I SA/Rz 632/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi C. na czynność Wojewódzkiego Urzędu Pracy w postaci niezakwalifikowania skarżącej do zawarcia umowy w przedmiocie przyznania dofinansowania ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie miejsc pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o czym poinformowano pismem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Wojewódzkiego Urzędu Pracy na rzecz skarżącej C. z siedzibą kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca – "A", wnioskiem z 9 lutego 2021 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Urzędu Pracy o przyznanie jej świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, na podstawie art. 15 gga ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., zwanej dalej: ustawą z 2 marca 2020 r.). W treści tego wniosku zaznaczyła, że wnosi o wypłatę jej środków, począwszy od lutego 2021 r., przez okres trzech miesięcy, na wynagrodzenie dla 27 pracowników (26,5 etatu), w kwocie 159 000 zł. W opisanym wyżej wniosku skarżąca zamieściła również oświadczenie, że jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162, zwanej dalej Prawem przedsiębiorców), a uzyskany przeze nią przychód z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych, w styczniu 2021 r., był niższy w następstwie wystąpienia COVID-19 co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu: styczniu 2020 r. Skarżąca oświadczyła ponadto, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną, według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem: 55.20.Z. Wojewódzki Urząd Pracy, informacją (pismem) z [...] marca 2021 r., poinformował skarżącą, że nie należy ona do podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie jej pomocy, na podstawie art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r. Ośrodek bowiem, jako jednostka lokalna skarżącej, nie posiada statusu przedsiębiorcy, w rozumieniu art. 4 ust. 1 i ust. 2 Prawa przedsiębiorców. Organ dodał także, iż powołanie przez Biskupa [...] w dniu [...] grudnia 1996 r. [...] jako samoistnej jednostki Diecezji [...] – nie może zostać uznane za utworzenie samodzielnego przedsiębiorcy. Jest to bowiem jedynie część podmiotu, który ją powołał. Według Wojewódzkiego Urzędu Pracy, zakwalifikowanie ośrodka jako jednostki lokalnej znajduje powiedzenie w zapisach bazy REGON oraz zaświadczeniu o numerze identyfikacyjnym REGON z dnia 21 grudnia 2020 r. – z którego wynika, że jednostka lokalna [...] ma nadany numer identyfikacyjny [...], gdzie [...] jest nr identyfikacyjnym REGON [...], a 00119 jest liczbą porządkową jednostki lokalnej utworzonej przez powyższy podmiot. Ponadto Wojewódzki Urząd Pracy zauważył, że uznanie Ośrodka w M. przez Dyrektora Izby Skarbowej (decyzja [...], z dnia [...].042004r.) za odrębny podmiot podatkowy w zakresie podatków i usług, nie powoduje uzyskania przez ten Ośrodek statusu przedsiębiorcy. Decyzja ta została bowiem wydana jedynie dla celów podatkowych i nie stwierdza uzyskania statusu przedsiębiorcy, w świetle przepisów Prawa przedsiębiorców (art. 4 ust.1 lub 2 tej ustawy). W związku z powyższym złożony wniosek nie może być rozpatrzony pozytywnie i w konsekwencji nie może być zawarta umowa o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wnosząc skargę na informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy z [...] marca 2021 r., skarżąca – [...], wystąpiła o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W swojej skardze zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 15 gga ust. 2 i ust. 9 ustawy z 2 marca 2020 r., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, przejawiające się ustalaniem statusu przedsiębiorcy, w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, w oparciu o nr REGON w sytuacji, gdy posługując się tym numerem mogło nastąpić jedynie ustalenia rodzaju prowadzonej działalności, według klasyfikacji PKD, 2) art. 15 gga ust. ust. 9 ustawy z 2 marca 2020 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy złożony przez skarżącą wniosek był kompletny i zawierał wszystkie wymagane oświadczenia, 3) art. 40 pkt 6 ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1347 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o stosunku Państwa do Kościoła) poprzez jego niezastosowanie i uznanie że skarżąca nie jest przedsiębiorcą i nie ma zdolności prawnej, podczas gdy może ona pozyskiwać środki na działalność charytatywną z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, które według niej ma charakter aktu administracyjnego i uznanie jej uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. Oprócz tego zwróciła się o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, oprócz podkreślenia niemożności ustalania statusu przedsiębiorcy, w oparciu o nr REGON, odnosząc się do argumentu organu o tym że ośrodek prowadzony przez skarżącą stanowi jedynie jej jednostkę, podkreśliła ona, że definicja jednostki została zawarta w art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Przepis ten stanowi, że jednostką lokalną jest zorganizowana całość (zakład, oddział, filia) położona w miejscu zidentyfikowanym odrębnym adresem, pod którym lub z którego prowadzona jest działalność co najmniej przez jedną osobę pracującą. Zdaniem skarżącej definicja ta nie przekreśla możliwości uznania jej za przedsiębiorcę, a przy tym wskazuje na zaistnienie istotnych elementów definicji przedsiębiorcy w jej przypadku. Według skarżącej definicję przedsiębiorcy z art. 4 Prawa przedsiębiorców uzupełnić należy o definicję działalności gospodarczej z art. 3 Prawa przedsiębiorców, w myśl której działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Mając więc na uwadze fakt, że skarżąca posiada zdolność prawną i we własnym imieniu wykonuje działalność zarobkowa, w sposób zorganizowany i ciągły, nie sposób jest stwierdzić, że nie spełnia ona cech definicji przedsiębiorcy. Oprócz tego, powołując się na stanowisko doktryny, skarżąca nadmieniła, że wniosku o posiadaniu lub nieposiadaniu statusu przedsiębiorcy nie można wysnuwać jedynie z faktu podlegania przez niego wpisowi do rejestru przedsiębiorców. Pomimo niefigurowania w rejestrze przedsiębiorców skarżąca prowadzi działalność, w ramach swojego ośrodka w M., spełniającą warunki wskazane w art. 3 Prawa przedsiębiorców, a w dodatku jest pracodawcą dla 27 osób, w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy (Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.). Skarżąca podkreśliła, że posiada ona status przedsiębiorcy również w rozumieniu art. 43 1 K.c. (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.). i art. 3 pkt 9 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.). W myśl art. 40 pkt 6 ustawy o stosunku Państwa i Kościoła czerpie środki na swoją działalność z prowadzenia działalności gospodarczej, co znajduje również odzwierciedlenie w jej statusie. W ośrodku w M., na zasadach komercyjnych, świadczy szereg usług, co przesądza o jej zdolności prawnej i posiadaniu statusu przedsiębiorcy. Do swojej skargi skarżąca dołączyła szereg dokumentów, w tym między innymi potwierdzone za zgodność z oryginałem zaświadczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, o posiadaniu przez nią osobowości prawnej. Skarżąca złożyła także wniosek o dopuszczenie w sprawie uzupełniających dowodów z wystawionych przez jej ośrodek faktur, a także statutu [...]. Przedmiotowy wniosek został przez Sąd oddalony. Wojewódzki Urząd Pracy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak kognicji Sądu do jej rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem sądowej kontroli, realizowanej pod kątem oceny legalności, w niniejszym przypadku była czynność z zakresu administracji publicznej, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Procedura przyznawania pomocy, o którą skarżąca, prowadząca ośrodek w M. się ubiegała, uregulowana art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r., miała dwuetapowy (hybrydowy) charakter. Najpierw bowiem odbywała się kwalifikacja do zawarcia umowy w tym przedmiocie, w ramach postępowania administracyjnego i dopiero po jej pozytywnym wyniku, możliwe było jej podpisanie. W niniejszym przypadku niezakwalifikowanie skarżącej do podpisania z nią umowy, miało właśnie charakter czynności z zakresu administracji publicznej. Nieprzejście przez skarżącą tego etapu oceny spowodowało, że Wojewódzki Urząd Pracy nie mógł podpisać z nią umowy, odnośnie przyznania jej pomocy, w postaci dofinansowania wynagrodzenia pracowników. Tak więc zakres przedmiotowy niniejszej sprawy sprowadza się do kontroli zgodności z prawem czynności z zakresu administracji publicznej, w postaci niezakwalifikowania skarżącej do podpisania stosownej umowy. Przyjmując niespełnienie przez ośrodek skarżącej przesłanek uzyskania wsparcia w ramach pomocy z art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r. Wojewódzki Urząd Pracy wskazał na brak jego samodzielności, gdyż jest on jednostką lokalną skarżącej, co w jego ocenie wyklucza możliwość uznania go za przedsiębiorcę, w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, do którego to przepisu, a zwłaszcza zawartej w nim definicji przedsiębiorcy, odwołuje się art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r. Na poparcie swojej argumentacji organ powołał się między innymi na brak samodzielnego numeru REGON ośrodka, a za okoliczność mogącą świadczyć o posiadaniu statusu przedsiębiorcy, według Wojewódzkiego Urzędu Pracy, nie można przyjąć faktu posiadania przez niego statusu podatnika podatku od towarów i usług. Odnosząc się do tych stwierdzeń, w kontekście całokształtu okoliczności sprawy stwierdzić należy, że choć istotnie, formy wsparcia, o jakich mowa w art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r. adresowane są do przedsiębiorców, w rozumieniu jakie temu pojęciu nadają przepisy Prawa przedsiębiorców, to odmowy uznania statusu przedsiębiorcy podmiotu aplikującemu o ten rodzaj pomocy, nie można uzasadniać brakiem samodzielności jego jednostki, poprzez którą faktycznie wykonuje on działalność gospodarczą. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości to, że skarżąca – [...] jest podmiotem posiadającym osobowość prawną, co w sposób jasny i jednoznaczny wynika z zaświadczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. [...], stanowi natomiast jej jednostkę organizacyjną, przez którą prowadzi ona działalność gospodarczą. Choć to ten właśnie Ośrodek jest pracodawcą dla zatrudnianych w nim osób, zgodnie z regulacjami prawa pracy, to nie występuje w obrocie gospodarczym jako niezależny i odrębny od skarżącej podmiot. Nie zmienia tego fakt, że posiada on status podatnika podatku od towarów i usług. Tak więc, wobec powyższego, rozpatrując kwestię spełnienia przesłanek do uzyskania wsparcia, o którym mowa w art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r., w szczególności jeżeli chodzi o posiadanie statusu przedsiębiorcy przez wnioskodawcę, w niniejszym przypadku odnieść się należy do cech skarżącej – [...], a nie tylko samego jej zakładu. W tym wypadku należy zgodzić się z jej argumentacją, że rozważając cechy pozwalające przypisać danemu podmiotowi statusu przedsiębiorcy nie można ograniczać się tylko stwierdzenia ujawnienia go w takich charakterze w odpowiednim rejestrze publicznoprawnym. Przepisy o funkcjonowaniu tego rodzaju rejestrów nie odnoszą się bowiem do wszystkich podmiotów, prowadzących działalność odpowiadającą kryteriom z art. 3 Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z art. 3 Prawa przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Działalność skarżącej, realizowana w ramach jej zakładu – [...], spełnia tego rodzaju cechy, w związku z tym nie sposób odmawiać jej statusu przedsiębiorcy. W tym miejscu należy dodać, że specyfika skarżącej, jako przedsiębiorcy, wynika z jej szczególnego statusu, będącego efektem uregulowań ustawy o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego. Z jej przepisów wynika bowiem zarówno podstawa prawa do powołania [...] oraz diecezjalnych [...], jako osób prawnych służących do prowadzenia przez Kościół działalności charytatywno-opiekuńczej, a także uprawnienie tego rodzaju podmiotów do pozyskiwania środków na swoją działalności, między innymi poprzez prowadzenie działalności gospodarczej. Kompetencja do prowadzenia działalności gospodarczej przez [...] i [...]poszczególnych diecezji wynika w sposób wyraźny z art. 40 pkt 6 ustawy o stosunku państwa do Kościoła katolickiego, który stanowi, że środki na realizację działalności charytatywno-opiekuńczej pochodzą w szczególności z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez [...] i [...] diecezji bezpośrednio lub w formie wyodrębnionych zakładów. W tym wypadku ponownie należy podkreślić, że zacytowany wyżej przepis mówi o prowadzeniu przez [...] diecezji działalności gospodarczej nie tylko bezpośrednio, poprzez swoje główne struktury, ale za pośrednictwem stworzonych do tego jednostek - zakładów. Nie zmienia to jednak faktu, że to nie zakład jest w tym wypadku przedsiębiorcą, lecz tworzący go podmiot. Przedmiotową konstatację potwierdza także brzmienie regulacji art. 4 ust. 1 i ust. 2 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którymi to przepisami, możliwe jest posiadanie statusu przedsiębiorcy przez jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Żaden przepis nie przyznaje zdolności prawnej zakładowi diecezjalnej [...], tak więc już tylko z tego względu nie można rozpatrywać podmiotowości zakładu w oderwaniu od statusu diecezjalnej [...] Poza tym wybranie przez skarżącą tej formuły prowadzenia działalności gospodarczej, która oparta jest o realizowanie wchodzących w jej zakres czynności, za pośrednictwem powołanego do tego zakładu (jednostki), co znajduje oparcie w przepisach prawa, nie może prowadzić do jej wykluczenia z możliwości uzyskania wsparcia, skierowanego do podmiotów zatrudniających pracowników w branżach, dotkniętych ograniczeniami wynikającymi ze zwalczania skutków pandemii. Tego rodzaju formy pomocy regulują przepisy ustawy z 2 marca 2020 r., dlatego też, dokonując ich wykładni, należy mieć na względzie, oprócz reguł wykładni gramatycznej, także rezultaty funkcjonalnej wykładni jej przepisów. Te zaś dają priorytet celom udzielania pomocy, obejmującym udzielanie wsparcia, pozwalającego między innymi na zachowanie miejsc pracy, poprzez przyznanie dofinansowania kosztów zatrudnienia. W rozpatrywanym przypadku skarżąca bez wątpienia została dotknięta skutkami pandemii, gdyż ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej bezpośrednio wpłynęły na możliwości kontunuowania przez nią działalności. W tej więc sytuacji, wykluczenie w stosunku do niej możliwości przyznania wsparcia, o którym mowa w art. 15 gga ustawy z 2 marca 2020 r., w oparciu o czysto formalne kryteria, związane z brakiem posiadania statusu przedsiębiorcy przez jej zakład, nie znajduje uzasadnienia. Tak więc, nawet wskazanie we wniosku o przyznanie dofinansowania do wynagrodzenia pracowników, jako podmiotu występującego o tego rodzaju wsparcie, [...], a nie skarżącej (z czym w niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia), nie mogłoby skutkować dyskwalifikacją tego wniosku na etapie jego administracyjnej weryfikacji. Mając więc na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1800, ze zm.) Sąd zasądził od Wojewódzkiego Urzędu Pracy na rzecz skarżącej kwotę 697 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 480 zł, zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a także zwrot poniesionych przez skarżącą kosztów związanych z uiszczeniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł.