I SA/Rz 641/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku LL o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg LL na decyzje Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] czerwca 2016 r. - nr [.] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako byłego członka zarządu ze spółką z o.o. L. z siedzibą w [.] za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za maj 2011 r. - nr [.] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako byłego członka zarządu ze spółką z o.o. L. z siedzibą w [.] za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec 2011 r., - nr [.] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako byłego członka zarządu ze spółką z o.o. L. z siedzibą w [.] za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za lipiec 2011 r., - nr [.] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako byłego członka zarządu ze spółką z o.o. L. z siedzibą w [.] za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2011 r., - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowień starszego referendarza sądowego z dnia 31 października 2016 r. o sygn. I SA/Rz 641/16, I SA/Rz 642/16, I SA/Rz 643/16 oraz I SA/Rz 644/16. Wnosząc skargę kasacyjną od wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. I SA/Rz 641/16, wydanego w połączonych sprawach o sygn. I SA/Rz 641/16, I SA/Rz 642/16, I SA/Rz 643/16 i I SA/Rz 644/16, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wpisu, jako określił w treści skargi kasacyjnej). W złożonych oświadczeniach podał, że uiszczenie wpisu i pokrycie pozostałych kosztów postępowania znacznie przekracza jego możliwości finansowe. Nie dysponuje środkami, z których mógłby poczynić oszczędności, głównie z powodu prowadzonych przeciwko niemu postępowań. Jest bezrobotny, choć nie zarejestrowany w urzędzie pracy, aktywnie poszukuje pracy; z pełnionej funkcji prokurenta w spółce L. nie otrzymuje wynagrodzenia. Nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, w tym pojazdów mechanicznych, mieszkania czy innej nieruchomości. Wszystko co posiadał zostało zajęte w postępowaniach egzekucyjnych. Do zajmowanego lokalu nie przysługuje mu tytuł prawny, ale też nie pokrywa kosztów korzystania z niego. Nie osiąga już dochodu z wynajmu mieszkania, ponieważ dotychczasowy najemca zakończył najem w październiku 2016 r. i od tego czasu nie znalazł kolejnego. Ma dwóch synów, którzy mieszkają z żoną, stara się łożyć na ich utrzymanie. Sam utrzymuje się z prac dorywczych, które przynoszą mu dochód w wysokości około 1000 zł. Nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje obecnie żadnej pomocy od żony. Na żywność wydatkuje około 400 zł, środki higieny 40 zł. Odzieży nie wymieniał od wielu miesięcy. Nie korzysta z internetu, nie posiada telefonu. Wynagrodzenie adwokata pokrył z prac dorywczych. Obecnie pełnomocnik reprezentuje go nieodpłatnie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania (poprzednie wnioski zgłoszone w sprawach o sygn. I SA/Rz 641/16, I SA/Rz 642/16, I SA/Rz 643/16 oraz I SA/Rz 644/16 zostały rozpoznane postanowieniami z dnia 31 października 2016 r., którymi zwolniono skarżącego od wpisów od skarg, a od orzeczeń tych nie wniesiono sprzeciwów), na uwadze należało mieć także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tak więc w obecnym stadium postępowania ocenie podlega to, czy od dnia 31 października 2016 r. w sytuacji wnioskodawcy nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca zmian takich nie wykazał. Aktualna jego sytuacja niewiele różni się od ocenianej poprzednio. W dalszym ciągu pozostaje bez prac i majątku, choć aktualnie wykazał dochód z prac dorywczych, ale bez pomocy ze strony żony. Prowadzone są przeciwko niemu liczne postępowania, w tym egzekucyjne. Nadal mieszka w lokalu (dom przy ul. P. w [.]), do którego nie ma tytułu prawnego. Nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, nie mieszka z nią. W toku postępowania sądowego zatrudnił zawodowego pełnomocnika, który reprezentuje go w dalszym ciągu. Jak twierdzi, na opłacenie wynagrodzenia odłożył z prac dorywczych. Przedstawiony stan majątkowy wnioskodawcy jest podobny do poprzednio deklarowanego, kiedy uznano, że zasługiwał na zwolnienie od wpisów od skarg. Od tamtego czasu podjął prace dorywcze, korzysta z usług zawodowego pełnomocnika z wyboru, na wynagrodzenie którego udało mu się wygospodarować środki, pomimo że wiedzie, jak wynika ze złożonych oświadczeń, skromne życie. Zresztą z usług tego samego pełnomocnika korzystał już np. w 2014 r., czego dowodzi kopia dołączonej przez niego decyzji z dnia [.] listopada 2014 r. Ma więc realne możliwości zarobkowania, a poczyniony wydatek nie miał negatywnego wpływu na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Jak natomiast wynika z uzasadnienia wniosku o prawo pomocy istotną w ocenie wnioskodawcy przeszkodę w podjęciu zatrudnienia stanowią prowadzone przeciwko niemu postępowania podatkowe i egzekucyjne. Nie może to być jednak w ocenie referendarza argument przemawiający na korzyść wnioskodawcy, ponieważ nie wykorzystuje on wszystkich swoich możliwości i zdolności, aby poprawić trwającą już od dłuższego czasu niekorzystną sytuację materialną. Dziwi wręcz w tej sytuacji, że posiadając miejsce zamieszkania w W. nieodpłatne pełni funkcję prokurenta w spółce w R., za której zobowiązania podatkowe został pociągnięty do odpowiedzialności. Natomiast okoliczność, że nie mieszka z żoną, z którą od dłuższego czasu ma ustanowioną rozdzielność majątkową, nie stanowi przeszkody, aby mógł skorzystać z jej wsparcia. Obowiązek taki ciąży na małżonkach z mocy art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i nie wyłącza go nawet intercyza. Mając zaś świadomość toczących się postępowań sądowych z jego udziałem od przeszło roku powinien podjąć starania, aby móc w części pokryć koszty związane ze swoim udziałem w nich, podobnie jak to uczynił nawiązując stosunek prawny z zawodowym pełnomocnikiem czy uiszczając opłaty kancelaryjne do spraw o sygn. I SA/Rz 641/16 i I SA/Rz 636/16. Wymaganie to jest o tyle uzasadnione, że w październiku 2016 r. uzyskał znaczne wsparcie ze środków publicznych w postaci zwolnienia od wpisów w licznych sprawach sądowych, poza wyżej wymienionymi także w tych o sygn. I SA/Rz 636/16, I SA/Rz 637/16, I SA/Rz 638/16, I SA/Rz 639/16 i I SA/Rz 640/16. Oceniając sytuację materialno-bytową wnioskodawcy nie można poprzestać jedynie na akceptacji złożonego oświadczenia, ale konieczne jest poddanie także ocenie tego, czy wnioskodawca nie znajduje się w określonej kondycji materialnej z własnej winy albo wyboru. Skarżący pozostając od dłuższego czasu bezrobotnym nie wykorzystuje zaś wszystkich możliwości, aby znaleźć zatrudnienie i poprawić w ten sposób swój byt. Prawo pomocy ma służyć osobom realnie ubogim, nieposiadającym jakiegokolwiek dochodu i majątku, albo które całość posiadanych zasobów muszą przeznaczać na pokrywanie kosztów podstawowego utrzymania, i które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości nie są w stanie obiektywnie ponieść takich kosztów we własnym zakresie, przez co mogą mieć ograniczony dostęp do Sądu. Tylko wtedy uzasadnione jest przerzucenie kosztów postępowania sądowego na budżet państwa, czyli w istocie pozostałych obywateli, którzy tworzą go z płaconych podatków. W przypadku skarżącego brak jednak podstaw do zmiany postanowień z 31 października 2016 r. i przyznania mu prawa pomocy w szerszym zakresie, niż dotychczas. Negatywna ocena wniosku jest podyktowana również niewiarygodnością złożonych oświadczeń. Skarżący, jak wynika z sądowej bazy orzeczeń CBOiS, jest także stroną licznych postępowań przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczących podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. Z dostępnych w bazie orzeczeń (np. o sygn. V SA/Wa 1333/16 i I GSK 316/17) wynika, co zresztą potwierdza również treść złożonych przez wnioskodawcę kopii dwóch decyzji podatkowych, że w niedalekiej przeszłości prowadził działalność gospodarczą w SP na bardzo szeroką skalę. W 2012 r. wyzbył się majątku dokonując m.in. darowizn w kwotach 1,4 mln zł i 3,1 mln zł, zbycia nieruchomości za 1,7 mln i udziałów za 50 tyś. zł (treść decyzji z [.] lutego 2014 r.). W decyzji z [.] listopada 2014 r. stwierdzono zaś, że w 2012 r. dokonał darowizn na kwotę 10,5 mln zł. W dniu 1 sierpnia 2016 r. udzielił spółce z o.o. S. pożyczki na kwotę 55 000 zł (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. V SA/Wa 1333/16). Na tej podstawie trudno przyjąć, że tak przedsiębiorcza dotychczas osoba, która jeszcze w roku 2012 r. dysponowała wielomilionowym majątkiem, a w 2014 r. wypracowała przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości przeszło 4 mln zł (ww. postanowienie WSA w Warszawie o sygn. V SA/Wa 1333/16), nie jest w stanie przez tak długi czas znaleźć godnego źródła dochodu. Pomimo odmowy przyznania prawa pomocy w tamtych licznych sprawach koszty z nimi związane, w tym na wynagrodzenie zawodowych pełnomocników z wyboru, zostały przez niego pokryte. Składane zaś w tamtych postępowaniach oświadczenia były zasadniczo zbieżne z tym, które złożono na potrzeby rozpoznawanego obecnie wniosku. Skoro wobec odmowy przyznania prawa pomocy skarżący był w stanie uiścić tak znaczne koszty licznych postępowań musi dysponować źródłem dochodu albo środkami, których dotychczas nie ujawnił. Podkreślenia też wymaga, że zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Biorąc zatem pod uwagę, że w 2012 r. dokonał wielomilionowych darowizn może zwrócić się do obdarowanych o stosowne wsparcie. W niniejszej sprawie wpis od skargi kasacyjnej, na tle ww. darowizn, wynosi zaledwie 1000 zł. Dysponuje ponadto wierzytelnością z tytułu pożyczki opiewającej na 55 000 zł. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 i art. 165 Ppsa, orzeczono o odmowie uwzględnienia wniosku.