I SA/Rz 628/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) października 2016 r., nr (...), w przedmiocie ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, wniosku adwokata A. P. – pełnomocnika z urzędu skarżącej T. S., o przyznanie mu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, która nie została opłacona - p o s t a n a w i a – przyznać adwokatowi A. P. kwotę 1 230 (tysiąc dwieście trzydzieści) złotych, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 230 (dwieście trzydzieści) złotych, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 1 października 2015 r., sygn. I SA/Rz 469/15, uchylił zaskarżoną decyzję, w przedmiocie ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu od wyżej wskazanego wyroku, wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r., sygn. II FSK 309/16, uchylił przedmiotowe orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA stanął na stanowisku, że Trybunał Konstytucyjny stwierdzając wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), odroczył jednakże wejście w życie przedmiotowego orzeczenia, w związku z czym wspomniany wyżej przepis winien być do czasu jego derogacji stosowany nie tylko przez organy administracji, ale także sądy. Podobnie NSA przesądził, w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2014 r., sygn. P 49/13, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 68 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po przeprowadzeniu postępowania stosownie do wskazań sądu odwoławczego, wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. I SA/Rz 628/16, oddalił skargę T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) marca 2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 21 października 2016 r., sygn. I SA/Rz 628/16, przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, ustanawiając dla niej adwokata. Pełnomocnikiem skarżącej został ustanowiony adwokat A. P.. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o tym fakcie Sąd, pełnomocnika i skarżącą, pismem z dnia 2 listopada 2016 r. W dniu 2 grudnia 2016 r. adwokat A. P. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu wynagrodzenia za udzielenie z urzędu skarżącej pomocy prawnej, poprzez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, oświadczając, że pomoc prawna nie została opłacona w całości, bądź w części. Do wniosku dołączył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w dwóch egzemplarzach. Przedmiotowa opinia została oceniona, jako spełniająca wymogi należytej staranności, w rozumieniu art. 177 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), a jej odpis doręczono skarżącej, z pouczeniem, o którym mowa w art. 177 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl zaś § 2 art. Cytowanego przepisu ustawy w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. W przypadku adwokatów, kwestię wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2016 r., poz. 1714, zwane dalej rozporządzeniem). Akt ten wszedł w życie 2 listopada 2016 r., zgodnie z brzmieniem § 24 rozporządzenia. Jak stanowi § 22 rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika do ewentualnego sporządzenia w sprawie skargi kasacyjnej, bądź opinii o braku podstaw ku temu, nastąpiło 2 listopada 2016 r., tj. pod rządami rozporządzenia, tak więc to przepisy tego aktu regulują kwestę wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 b rozporządzenia (podobnie jak to miało miejsce pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - Dz. U. poz. 1801), sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej zostało potraktowane jako czynność procesowa przed sądem drugiej instancji. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. W myśl § 4 ust. 1 opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym, nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Kwestię wysokości opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje § 21 rozporządzenia, który w ust. 1 pkt 2 b stanowi, że za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata ta wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Opłatę za udział w postepowaniu przed sądem I instancji określa § 21 ust. 1 pkt 1 a, który w tym zakresie odsyła do postanowień § 8, regulującego wysokość opłat, w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 maja 2015 r., wynosi 95 896, z tego więc względu, wysokość opłaty w postępowaniu przed sądem I instancji, zgodnie z rozporządzeniem, co do zasady, wynosi 3 600 zł. Adwokat A. P. nie reprezentował skarżącej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w związku z tym za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługiwać mu będzie, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 b rozporządzenia, 75 % tej kwoty, tj. 2 700 zł. W niniejszej sprawie Sąd jednak dokonał obniżenia należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia, na podstawie art. 250 § 2 P.p.s.a., gdyż brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, był konsekwencją wyroku NSA z dnia 25 maja 2016 r., sygn. II FSK 309/16, którego treścią był związany sąd I instancji, oddalając także z tych względów, skargę T. S., wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. Tak więc pełnomocnik, podnosząc przedmiotowe okoliczności w swojej opinii oparł się na stwierdzeniach sądów obu instancji, powtarzając w dużej mierze przytoczone przez nie motywy. Z tego też względu analiza okoliczności sprawy w tym zakresie nie wymagała znacznego nakładu pracy. Mając na względzie ten fakt Sąd, rozpoznając wniosek pełnomocnika o przyznanie mu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przyznał mu wynagrodzenie w wysokości 1 000 zł. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Tak więc wysokość opłaty w przedmiotowej sprawie została zwiększona o kwotę należnego podatku od towarów i usług, wyliczonego według stawki 23 %, czyli 230 zł. Na marginesie, sąd wyraża zapatrywanie prawne, że sformułowanie art. 250 § 2 p.p.s.a., nie pozostawia wątpliwości, że ewentualne obniżenie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu nie mieści się w ustawowych kompetencjach przyznanych referendarzowi sądowemu. W tym kontekście komentowany przepis art. 250 § 2 p.p.s.a. jest przepisem szczególnym do przepisu art. 258 § 1 p.p.s.a., przyznając wyłączną kognicję sądu w sprawie obniżania należnego pomagającemu wynagrodzenia. Mając to wszystko na względzie, sąd orzekł jak w sentencji.