ha stwierdzono zakrzaczenia i karczowisko, wobec czego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,19 ha powierzchni działki rolnej F z płatności na 2023 rok. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 70,37 %. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 rozporządzenia ONW, w przypadku jeżeli różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnia stwierdzoną przekracza 50%, wówczas odmawia się tej płatności, a dodatkowo nakłada się karę stanowiącą iloczyn brakującej powierzchni oraz stawki płatności. Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa II została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 264,00 zł. Wyliczona kwota kary administracyjnej wyniosła więc 50,16 zł (0,19 ha (różnica między powierzchniami) x 264,00 zł (stawka płatności) = 50,16 zł). Ponadto w wyniku kontroli stwierdzono również zawyżenia powierzchni uprawnionych do płatności ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa I: - na działce rolnej A (o powierzchni deklarowanej 0,57 ha) stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,27 ha, natomiast na powierzchni 0,30 ha stwierdzono teren w trakcie karczowania. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,30 ha powierzchni działki rolnej A z płatności na 2023 rok; - na działce rolnej H (o powierzchni deklarowanej 0,30 ha) stwierdzono powierzchnię 0,22 ha, na powierzchni 0,08 ha stwierdzono zakrzaczenia. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,08 ha powierzchni działki rolnej H z płatności na 2023 rok;  - na działce rolnej J (o powierzchni deklarowanej 0,47 ha) stwierdzono powierzchnię 0,11 ha, na powierzchni 0,36 ha stwierdzono zachwaszczenia teren nie użytkowany rolniczo ponad 2 lata. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR33+, czego rezultatem było wykluczenie 0,36 ha powierzchni działki rolnej J z płatności na 2023 rok; - na działce rolnej M (o powierzchni deklarowanej 0,19 ha) stwierdzono powierzchnię działki 0,09 ha, na powierzchni 0,10 ha stwierdzono zakrzaczenia. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie całej powierzchni działki rolnej M, tj. 0,19 ha z płatności na 2023 rok, ponieważ powierzchnia stwierdzona nie spełniała minimalnej powierzchni działki rolnej w rozumieniu art. 45 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym. Reasumując, po wykluczeniu łącznej powierzchni 0,93 ha (0,30 ha + 0,08 ha + 0,36 ha + 0,19 ha) powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,61 ha (2,54 ha pow. deklarowana - 0,93 ha powierzchnia wykluczona). Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 57,76 %. Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW typ z ograniczeniami naturalnymi strefa I została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 179,00 zł. Wyliczona kwota kary administracyjnej wynosi więc 166,47 zł (0,93 ha (różnica między powierzchniami) x 179,00 zł (stawka płatności) = 166,47 zł). Dyrektor ARiMR wskazał na brzmienie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy (Dz. U. z 2023 r. poz. 461) i podkreślił, że zgodnie z tym przepisem skarżący deklarując działki rolne nr A, F, H, J, M do płatności ONW, miał obowiązek przeprowadzenia na nich przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego. Zastany stan działek nie pozwalał uznać, że na wykluczonym z płatności obszarze przeprowadzone ewentualne zabiegi agrotechniczne były wystarczające do tego by doprowadzić do usunięcia niepożądanej roślinności do dnia 31 lipca 2023 r. Odnosząc się do wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do płatności w wariancie 1.5 - Półnaturalne łąki świeże wynosiła 1,35 ha, w wariancie 2.5 - Półnaturalne łąki świeże wynosiła 0,90 ha, w wariancie 3.1 – Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 wynosiła 1,04 ha. W wyniku kontroli w gospodarstwie skarżącego, której potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr 9009-000000011806/23 stwierdzono zawyżenia powierzchni uprawnionych do płatności w wariancie 1.5 - Półnaturalne łąki świeże: - na działce rolnej H (o powierzchni deklarowanej 0,30 ha) stwierdzono powierzchnię 0,22 ha, na powierzchni 0,08 ha stwierdzono zakrzaczenia. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,08 ha powierzchni działki rolnej H z płatności na 2023 rok; - na działce rolnej M (o powierzchni deklarowanej 0,19 ha) stwierdzono powierzchnię 0,09 ha, na powierzchni 0,10 ha stwierdzono zakrzaczenia. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie całej powierzchni działki rolnej M z płatności na 2023 rok, ponieważ powierzchnia stwierdzona na działce nie spełniała minimalnej pow. działki rolnej w rozumieniu § 11 rozporządzenia RŚK. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 25 %. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 37 ust. 1 rozporządzenia RŚK, w przypadku gdy rolnik lub zarządca ubiegają się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego zobowiązania do powierzchni gruntów, która przekracza obszar zatwierdzony do tej płatności, powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności ustala się w sposób określony w przepisach wydanych w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym, a wysokość kary oblicza się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym. Zgodnie z § 45 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482 ze zm.), w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności obszarowych, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności. Ponieważ procent przedeklarowania w niniejszej sprawie wyniósł 25%, dlatego też odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach wariantu 1.5. Ponadto w wyniku kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni uprawnionych do płatności w wariancie 2.5 - Półnaturalne łąki świeże: - na działce rolnej D (o powierzchni deklarowanej 0,44 ha) stwierdzono powierzchnię działki 0,25 ha, na powierzchni 0,19 ha stwierdzono karczowisko. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,19 ha powierzchni działki rolnej D z płatności na 2023 rok; - na działce rolnej F (o powierzchni deklarowanej 0,46 ha) stwierdzono powierzchnię 0,27 ha, na powierzchni 0,19 ha stwierdzono zakrzaczenia i karczowisko. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,19 ha powierzchni działki rolnej F z płatności na 2023 rok. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 73,08 %. W związku z powyższym zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, Dyrektor ARiMR odmówił przyznania płatności. Ponadto Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 2 ww. rozporządzenia, rolnik podlega dodatkowej karze w wysokości stanowiącej iloczyn stawki danej płatności oraz powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności. Stawka płatności RŚK w wariancie 2.5 - Półnaturalne łąki świeże - do 1 ha zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia RŚK wynosi 1.497,00 zł/ha. Nałożono więc karę w wysokości 568,86 zł (0,38 ha (różnica między pow. deklarowaną a stwierdzoną) x 1 497,00 zł (stawka płatności) = 568,86 zł). W wyniku kontroli stwierdzono również zawyżenie powierzchni uprawnionych do płatności w wariancie 3.1 - Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000: - na działce rolnej A (o powierzchni deklarowanej 0,57 ha) stwierdzono powierzchnię 0,27 ha, na powierzchni 0,30 ha stwierdzono teren w trakcie karczowania. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,30 ha powierzchni działki rolnej A z płatności na 2023 rok; - na działce rolnej J (o powierzchni deklarowanej 0,47 ha) stwierdzono powierzchnię 0,11 ha, na powierzchni 0,36 ha stwierdzono zachwaszczenia teren nie użytkowany rolniczo ponad 2 lata. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny DR13+, czego rezultatem było wykluczenie 0,36 ha powierzchni działki rolnej J z płatności na 2023 rok. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 173,68 %. W związku z powyższym zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, organ odmówił przyznania płatności i nałożył karę administracyjną w wysokości 551,76 zł (0,66 ha (różnica między pow. deklarowaną a stwierdzoną) x 836,00 zł (stawka płatności określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia RŚK) = 551,76 zł). W związku z faktem, że nie zostały spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej interwencji to zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK Dyrektor ARiMR odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w ramach interwencji 1 (ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000) i 2 (ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000). Odnosząc się do zarzutów odwołań Dyrektor ARiMR stwierdził, że w dniu 11 marca 2024 r. została skarżącemu doręczona kopia raportu z kontroli na miejscu, która zawierała kody nieprawidłowości i ich wyjaśnienia. Skarżący nie wniósł żadnych uwag we wskazanym terminie do przedmiotowego raportu. Wskazał również, że raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i zawiera m. in. informację o błędach stwierdzonych w trakcie kontroli, w ramach poszczególnych działek rolnych. Zdaniem Dyrektora ARiMR, raport z czynności kontrolnych został sporządzony w sposób prawidłowy i rzetelny. Skarżący nie przedstawił organowi żadnych dowodów, które mogłyby skutecznie zanegować stan faktyczny stwierdzony na działkach rolnych deklarowanych do płatności na rok 2023. Dyrektor ARiMR wskazał na brzmienie art. 60 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym stwierdzając, że powierzchnia wycofana z płatności to powierzchnia na działkach, na których w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości. Zwrócił również uwagę, że zmiany zostały złożone po dniu 15 września 2023 r. wobec czego wycofanie powierzchni nie mogło zostać uwzględnione w toku rozpatrywania sprawy. Ponadto Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy (Dz. U. z 2023 r. poz. 461) oraz załącznikiem nr 2 do rozporządzenia RŚK, skarżący deklarując działki rolne do płatności, miał obowiązek przeprowadzenia na nich przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego. Zastany stan działek nie pozwalał uznać, że na wykluczonym z płatności obszarze przeprowadzone ewentualne zabiegi agrotechniczne były wystarczające do tego, by doprowadzić do usunięcia niepożądanej roślinności w terminach określonych w ww. przepisach. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargi na powyższe decyzje. Decyzję nr 9009-2024-000695 zaskarżył w całości, natomiast decyzję nr 9009-2024-000696 w części dotyczącej wariantu 3.1 - Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000. W uzasadnieniach skarg zarzucił, że Dyrektor ARiMR niezgodnie z prawdą stwierdził, że skarżący nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli. W jego ocenie, raport z kontroli został sporządzony w sposób nierzetelny. Inspektorzy dokonali błędnego pomiaru działek nr [...] i [...], w związku z czym w decyzji nr 9009-2024-000695 niezasadnie nałożono sankcję, natomiast w decyzji nr 9009-2024-000696 sankcja powinna wynosić 409,64 zł, a nie jak przyjął organ 551,76 zł. Zarzucił również błędny pomiar działek nr [...] i [...]. W pismach procesowych z dnia 30 grudnia 2024 r. i 19 lutego 2025 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, stwierdzając ponadto, że w decyzji nr 9009-2024-000696 sankcja powinna wynosić 367,84 zł W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał, że w zaskarżonych decyzjach błędnie podano, że skarżący nie wniósł zastrzeżeń do raportu z kontroli, niemniej wskazał, że Kierownik BP ARiMR w piśmie z dnia 4 kwietnia 2024 r. w odpowiedzi na zastrzeżenia, podtrzymał w całości ustalenia dokonane raportem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Spór w niniejszej sprawie, pomiędzy skarżącym a organami ARiMR, sprowadzał się do kwestii oceny zasadności odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r. oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych a także nałożenia sankcji, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W sporze tym rację przyznać należy organom. Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie o Planie Strategicznym oraz w wydanych na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym - rozporządzeniu ONW i rozporządzeniu RŚK. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w: 1) przepisach wydanych na podstawie art. 55 ust. 1, art. 56 ust. 8, art. 70 i art. 71 - w przypadku pomocy przyznawanej w drodze decyzji; 2) regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy lub w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym - w przypadku pomocy przyznawanej na podstawie umowy. Zgodnie z art. 20 ustawy o Planie Strategicznym, w drodze decyzji jest przyznawana pomoc w ramach: (...) 3) płatności w ramach interwencji związanych ze środowiskiem, klimatem i innych zobowiązań w dziedzinie zarządzania, o których mowa w art. 69 lit. a rozporządzenia 2021/2115; 4) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, o których mowa w art. 69 lit. b rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "płatnościami ONW". Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 45 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatności ONW są przyznawane rolnikowi do użytków rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, którymi są obszary określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczących szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, jeżeli: 1) prowadzi na tych użytkach rolnych działalność rolniczą; 2) łączna powierzchnia tych użytków rolnych wynosi nie mniej niż 1 ha. Do przyznawania płatności ONW przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 45 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przyznaje się rolnikowi do powierzchni użytków rolnych: 1) położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "obszarami ONW", wynoszącej nie więcej niż 75 ha (maksymalny limit) oraz 2) jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "podstawowym wsparciem dochodów". Wykaz obszarów ONW określa załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364, z późn. zm.) – (§ 2 ust. 2 rozporządzenia ONW). Zgodnie z § 2 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi albo innemu podmiotowi, zwanemu dalej "zarządcą", jeżeli: 1) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm. 2 ), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat; 2) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych interwencji lub ich wariantów. Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do powierzchni działki rolnej - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1, 2, 5 lub 7 lub w ramach interwencji wymienionych w § 3 pkt 3 i 4 - o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych lub działek przyrodniczych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022, str. 12), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 19 ust. 2 rozporządzenia RŚK). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, rolnikowi i zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych, o których mowa w art. 70 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi" w pierwszym roku realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub w drugim roku jego realizacji, jeżeli ta kwota nie została przyznana w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania, poniesionych z tytułu sporządzenia w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji tego zobowiązania lub w roku rozpoczęcia jego realizacji, lub w drugim roku realizacji tego zobowiązania dokumentacji przyrodniczej dla powierzchni siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub na obszarach przyrodniczych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i objętych obszarem zatwierdzonym, jeżeli w ramach danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego jest wymagane posiadanie takiej dokumentacji - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1 i 2. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187 - dalej: "rozporządzenie (UE) nr 2021/2116"), Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem Unii regulującym interwencje unijne. Państwa członkowskie podejmują działania niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania swoich systemów zarządzania i kontroli oraz legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych Komisji. Systemy zarządzania i kontroli ustanowione przez państwa członkowskie zgodnie z art. 59 ust. 2 obejmują systematyczne kontrole, ukierunkowane między innymi na obszary, w których ryzyko wystąpienia błędu jest największe. Państwa członkowskie zapewniają, by kontrole były przeprowadzane na poziomie niezbędnym do skutecznego zarządzania ryzykiem dla interesów finansowych Unii. Próba poddawana kontroli jest wybierana przez właściwy organ z całej populacji wnioskodawców i w stosownych przypadkach składa się z części wybranej losowo oraz części wybranej na podstawie analizy ryzyka (art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116). Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000. Państwa członkowskie zapewniają, aby system identyfikacji działek rolnych: a) jednoznacznie identyfikował każdą działkę rolną i jednostki gruntów nierolniczych, które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w tytule III rozporządzenia (UE) 2021/2115; b) zawierał aktualne wartości dotyczące obszarów, które państwa członkowskie uznają za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy w ramach interwencji, o których mowa w art. 65 ust. 2; c) umożliwiał prawidłową lokalizację działek rolnych i gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których występuje się z wnioskiem o płatność. Państwa członkowskie ustanawiają system kontroli i kar, o którym mowa w art. 66 ust. 1 lit. e). Państwa członkowskie, poprzez agencje płatnicze lub organy przez nie delegowane, co roku przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatność, by sprawdzić ich legalność i prawidłowość zgodnie z art. 59 ust. 1 lit. a). Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu, które mogą być przeprowadzane zdalnie przy użyciu odpowiedniej technologii (art. 72 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116). Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy. Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację: 1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach; 2) terminowości złożenia tych wniosków; 3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej; 4) kwalifikowalności kosztów; 5) racjonalności kosztów; 6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności; 7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym). W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydane decyzje nie naruszają prawa. W szczególności organy ARiMR należycie wyjaśniły stan faktyczny w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięć. Dowodem stwierdzonych nieprawidłowości jest raport z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach od 8 lutego 2024 r. do 13 lutego 2024 r., który zawiera opis stanu zaistniałego na gruncie, a także szkice i dokumentacja fotograficzna. Podkreślenia wymaga, że sporządzony w sprawie raport z kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną jest dowodem wiarygodnym, a podniesione przez skarżącego zarzuty negujące tę wiarygodność nie są zasadne. Dokumentacja zdjęciowa jest bardzo obszerna, zawiera fotografie terenu kontrolowanych działek, ze szczególnym uwzględnieniem istniejących na nich nieprawidłowości, tj. zakrzaczeń, zachwaszczeń, terenów w trakcie karczowania, przy czym fotografie zostały wykonane z różnych miejsc, wskazanych w protokole i zaznaczonych na szkicach, tak aby w sposób najbardziej wierny odzwierciedlić stan stwierdzony na gruncie. Stwierdzenia zawarte w raporcie z kontroli są spójne z załączoną dokumentacją fotograficzną. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, w szczególności mogących zanegować ustalenia kontrolerów. Nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczące stanu działek w latach wcześniejszych, jak też zdjęcia wykonane już po przeprowadzeniu kontroli. Fakt, że kontrolowane działki były wcześniej użytkowane rolniczo i były uwzględnione do płatności za lata ubiegłe w pełnym zadeklarowanym zakresie nie oznacza, że w chwili kontroli ich stan nie uległ zmianie. Zarastanie obszarów zakrzewionych jest naturalnym procesem, który musi pozostawać pod kontrolą osoby starającej się o płatności rolne i wymaga odpowiednich zabiegów. Korzystanie z dopłat rolniczych ma charakter dobrowolny, lecz w razie ubiegania się o nie beneficjent powinien spełnić wymagania przewidziane dla danej płatności. W niniejszej sprawie organy ARiMR wykazały, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana, bo na wyłączonych obszarach nie da się prowadzić działalności rolniczej, a ustalenia te zostały prawidłowo udokumentowane. Wskazać należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze takiego raportu świadczy to, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone podmioty. Takim dowodom, jak omawiany raport z kontroli, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15). Dlatego też Sąd uznał, że wbrew zarzutom skarg, organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a dokonane ustalenia i rozstrzygnięcie sprawy znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania przewidziane w art. 107 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skarg Sąd stwierdza, że istotnie w zaskarżonych decyzjach Dyrektor ARiMR błędnie podał, że skarżący nie wniósł zastrzeżeń do raportu z kontroli. W istocie takie zastrzeżenia zostały sformułowane w piśmie z dnia 26 marca 2024 r. Należy jednak wskazać, że Kierownik BP ARiMR ustosunkował się do zastrzeżeń w piśmie z dnia 4 kwietnia 2024 r., podtrzymując wyniki kontroli. Błędne sformułowanie w tym zakresie w zaskarżonych decyzjach nie ma jednak wpływu na trafność rozstrzygnięć. Jak już wyżej wskazano, skarżący nie przedstawił żadnych przekonywujących dowodów, które mogłyby skutecznie zanegować stan faktyczny stwierdzony na działkach rolnych A, D, F, H, J i M. Tymczasem zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy ARiMR nie mają więc obowiązku poszukiwać dowodów na potwierdzenie uprawnień wnioskodawcy do płatności, lecz wyłącznie do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przedłożony przez skarżącego wraz z pismem procesowym z dnia 19 lutego 2025 r. odpis wyroku nakazowego nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W szczególności należy zauważyć, że dotyczy on zdarzenia, które miało miejsce w okresie od 1 lipca 2024 r. do 1 października 2024 r., a więc po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie skarżącego. W konsekwencji należy uznać, że organy dokonały prawidłowego wyliczenia procentu przedeklarowania powierzchni oraz wysokości kar administracyjnych. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.