I SA/Rz 682/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania celnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2012r. nr [...], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego W. P. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. po rozpatrzeniu zażalenia W.P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. znak: [...] z dnia [...] marca 2012r. w przedmiocie obciążenia strony kosztami postępowania celnego w kwocie 319 zł. Jako podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia organ podał przepis art. 233 § 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), oraz art.73 ust. 1 ustawy z dnia 19.03.2004r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz.622 ze zm.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt postępowania wynika, że skarżący W.P. w dniu 20 stycznia 2011r., złożył zgłoszenie celne, wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu, importowanego z Kanady samochodu osobowego marki Jeep Commander, którego wartość celną określił na podstawie ceny jego nabycia na kwotę 32 836,00 zł. Od tej wartości obliczył należne z tytułu nabycia cło, podatek akcyzowy i podatek od towarów usług. Naczelnik Urzędu Celnego w K. , w toczącym się odrębnie postępowaniu, zakwestionował prawdziwość, wskazanej przez skarżącego w zgłoszeniu celnym, wartości celnej towaru. Z uwagi na zaniżenie ceny określonej w rachunku sprzedaży z dnia 10.XII.2010r., jak również zaniżenie wartości celnej tego samochodu, również z powodu jego stanu jako że według skarżącego był on zdekompletowany. Natomiast organ stwierdził, że przedmiotem importu był pojazd w stanie kompletnym, a nie jak wskazano w zgłoszeniu pojazd w stanie zdekompletowanym. Decyzją z dnia [...] marca 2012r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. ustalił wartość celną towaru na kwotę 75 292,00 PLN, i określił dług celny w kwocie 7 529,00 PLN, księgując retrospektywnie kwotę 4 245,00 PLN. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. Ustalenie wartości celnej pojazdu wymagało specjalistycznej wiedzy. Przedłożona przez podatnika wycena nr 8/W/2011 z dnia 18.01.2011r. nie mogła bowiem stanowić podstawy określenia wartości celnej towaru, gdyż dotyczyła samochodu Jeep Commander. Naczelnik Urzędu Celnego w K. powołał zatem z urzędu biegłego rzeczoznawcę – K.Z. z firmy A., który sporządził wycenę nr 16/2/2012, z dnia 20 lutego 2012r. określając jednocześnie koszt jej sporządzenia na kwotę 319,80 PLN. Wobec tego, Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznając, iż stronę należało obciążyć kosztami postępowania celnego, wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia [...] marca 2012r., zgodnie z treścią którego obciążono stronę kosztami postępowania celnego w kwocie 319, 80 PLN, wynikającymi z kosztów powołania biegłego rzeczoznawcy samochodowego W odwołaniu od powyższego postanowienia skarżący, wnosząc o jego uchylnie oraz umorzenie postępowania w sprawie, zarzucił mu naruszenie przepisu art. 264 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię. Wyjaśnił, iż w jego ocenie wydane postanowienie narusza wskazany przepis, gdyż opracowania sporządzonego przez K.Ż. nie można uznać za dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 197 § 2 Ordynacji podatkowej powołanie biegłego w sprawach podatkowych następuje z urzędu, zatem koszt tego dowodu nigdy nie obciąża strony oraz zarzucił, że stronie w przedmiotowym postępowaniu nie można przypisać winy, gdyż prowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organu celnego i skoro uznał on, iż jako dowód w sprawie niezbędna jest opinia biegłego, koszty tej opinii - zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej - ponosi Skarb Państwa. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, iż dołączenie do zgłoszenia celnego rachunku zakwestionowanego następnie przez organ celny powoduje uznanie, iż to skarżący jest winien powstania kosztów opinii biegłego. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy powyższe postanowienie, uzasadniając, iż zgodnie z przepisami art. 264, art. 265 § 1pkt 3 i art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej do kosztów postępowania zalicza się wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom, które to koszty postępowania co do zasady ponosi Skarb Państwa, jednakże stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty wynikłe w skutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie oraz wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Podkreślił również, że wina podatnika może wynikać z okoliczności faktycznych. Wskazał, że strona zgłosiła do odprawy celnej pojazd używany, 10-miesieczny, nieuszkodzony, który nie posiadał łatwego do zdemontowania wyposażenia wewnętrznego i zewnętrznego tj. lamp przednich i tylnych, zderzaka przedniego, atrapy chłodnicy, wszystkich foteli, obudowy konsoli i jej elementów. Ponieważ organ celny nie dał wiary zgłaszającemu, co do stanu technicznego pojazdu, przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że przedmiotem procedury dopuszczenia do obrotu był zakupiony w Kanadzie pojazd marki Jeep Comannder - w stanie kompletnym. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, nastąpiło zawinienie strony, polegające na podaniu w zgłoszeniu celnym danych, które stoją w ewidentnej sprzeczności z określonymi faktami wynikającymi z innych dowodów przeprowadzonych w sprawie na tę samą okoliczność faktyczną. Strona zgłosiła bowiem do procedury dopuszczenia do obrotu pojazd zdekompletowany, podczas gdy ze zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotem importu był pojazd kompletny. Tym samym powstała konieczność powołania biegłego do sporządzenia opinii z zakresu wyceny pojazdu w stanie kompletnym. Konieczność powołania biegłego w tej sprawie ewidentnie wynika z winy Strony, która zgłosiła do odprawy towar w oparciu o nieprawidłowe dane w celu uwiarygodnienia zaniżonej wartości celnej pojazdu. W ocenie organu odwoławczego zaistniała zatem przesłanka obciążenia strony kosztami postępowania w oparciu o przepis art. 267 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie przepisu art. 264 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zakwestionowała prawidłowość powołania jako biegłego K.Ż. stwierdzając, że pomimo iż jest on biegłym w zakresie techniki samochodowej, nie posiada wiadomości specjalnych z zakresu rynku samochodowego, a określenie wartości pojazdu dotyczy bardziej kwestii związanych z handlowym obrotem pojazdami aniżeli technicznych kwestii naprawy czy budowy pojazdów. Zarzuciła wobec tego, że opracowanie sporządzone przez K.Ż. nie spełnia warunków do określenia go mianem opinii biegłego w rozumieniu art. 197 §1 Op. Wywiodła, iż wobec tego koszt powyższego opracowania, jako niemiarodajny dla ustalenia wartości pojazdu, nie może obciążać strony postępowania. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 z późn. zm.) określanej dalej jako p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Starga jest uzasadniona. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu podatkowego dotyczące obciążenia strony kosztami postępowania w kwocie 319,80zł, stanowiącymi wynagrodzenie biegłego z tytułu sporządzenia opinii w zakresie ustalenia wartości celnej zaimportowanego z Kanady samochodu marki Jeep Commander. Opinia biegłego rzeczoznawcy sporządzona została na potrzeby postępowania celnego prowadzonego przez organ I instancji zmierzającego do ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu. W wyniku postępowania organ stwierdził, że w zgłoszeniu celnym podano nieprawidłową wartość celną oraz nieprawidłowo określono stan pojazdu jako zdekompletowany. Zgodnie z przepisem art. 264 O.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Przepis ten statuuje więc zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania podatkowego ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Odstępstwa od tej zasady zawarte są w art. 267-268 O.p. i polegają na obciążeniu kosztami stron bądź uczestników postępowania. Odstępstwa te podyktowane są potrzebą zdyscyplinowania stron postępowania i zabezpieczenia interesów fiskalnych Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie organy obu instancji jako podstawę prawną swoich rozstrzygnięć powołały art. 267 § 1 pkt 5 O.p. ale bez bliższego sprecyzowania o który podmiot chodzi tj. a, b czy c. Zauważyć należy ze strona przedstawiła opinię własnego biegłego. Jednakże organ zdecydował się z urzędu dopuścić dowód z opinii innego biegłego. Zgodnie bowiem z treścią art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z przepisu tego - wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, uważaną za naczelną zasadę postępowania administracyjnego, w tym także postępowania podatkowego - wynika, że organy mają dążyć do ustalenia prawdziwego, zgodnego ze stanem rzeczywistym stanu faktycznego i obowiązku tego nie mogą przerzucić na inny podmiot. Gdyby natomiast podstawę prawną do obciążenia strony kosztami opinii biegłego upatrywać w art. 92 ust. 1 pkt 4 Prawo celne, zgodnie z którym osoba która zgłasza towar i poda w zgłoszeniu celnym nieprawidłowe dane jest obciążona opłatami za jego badanie, to jest on sprzeczny z art. 69 ust. 3 wkc. Ten ostatni przepis stanowi, że pobieranie próbek przez organy celne dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami nie pociąga za sobą konieczności zapłaty odszkodowania ze strony organów celnych. Jednak koszty wykonania analizy lub przeprowadzonej kontroli ponoszone są przez te organy. Jak słusznie podnosi się w doktrynie i judykaturze z polskiego uregulowania wynika, że osoba zgłaszająca ponosi także opłaty za analizy próbek pobranych z urzędu, gdy w postępowaniu prowadzonym przez organy zostanie ustalone, że dane przez nią podane są nieprawidłowe. We Wspólnotowym Kodeksie Celnym natomiast jednoznacznie postanowiono, że koszty wykonanych analiz ponoszone są przez organy. Zakres regulacji, który jest objęty przepisem krajowym oraz przepisem wspólnotowym pokrywa się. Istnieje zatem sprzeczność pomiędzy regulacją krajową a regulacją prawa wspólnotowego. Zatem jak słusznie wywiedziono w orzecznictwie sądowym : "Porównując treść art. 92 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego z brzmieniem art. 69 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego należy stwierdzić, że polskie rozwiązanie prawne nie ma charakteru uzupełniającego w stosunku do prawa wspólnotowego. W związku z powyższym należy postawić tezę, że przepis art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2004 r. Prawo celne jest sprzeczny z regulacją art. 69 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w takim zakresie, w jakim obciąża podmiot zgłaszający, opłatami z tytułu przeprowadzonych z urzędu badań łub analiz towarów w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego, gdy dane w nim podane przez ten podmiot okażą się nieprawidłowe - tak też NSA w wyroku z dnia 6.VI.2012r. sygn. akt I GSK 658/11. Z uwagi na powyższe ponieważ organy naruszyły prawo materialne zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegało uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.