I SA/Rz 672/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. sp. z o.o. w [.] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. w [.] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.] czerwca 2016 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2014 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na opisaną w sentencji decyzję. Po doręczeniu skarżącemu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, wnosząc skargę kasacyjną, wystąpił on również z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odmawiając przyznania prawa pomocy referendarz sądowy stwierdziła, że w świetle art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej określanej w skrócie: "Ppsa"), brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Na podstawie ujawnionych danych ustaliła, że w 2016 r. Spółka osiągnęła przychód w kwocie 46 184 448,10 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 55 548 043,83 zł, strata 9 363 595,73 zł. Według bilansu na koniec 2016 r. posiadała aktywa trwałe w kwocie 1 841 930,36 zł, aktywa obrotowe w kwocie 22 420 886,12 zł, w tym zapasy towarów w kwocie 7 349 323,92 zł, a także należności krótkoterminowe na kwotę 13 290 241,13 zł. W deklaracji podatku od towarów i usług np. za kwiecień 2017 r. wykazano dostawę towarów i świadczenie usług poza terytorium kraju na kwotę 479 565 zł i na terytorium kraju 2 069 093 zł, wykazując także wewnątrzwspólnotową dostawę towarów 2 381 773 zł oraz import 4 448 535 zł , a także nabycie towarów i usług o wartości 7 082 486 zł. Z wyciągów bankowych wynikało, że salda Spółki stanowią kwoty kilkudziesięciu tysięcy złotych. Mając na względzie powyższe stwierdziła, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej oparte jest na uznaniu. A zatem, spełnienie przesłanek ekonomicznych tylko uprawnia do udzielenia takiej pomocy. Wnioskodawca powinien zaś wykazać niemożność pokrycia tych kosztów postępowania zwłaszcza, że należny wpis od skargi kasacyjnej wyniesie 250 zł. Kwota ta nie wpłynęłyby więc znacząco na jej sytuację finansową. Ujemny wynik finansowy nie świadczy natomiast o złej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i może być spowodowana wieloma czynnikami, np. nakładami inwestycyjnymi albo odpisami amortyzacyjnymi, a niekoniecznie oznaczać brak środków finansowych. Z zachowaniem ustawowego terminu od orzeczenia tego wniesiono sprzeciw. Zarzucono w nim naruszenie art. 246 § 2 Ppsa poprzez niezasadne przyjęcie, że Spółka posiada wystarczające środki do pokrycia kosztów sądowych, podczas gdy rzeczywisty stan finansowy nie pozwala na ich pokrycie, co zostało wykazane złożonymi do akt dokumentami. W 2016 r. Spółka miała przeszło 9 mln zł straty, wartość nieściągalnych wierzytelności wyniosła 4 mln zł, a wartość kapitału zakładowego wynosi 50 000 zł. W ostatnich latach nie czyniła nakładów inwestycyjnych, a strata jest wynikiem bieżącej działalności. Majątek Spółki w zdecydowanej mierze stanowią aktywa obrotowe w postaci zapasów, a nie ma obecnie możliwości ich upłynnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zatem art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Winna wykazać swoją sytuację materialną i zdolności płatnicze, które w obiektywny sposób wykażą, że nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w nim, stosownie do wymagania określonego w art. 199 Ppsa. Podkreślić jednak należy, że w przypadku osób prawnych, a w szczególności podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu tym podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten by uniemożliwiał. Osoba prawna może bowiem pozyskać środki na własną działalność także od podmiotów, które ją zawiązały, np. w formie dopłat określonych w Kodeksie spółek handlowych. Od przedsiębiorców wymaga się zaś zapobiegliwości i przezorności w kontekście konieczności zabezpieczenia środków na ewentualne spory sądowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto, w przypadku osób prawnych, wykazanie przesłanek określonych w art. 246 § 2 Ppsa nie obliguje Sądu do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. I FZ 325/14). Analiza wniosku Spółki oraz przedłożonych dokumentów przez pryzmat argumentacji referendarza sądowego i wartości ewentualnych przyszłych kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania przemawiają za prawidłowością zaskarżonego postanowienia. Nie wykazano bowiem, aby Spółka nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, aby znajdowała się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej. Prowadzi ona działalność gospodarczą na szeroką skalę (m.in. handluje opałem), z której uzyskiwane są znaczne przychody, choć ponoszone są też wysokie koszty. Jednak starta nie oznacza, że nie posiada żadnych środków finansowych albo że utraciła płynność finansową i znajduje się w stanie obligującym do zgłoszenia wniosku upadłościowego. Osiągając przychód ma zaś możliwość zdecydowania o celu przeznaczeniu posiadanych środków (por. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r. sygn. II FZ 1509/14). Posiada także znaczne aktywa trwałe i obrotowe. Obecnie obowiązana będzie zaś tytułem kosztów sądowych wnieść opłatę sądową (wpis od skargi kasacyjnej) w kwocie 250 zł, co w odniesieniu do wartości przychodu z prowadzonej działalności oraz zgromadzonego majątku, w tym zapasów (a więc realnej wartości majątkowej) i należności krótkoterminowych, stanowi kwotę nieznaczną. Spółka na co dzień operuje zdecydowanie większymi walorami, aniżeli ewentualne przyszłe koszty sądowe. Trudno zaś przyjąć, że osiągając roczny przychód na poziomie przeszło 46 mln zł nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w dalszym toku postępowania sądowego. Postępowanie to toczy się bowiem od dnia 31 sierpnia 2016 r. Osoba prawna nie może powoływać się zaś tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale powinna wykazać, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań do ich zdobycia. Z podanych względów, na podstawie art. 260 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia uznając zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu za niezasadny.