I SA/Rz 59/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2011r. sprawy ze skargi "A" Spółka jawna w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych - oddala skargę - Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].10.2010 r. znak [...] w przedmiocie określenia sp. j. A A. J., J. J. wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 64.950,09 zł (w tym 10.825,01 zł opłaty manipulacyjnej i 54.125,08 zł opłaty za zajęcie). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – powoływana dalej w skrócie jako u.p.e.a. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie zostały wydane na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 762/09 poprzednio wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć. Uchylając powyższe postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że dla oceny zasadności określenia należności z tytułu postępowania egzekucyjnego zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy zapłata należności powstała przed czy po dokonaniu przez organ zajęcia wierzytelności. Przy czym jak wskazał Sąd, powołując się na wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 524/07, obowiązek uiszczenia tych należności powstaje od chwili doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu., które w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 22 lipca 2008 r. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy ustaliły, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego, zmierzając do wyegzekwowania zaległości objętych tytułem wykonawczym z dnia 15 lipca 2008 r., Nr (...) wystawionego na należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2008 r., w kwocie 1.164.989,70 zł oraz odsetki, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w kwocie 37.806,30 zł dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego na dwóch rachunkach bankowych: w Banku B S.A. Filia Nr I w R. oraz C Banku w K.. Pierwsze zawiadomienie o zajęciu Nr (...) zostało doręczone dłużnikowi wierzytelności w dniu 16 lipca 2008 r., drugie Nr (...) w dniu 22 lipca 2008 r. Na podstawie pisma z dnia 16 lipca 2008 r. skierowanego do organu ustalono, że Bank BS.A. Filia Nr 1 w R. nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz dłużnika: A s.c. G. i J. J.. Zawiadomienie dłużnika o zajęciu wierzytelności nastąpiło w dniu 22 lipca 2008 r. o godzinie 9:50. (pismo dłużnika zajętej wierzytelności – C Bank w K. z dnia 5 maja 2010 r., L.Dz. 102/110/2010). Organy ustaliły również, że w dniach 16 lipca 2008 r., 17 lipca 2008 r., 18 lipca 2008 r., 22 lipca 2008 r., 23 lipca 2008 r. bezpośrednio na konto podatku VAT, do Urzędu, z rachunku bankowego z C Banku w K., zostały dokonane wpłaty. W związku z dokonanymi wpłatami organ zaktualizował zaległośći odpowiednio do kwoty: 1.145,812,05 zł., 1.124.512,04 zł., 1.106.123,89 zł., 1.086.001,71 zł. Mając natomiast na uwadze, że w dniu 22 lipca 2008 r. zostały dokonane dwie wpłaty: pierwsza o godzinie 6:04 w kwocie 20.200,00 zł, druga o godzinie 12:20 na pozostałą do zapłaty kwotę - 1.082.501,70 zł. organy zgodnie przyjęły, że Spółka swoje zobowiązanie wykonała po dokonaniu zajęcia, co nie zwalniało jej od obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych W oparciu o takie ustalenia organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego naliczył koszty egzekucyjne wraz z opłatą manipulacyjną w kwocie 72.196.050 zł od pierwotnej kwoty 1.164.989,70 zł wraz z odsetkami. Po uwzględnieniu kolejnych wpłat dokonanych przez zobowiązanego łącznie z wpłatą dokonaną w dniu 23 lipca 2008 r. ( data obciążenia rachunku zobowiązanego – 22 lipca 2008 r., godz. 6:04) w kwocie 20.200,00 zł koszty egzekucyjne wyniosły 64.950,09 (w tym 10.825,01 zł. opłaty manipulacyjnej i 54.125,08 zł opłaty za zajęcie). W zażaleniu na powyższe postanowienie, sp. j. A. J. i J. J., która na podstawie umowy z dnia 12 października 2009 r. powstała z wcześniej istniejącej s.c. i w dniu 25 listopada 2009 r. została zarejestrowana przez Sąd Rejonowy w R. Wydział XII Gospodarczy Krajowy Rejestr Sądowy do Rejestru Przedsiębiorców, zakwestionowała zasadność określenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu podniosła, iż uregulowała zobowiązanie podatkowe w tym samym dniu co organ egzekucyjny dokonał zawiadomienia dłużnika o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, w związku z czym spełnienie zobowiązania, wbrew stanowisku organu, nie nastąpiło po dokonaniu czynności egzekucyjnej, lecz równocześnie z nią. Ponadto zakwestionowała skuteczność zajęcia wierzytelności na rachunku C Banku wskazując, że zawiadomienie o zajęciu zostało przesłane nie do Oddziału C Banku Spółdzielczego w K. gdzie posiadała swój rachunek lecz do centrali Banku, gdzie takiego rachunku nie miała. Z powyższym nie zgodził się Dyrektor Izby Skarbowej, który wspomnianym na wstępie postanowieniem, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że ustawodawca wprawdzie nie definiuje użytego w art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. pojęcia "chwili doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności", z którą to chwilą powstaje obowiązek uiszczenia przez zobowiązanego opłat egzekucyjnych, ale potoczne znaczenie tego słowa nakazuje przyjąć, że chodzi w tym przypadku o krótki odcinek czasu, pewien okres, porę. Za takim rozumieniem tego pojęcia przemawia ratio legis u.p.e.a. Ustawodawca posługuje się pojęciem chwili, co ma miejsce między innymi w art. 64 § 9 pkt 2 lub art. 80 § 2 innym razem pojęciem dnia jak w art. 93 § 8 i § 9 lub art. 107 d § 1, a zatem nie utożsamia tych pojęć. Tymczasem Spółka na owej tożsamości opiera wniesiony przez siebie środek odwoławczy wskazując, że dla uwolnienia się od kosztów egzekucyjnych wystarczy uregulowanie zobowiązania w tym samym dniu co nastąpiło zawiadomienie dłużnika o zajęcie, bez względu na chwilę tego zajęcia. Negując taką interpretację organ wskazał, że prowadziłaby ona do sytuacji, w której zobowiązany dopiero po otrzymaniu informacji o zajęciu, choć tego samego dnia, wpłaca zaległość, unikając w ten sposób kosztów egzekucyjnych. Organ nie zgodził się również z zarzutem Spółki o bezskuteczności zajęcia wierzytelności z powodu nie doręczenia wraz z zawiadomieniem o nim, tytułu wykonawczego. Wskazał, że zarzut ten mógłby okazać się skuteczny gdy tytuł wcześniej nie został doręczony, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Nie godząc się ze stanowiskiem organów Spółka złożyła skargę do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego oraz nakazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dokonanie zwrotu na rzecz skarżącego określonej postanowieniami kwoty kosztów egzekucyjnych wraz z opłatą manipulacyjną. Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 26 § 5, art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 8, § 9 pkt 2 i 64 § 10 u.p.e.a., polegające na przyjęciu, że zapłata egzekwowanej należności nastąpiła po dokonaniu zajęcia, art. 80 § 1 w zw. z art. 26 § 5 .u.p.e.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spółki, art. 80 § 2 w zw. z art. 32 i art. 64 § 2 u.p.e.a. W uzasadnianiu skargi podobnie jak w uzasadnieniu odwołania wskazała na niewłaściwą interpretację użytego przez ustawodawcę w art. 80 u.p.e.a. pojęcia chwili powołując się na argumenty jak w odwołaniu a także przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wr 441/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1298/06. Podobnie jak w odwołaniu wskazano, że organ nie przesłał zawiadomienia o zajęciu do II Oddziału C Banku, który to Oddział prowadził rachunek bankowy zobowiązanego lecz do centrali Banku. Powołano się również na bezskuteczność zajęcia rachunku w Banku Polskiej Spółdzielczości, który to Bank nie mógł i nie zrealizował zajęcia z uwagi na to, że nie prowadził rachunku bankowego zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na argumenty, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia .Dodatkowo w odniesieniu do zarzutów wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi zawiadomienie o zajęciu skierowano do C Banku Spółdzielczego w K. na adres [...], a nie do centrali Banku, która mieści się w Rzeszowie przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z uwagi na zawarte w skardze żądanie dotyczące orzeczenia o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów egzekucyjnych Sąd uznał za celowe wskazanie, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ). Kontrola ta ma charakter kasatoryjny i sprowadza się do tego, że Sąd stwierdzając, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu wydaje wyrok, w którym: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3)stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Żaden z powyższych przepisów nie daje podstaw do wydania rozstrzygnięcia o treści jakiej domaga się strona skarżąca. Brak było podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów skargi. Sąd nie dopatrzył się również innych nie wskazanych w skardze uchybień, do których uwzględnienia zobowiązywałaby go treść art. 134 § 1 P.p.s.a. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy zasadnie Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył kosztami egzekucyjnymi A sp. j. A. J. i J. J.. Kwestię sporną stanowi odmienna ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego. Odnosi się ona do wykładni odpowiednich dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów powoływanej na wstępie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a to art. 64 § 8 w zw. z art. 64 § 9 pkt 2 tej ustawy. Nadmienić należy, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozpoznając skargę Sad związany był wydanym poprzednio w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 762/09 w którym Sąd, uchylając poprzednio wydane w sprawie postanowienia wskazał, że dla oceny zasadności obciążenia zobowiązanej spółki kosztami postępowania, ma ustalenie czy zapłata zobowiązania nastąpiła przed dokonaniem zawiadomienia dłużnika wierzytelności o jej zajęciu , który jak wskazał w wyroku Sąd, nastąpiło w dniu 22 lipca 2008 r. O ile zgodnie ze wskazaniem Sądu organy ustaliły, iż uregulowanie zobowiązania nastąpiło w dniu 22 lipca 2008 r. o tyle wyłonił się kolejny problem, co w sytuacji kiedy zawiadomienie o zajęciu nastąpiło w tej samej dacie co zapłata. Zdaniem organu decydujące znaczenie będzie miała godzina, w której nastąpiło doręczenie dłużnikowi wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Natomiast w ocenie Spółki zapłata zaległości w tym samym dniu lecz po godzinie faktycznego zawiadomienia banku zwalniać będzie ją z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Aby móc opowiedzieć się za którymś z wyżej wskazanych stanowisk zasadnym będzie przytoczenie przepisów regulujących to zagadnienie. Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne, opłaty. Za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych obowiązek uiszczenia opłat, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu- art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.. Zajęcie natomiast wierzytelności z rachunku bankowego, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., następuje z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu, bankowi. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych nie powstanie jednak jeśli zapłata egzekwowanej należności nastąpi przed dokonaniem czynności egzekucyjnych – a contr ario art. 64 § 8 u.p.e.a.. Analiza powyższych przepisów skłania do wniosku, iż dla kwestii zasadności obciążenia zobowiązanego kosztami czynności egzekucyjnych zasadnicze znaczenie ma określenie chwili, w której dokonano zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz chwili, w której dokonano zapłaty. Ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć przez pojęcie "chwili doręczenia zawiadomienia". W ocenie Sądu pojęcie to należy odnieść do momentu, w którym, w rzeczywistości dokonano tego zawiadomienia. "Dotarcie" do dłużnika wierzytelności, informacji o dokonaniu zajęcia, jest sygnałem prowadzenia czynności egzekucyjnych oraz końcowym terminem dobrowolnego spełnienia zobowiązania przez zobowiązanego. Nie jest to jednak pierwsza czynność, gdyż tą jest samo doręczenie tytułu wykonawczego, chyba że tytuł wykonawczy jest doręczany wraz z zawiadomieniem dłużnika Jeżeli w sprawie istnieje możliwość ustalenia dokładnej chwili dokonania tego zawiadomienia to z tą chwilą należy wiązać skutki prawne przewidziane w wyżej powołanym przepisie. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że chwilą tą był 22 lipca 2008 r. godzina 9:50. W ocenie Sądu słusznie przyjęto, że wszelkie wpłaty, dokonane po tej godzinie zostały dokonane po dokonaniu czynności egzekucyjnych i rodziły po stronie zobowiązanego obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych wraz z opłatą manipulacyjną i wydatkami. Sąd nie zgadza się z twierdzeniem strony skarżącej, że dla określenia chwili miarodajne jest ustalenia samej daty. Słusznie bowiem wskazuje organ, że prowadziłoby to, do niebezpieczeństwa nadużyć ze strony zobowiązanych, którzy czekaliby do ostatniej chwili z dokonaniem wpłaty należności wpłacając ją dopiero w dniu zawiadomienia dłużnika wierzytelności o jej zajęciu, bez obawy o koszty egzekucyjne. Niesłuszny okazał się zarzut niedoręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Jak wynika z art. 26 § 5 u.p.e.a. pkt 1 u.p.e.a.. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z powyższego wynika, że tytuł wykonawczy może być doręczony przed zawiadomieniem dłużnika wierzytelności o jej zajęciu, bądź z tym zawiadomieniem. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy doręczono zobowiązanemu w dniu 1 lipca 2008 r. a więc przed zawiadomieniem dłużnika o zajęciu wierzytelności. Zatem działaniu organu nie można w tym zakresie przypisać żadnych nieprawidłowości. Ponadto bez znaczenia na zapadłe rozstrzygnięcie pozostaje również podnoszona przez stronę skarżącą kwestia bezskuteczności zajęcia z rachunku bankowego w Banku .A. Filia Nr 1 w R. w sytuacji gdy skuteczne okazało się zajęcie rachunku bankowego w C Banku Spółdzielczym w K.. Mając powyższe na uwadze Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.