I SA/Rz 590/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015r. spraw ze skarg D. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. - nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym, oddala skargi. I SA/Rz 590/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 listopada 2013 r. D.S. (dalej Skarżąca, Podatniczka) zwróciła się do Wójta Gminy o rozłożenie na raty zaległości podatkowych bez odsetek wynikających z rejestrów podatkowych Urzędu Gminy. Wójt Gminy odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Od decyzji odwołanie złożyła Skarżąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej Kolegium), uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] września 2014r. Wójt Gminy P. ponownie odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Decyzję tę zaskarżyła Podatniczka, a Kolegium ją uchyliło. Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. Wójt Gminy P. rozłożył na raty zaległość podatkową. Tę decyzję zaskarżyła Podatniczka, a w złożonym odwołaniu wniosła o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Rozpoznając odwołanie Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ponownym postępowaniu organ I instancji ustalił, że Skarżąca nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Pracuje w Niemczech i średnio zarabia ok. 600 EURO "na trzy tygodnie", jednak stosownych deklaracji o osiąganych dochodach za granicą w Urzędzie Skarbowym nie złożyła. Nie korzysta z pomocy społecznej. Pozostaje z mężem w separacji, pomimo tego prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Mąż Podatniczki otrzymuje rentę w kwocie 530 zł. Na utrzymaniu pozostają dwie córki, które posiadają stypendia socjalne w kwocie 512 zł miesięcznie. Zamieszkują w domu jednorodzinnym o pow. ok. 130 m2. Podstawowe wydatki gospodarstwa domowego Skarżącej to: 100 zł za energię elektryczną, 100 zł za gaz, 200 zł za węgiel, 83,33 zł za drzewo, 20 zł za ścieki i 18 zł za śmieci. Podliczając dochody i zestawiając je z kosztami utrzymania gospodarstwa domowego, rodzinie miesięcznie pozostaje kwota ok. 730,16 zł na osobę. W ocenie organu I instancji analiza dochodów i wydatków pozwala na udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania poprzez rozłożenie zapłaty na raty. Znalazło to odzwierciedlenie w decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] marca 2015r. nr P.3123.2.8. 2013, 2014, 2015 gdzie rozłożono Skarżącej na 20 rat zapłatę podatku rolnego w kwocie 25.701,75zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie 44.191zł. Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2015r. Wójt Gminy P. nr [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku rolnym w kwocie 25.701,75zł, umorzenia części zaległości w podatku rolnym oraz umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 44.191zł. W uzasadnieniu organ I instancji uznał, że spłata zaległości nie spowoduje istotniejszego uszczerbku dla kondycji finansowej Podatniczki. Umorzenie w takiej sytuacji pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga aby przypadające budżetowi należności były płacone we właściwym czasie Wskazał, że zaległości podatkowe zostały zabezpieczone hipoteką w dniu 11 lipca 2002 r. i możliwe jest ich dochodzenie z nieruchomości. Od wyżej wskazanych decyzji Skarżąca wniosła odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zarzucając decyzji z dnia[...] marca 2015r. nr [...], że wydana została przedwcześnie, ponieważ nie została prawomocnie rozstrzygnięta sprawa z wniosku o umorzenie zaległego podatku rolnego wraz z odsetkami za zwłokę oraz nieuwzględnienie sytuacji rynkowej w chwili powstania przedmiotowych zobowiązań podatkowych oraz aktualnej sytuacji zarobkowej, majątkowej, rodzinnej i osobistej Skarżącej uniemożliwiających jej płacenie podatku rolnego i wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Skarżącej o umorzenie podatku rolnego i odsetek za zwłokę ewentualnie o rozłożenie Skarżącej zaległego podatku rolnego wraz z odsetkami za zwłokę stosownie do możliwości zarobkowych, majątkowych i sytuacji rodzinnej i osobistej Skarżącej lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżając decyzję z 10 marca 2015r. nr P.3123.1.1.2015 Podatniczka zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej na skutek nieuwzględnienia, że brak zapłaty podatków rolnych powstał z przyczyn niezależnych od Skarżącej, a w szczególności pogorszenia się sytuacji rynkowej, co było przedmiotem wcześniejszego odwołania Skarżącej od postanowienia Wójta Gminy P. z dnia 25 kwietnia 2014r. oraz postanowienia Wójta Gminy P. z dnia 12 września 2014r. i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez umorzenie Skarżącej przedmiotowych należności podatkowych i odsetek za zwłokę ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Obie decyzje zostały zaskarżone w całości. Rozpoznając odwołanie Kolegium decyzjami z [...] kwietnia 2015r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że w ocenie Kolegium, organ wydający obie decyzje dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrał w sprawie materiał dowodowy oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonał jego analizy, a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcia. W rozpoznawanych sprawach organ podatkowy z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zbadał sytuację materialną i poddał ocenie racje, na które powoływała się Podatniczka, dokonał wyważenia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w zakresie zobowiązań podatkowych i mieści się ona w ramach przyznanego organom uznani administracyjnego. We wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargach Podatniczka zaskarżyła obie decyzje Kolegium w całości. Decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 67a Ordynacji podatkowej, wobec przyjęcia, że stosownie do zdolności finansowych Skarżącej, jest ona w stanie bez uszczerbku dla siebie i rodziny spłacić zaległości podatkowe w terminach wyznaczonych przez organ podatkowy, wobec czego nie zachodzą przesłanki do umorzenia ani rozłożenia na raty zaległości podatkowych; 2. naruszenie art. 98 k.p.a. poprzez nie odniesienie się i nie uwzględnienie wniosku Skarżącej o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Skarżącej o umorzenie podatku rolnego. W związku z powyższym, wniosła o zawieszenie postępowania do prawomocnego zakończenia sprawy dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez rozłożenie Skarżącej zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę, stosownie do jej możliwości zarobkowych, majątkowych i sytuacji rodzinnej i osobistej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Natomiast decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie braku podstaw do umorzenia wobec Skarżącej zaległości podatkowych wraz z odsetkami. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zaległości w podatku rolnym, w kwocie wraz z należnymi odsetkami, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedziach na skargi Kolegium wniosło o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne, nie zasługują na uwzględnienie. Zasady i tryb sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270 tj. ze zm. zwany dalej p.p.s.a.). Zgodnie z przepisami tej ustawy sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy merytorycznie tj. w sposób załatwiający sprawę administracyjną co do jej istoty, albowiem o uprawnieniach bądź obowiązkach stron postępowania, wynikających z przepisów prawa materialnego, rozstrzyga organ administracyjny. Rozpoznając skargę na decyzję sąd może uchylić tę decyzję gdy stwierdzi, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną obu zaskarżonych stanowią przepisy art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: pkt pkt _@POCZ@__@KON@_2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; pkt _@POCZ@__@KON@_3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreślić należy, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że samo ustalenie istnienia wskazanych w nim przesłanek nie przesądza rozstrzygnięcia, albowiem jego wybór pozostawiony jest organowi rozpoznającemu wniosek podatnika. Stwierdzenie przez organ, że którykolwiek z wyżej wskazanych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego występuje w sprawie, stwarza organowi możliwość rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona bądź rozłożona na raty. Organ podatkowy jest skrępowany w zakresie oceny zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznania nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet przy ich ustaleniu (Ordynacja podatkowa. Komentarz – S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kobat, M.Niezgódka-Medek, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 378 i n.). Organy podatkowe dysponują też pewnym marginesem swobody w odniesieniu do wykładni pojęcia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wymienione zwroty normatywne nie mają bowiem stałego zakresu treści, lecz tworzą zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Zwroty te są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2010r. sygn. akt II FSK 689/09). Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, w którym ustawodawca używa pojęć nieostrych, nie pozwala na stwierdzenie, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń czy też powodów, którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Postępowanie w kwestii udzielenia ulgi zainicjowane wnioskiem podatnika, obliguje organ podatkowy do analizy zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organ podatkowy winien kierować się zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu kontrolującego takie decyzje sprowadza się więc do oceny, czy w toku postępowania zachowane zostały reguły procedury podatkowej oraz czy organ podatkowy należycie uzasadnił swoje stanowisko, podjęte w ramach uznania administracyjnego. Dokonując oceny zaskarżonych decyzji przez pryzmat wyżej wskazanych uwag należy stwierdzić, że decyzje te odpowiadają prawu. Ustalono bowiem stan faktyczny sprawy i uwzględniono sytuację życiową, majątkową i osobistą Skarżącego. W ocenie Sądu, organy w zaskarżonych decyzjach rozważyły wszystkie elementy podstaw wniosków opartych na przepisach art. 67a § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej, dokonując wszechstronnej, kompleksowej oceny wszystkich okoliczności spraw. Sąd podziela stwierdzenie Kolegium, że z materiału dowodowego nie wynika, aby przedmiotowe zaległości podatkowe były spowodowane czynnikami nadzwyczajnymi, niezależnymi od Podatniczki. Podatniczka była zobowiązana do dokonywania opłat podatku rolnego we wskazanych terminach i wysokości, jednak tego nie robiła. Obecny brak dochodów wystarczających na pełne pokrycie zaległych zobowiązań podatkowych nie przesądza o niemożliwości ich uregulowania w przyszłości. Dlatego należy zgodzić się z organem podatkowym, że umorzenie zaległości podatkowych byłoby przedwczesne. Uwzględniając dokonane ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów Skarżącej Organ podatkowy rozłożył jej na 30 rat zapłatę zaległości podatkowej w podatku rolnym. Na akceptację zasługuje ocena organu podatkowego, że zadeklarowane przez Podatniczkę wpłacanie dwóch rat w roku po 1000zł tj. w miesiącu czerwcu i grudniu jest nierealne albowiem okres spłaty trwałby ok. 35 lat. Organy podatkowe zasadnie wskazały, że zaległość podatkowa Skarżącej powstała jeszcze w 2000r. i narastała do roku 2002 i nie była związana z okolicznością nadzwyczajną czy też zdarzeniem losowym, od niej niezależnym, a wynikła z błędnych decyzji podejmowanych podczas prowadzonej działalności. Umorzenie zaległości podatkowych czy też rozłożenie na raty zgodnie z wnioskiem Skarżącej stanowiłoby nieuprawnione jej uprzywilejowanie w stosunku do innych podatników rzetelnie wywiązujących się ze swych obowiązków. Tym bardziej, że Skarżąca poza składaniem wniosków nie przejawia żadnych działań nakierowanych na zmniejszenie jej zaległości podatkowych. W całym okresie nie dokonała żadnej wpłaty na poczet tych zaległości. W ocenie Sądu w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrano materiał dowodowy pomimo małej aktywności Skarżącej w tym zakresie. Jego ocena nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów, a decyzje zawierają wszechstronne i wyczerpujące uzasadnienie podjętych rozstrzygnięć. Niezasadnym należy uznać zarzut naruszenia art. 98 kpa, który nie ma zastosowania w rozpoznawanych sprawach. Najprawdopodobniej Skarżącej chodziło o naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym Organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem Sądu rozpoznanie prawomocne sprawy o umorzenie zaległości w podatku rolnym nie jest zagadnieniem wstępnym dla sprawy o rozłożenie na raty zaległości w podatku rolnym. Przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne, zwane też kwestią wstępną lub prejudycjalną, dotyczy sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracji lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone (postanowienie NSA z dnia 21 listopada 1996r. sygn. akt I SA/Kr 519/96). Zagadnienie wstępne to taka sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwa niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. W rozpoznawanych sprawach nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku rolnym ma o tyle wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku rolnym, że prawomocne umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym powoduje, iż postępowanie w sprawie o rozłożenie na raty tej zaległości staje się sprawą bezprzedmiotową i winno być umorzone w oparciu o przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Dlatego też zarzut dotyczący nierozpoznania przez organ wniosku o zawieszenie postępowania nie daje podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe uwagi na względzie Sąd uznał, że zarzuty skarg nie są zasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.