I SA/Rz 628/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JP – Syndyka Masy Upadłości U. sp. z o.o. w upadłości z/s w [.] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg U. sp. z o.o. w likwidacji z/s w [.] (obecnie Syndyka Masy Upadłości U. sp. z o.o. w upadłości z/s w [.]) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] lipca 2017 r. - nr [.] - nr [.] - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 r. I SA/Rz 628/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi U. sp. z o.o. w likwidacji z/s w [.] (w dniu wydania wyroku reprezentowane przez Syndyka masy upadłości U. sp. z o.o. w upadłości) na opisane w sentencji decyzje. Wnosząc skargę kasacyjną od ww. wyroku Syndyk wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w treści skargi kasacyjnej, że domaga się zwolnienia od opłat sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu podał, że Spółka od października 2017 r. znajduje się w stanie upadłości, co samo w sobie świadczy o złym stanie finansów masy upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest bowiem stan niewypłacalności, a celem postępowania upadłościowego spłata wierzycieli. Z udziałem Spółki, a obecnie Syndyka, toczy się wiele postępowań w różnych sądach i przed organami administracji skarbowej. Przez około 2 miesiące doręczono mu około 340 (w skardze kasacyjnej podano liczbę 370) decyzji administracyjnych pierwszej instancji dotyczących należności celno-podatkowych, przy czym nie ma on pełnej wiedzy na temat liczby toczących się postępowań, ale przewidywana, według informacji uzyskanych od organów podatkowych, przekracza tysiąc. Przed WSA w Rzeszowie w listopadzie i grudniu 2017 r. zakończono postępowania w 46 sprawach. Wartość opłat sądowych we wszystkich szacuje na około milion złotych, którym nie dysponuje. Według bilansu sporządzonego na 29 października 2017 r. strata w działalności Spółki wynosiła 438 193,22 zł. Stan rachunku bankowego wynosi około 50 000 zł, wartość kapitału zakładowego 500 000 zł. Posiada środki zdeponowane u notariusza. W niniejszej sprawie reprezentowany jest przez zawodowego pełnomocnika, adwokata. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec tego, że Spółka postawiona została w stan upadłości, a o prawo pomocy ubiega się Syndyk, oceny wniosku dokonać należało przez pryzmat sytuacji materialnej masy upadłości. Syndyk winien zatem przedstawić aktualną sytuację materialną i jej zdolności płatnicze, które w obiektywny sposób wykazałyby, że nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z udziałem w nim, czyniąc zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Instytucja prawa pomocy nie może być bowiem wykorzystywana do ochrony majątku, a służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu podmiotom, którym brak środków finansowych by go pozbawiał. Ponadto, w przypadku osób prawnych, wykazanie przesłanek określonych w art. 246 § 2 Ppsa nie obliguje do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. I FZ 325/14). Analiza wniosku przez pryzmat przewidywanych kosztów postępowania, w szczególności kosztów sądowych, nie dała podstaw do jego uwzględnienia. Nie wykazano bowiem, aby Syndyk nie miał dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego, w tym na obecnym etapie tytułem skargi kasacyjnej kwoty 557 zł (175 zł w sprawie zarejestrowanej pod sygn. I SA/Rz 628/17, oraz po 191 zł w sprawach I SA/Rz 629/17 i I SA/Rz 630/17), przy czym zbędne było kierowanie do Syndyka wezwania w trybie art. 255 Ppsa, ponieważ treść oświadczenia zawartego w formularzu PPPr była wystarczająca do rozpoznania wniosku. Już tylko środki zgromadzone na rachunku bankowym pozwalają na ich poniesienie w pełnym zakresie i to bez uszczerbku dla prowadzonego postępowania upadłościowego, także jeżeli uwzględnić inne sprawy z udziałem Syndyka przed tut. Sądem. Co do innych, z którymi mogą wiązać się wydatki, nie przedstawiono jednak jakiegokolwiek wykazu. Te natomiast związane z niniejszym znajdują pełne pokrycie w posiadanych środkach pieniężnych masy upadłości. Do czasu dysponowania takimi aktywami uwzględnienie wniosku, przy tak niskich kosztach, jak wskazano wyżej, nie jest możliwe, ponieważ oznaczałoby ochronę majątku strony. Jednorazowy wydatek kwoty 557 zł nie jest na tyle wysoki, aby mógł mieć negatywny wpływ na ekonomiczną dopuszczalność prowadzonego postępowania upadłościowego. Rozpatrywanie zaś innych jeszcze kosztów lub wydatków o charakterze potencjalnym (teoretycznym) byłoby przedwczesne, ponieważ w toku postępowania upadłościowego masa upadłości może być zasilana bieżącymi sumami. Nie odzwierciedlają one także aktualnych zdolności płatniczych Syndyka. Spółka rzeczywiście jest uczestnikiem wielu spraw sądowych, ale każdą należy ocenić indywidualnie. Aktualnie Syndyk występuje w poszczególnych sprawach zakończonych pod koniec 2017 r. ze skargami kasacyjnymi, ubiegając się o prawo pomocy. Każdy wniosek podlega jednak odrębnemu rozpoznaniu i niektóre zostały częściowo uwzględnione, zasadniczo aby nie zniweczyć celów postępowania upadłościowego. Jednak w niniejszej sprawie opłaty sądowe na obecnym etapie wynosić będą zaledwie 557 zł, a na samym tylko rachunku bankowym Syndyk zadeklarował kwotę 50 000 zł. Wobec niewykazania jakichkolwiek pilnych zobowiązań (wydatków) mających bezpośredni wpływ na prowadzone postępowanie upadłościowe, brak było podstaw do przyjęcia, że wobec Syndyka może znaleźć zastosowanie dyspozycja art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Koszty postępowania sądowego należy zaś traktować na równi z innymi wydatkami postępowania upadłościowego. Z tej m.in. przyczyny upadły nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Regulacji takich nie przewiduje nie tylko Ppsa, ale także ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344). Wydatek na ten cel można natomiast zaliczyć do kosztów postępowania upadłościowego na mocy art. 230 ust. 2 Prawa upadłościowego. Wbrew stanowisku Syndyka, stan niewypłacalności nie oznacza braku jakichkolwiek środków albo majątku, a ogłoszenie upadłości – w świetle art. 13 ust. 1 i art. 361 ust. 1 Prawa upadłościowego, oznaczać musi, że majątek niewypłacalnego dłużnika wystarcza na więcej aniżeli tylko zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Wskazana w formularzu strata według bilansu na dzień 29 października 2017 r. nie stanowiła dla Sądu Rejonowego w [...] X Wydział Gospodarczy przeszkody w ogłoszeniu w dniu 30 października 2017 r. upadłości Spółki, a zatem jej majątek musiał posiadać wymierną wartość, która pozwala na poniesienie także innych wydatków aniżeli koszty postępowania upadłościowego. W toku takiego postępowania Syndyk powinien realizować obowiązki określone m.in. w art. 173, 306, 308, 331 Prawa upadłościowego, w tym podejmować czynności zmierzające do likwidacji majątku upadłego. Inicjując zaś postępowanie, które ma zmierzać do ochrony aktywów masy upadłości, winien podjąć wszelkie możliwe działania, aby zabezpieczyć na ten cel stosowne środki. Stan rachunku bankowego przemawia, że tak w istocie jest. Mając na względzie powyższe, wobec niewykazania przez Syndyka braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.