I SA/Rz 697/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku RDZ o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okres kwiecień i maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład/organ) utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...]maja 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku RDZ G. P. (dalej: Zobowiązany Skarżący) o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie za okres od kwietnia 2020r. do maja 2020r. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 9 kwietnia 2020 r. Zobowiązany zwrócił się do ZUS o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Zakład zwolnił Skarżącego z opłacania składek za w/w okres, o czym poinformował pismami z 14 maja 2020r., 11 czerwca 2020r. i 24 czerwca 2020r. Zwolnienie dotyczyło składki zdrowotnej, ponieważ Skarżący składki na ubezpieczenia społeczne zadeklarował dopiero w dokumentach rozliczeniowych złożonych w dniu 15 marca 2021r. Zobowiązany w dniu 19 kwietnia 2021r. złożył prośbę o wydanie decyzji w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek na podstawie wniosku RDZ z 9 kwietnia 2020r. Decyzją z dnia [...]maja 2021r. ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres od kwietnia do maja 2020r. Zakład uzasadnił odmowę tym, że wniosek Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek za okres od kwietnia do maja 2020r. został już rozpatrzony i zostało udzielone zwolnienie za powyższy okres. Zwolnienie zostało udzielone tylko na składkę zdrowotną, ponieważ w dniach, w których zostały wydane zwolnienia, Skarżący deklarował tylko składkę zdrowotną. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek złożonego wniosku, ZUS zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2021r. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1.art 6, art 7, art 8, art.77 § 1 i art.80 k.p.a. przez oparcie decyzji na wadliwie przeprowadzonym postępowaniu, w sposób naruszający zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej przy braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności tego, że: - Skarżący złożył w przewidzianym do tego terminie wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020r. i spełnił wszystkie ustawowe przesłanki uprawniające organ rentowy do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem Skarżącego z dnia 6 kwietnia 2020 r. (RDZ), - Skarżący złożył deklarację DRA za kwiecień 2020 r., a przez to (co zostało pominięte przez organ rentowy) był zwolniony z obowiązku składania deklaracji DRA za kolejne miesiące 2020 roku jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacająca składki wyłącznie za siebie, - organ rentowy powiadomił Skarżącego o rzekomych nieprawidłowościach po 30 czerwca 2020 r., mimo że Skarżący wniosek RDZ złożył w kwietniu 2020 r., na skutek czego Skarżący nie miał możliwości odnieść się do rzekomych błędów formalnych uniemożliwiających uzyskanie przedmiotowego zwolnienia z obowiązku opłacania składek, 2. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., przez sformowanie uzasadnienia zaskarżanej decyzji bez informacji dotyczących faktów, które organ rentowy uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta była wadliwa z przyczyn wskazanych w niniejszej skardze. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: 1.art. 31 zq ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm. – dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach), w zw. z art. 47 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez ich błędną wykładnię, na skutek czego organ rentowy błędnie ustalił, że Skarżący był zobowiązany za kwiecień i maj 2020r. składać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne, w związku z czym musiał przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne do 30 czerwca 2020 r. celem zwolnienia, o którym mowa w art. 31 zo ww. ustawy, gdyż rzekomo Skarżący nie był zwolniony z obowiązku ich składania, 2. art. 31 zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przez jego błędne zastosowanie, wskutek czego organ rentowy błędne ustalił, że Skarżący nie spełnił warunku zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo w/w ustawy. 3. art. 31 zo ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przez jego niezastosowanie, wskutek czego organ rentowy nie uwzględnił wniosku RDZ z dnia 6 kwietnia 2020 r. zgodnie z wolą Skarżącego. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] maja 2021 r. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, choć z innych powodów, niż w niej podniesiono. Kontroli Sądu została poddana decyzja ZUS, którą odmówiono Zobowiązanemu wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za kwiecień i maj 2020r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art.31 zp ust.1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Zasadnie organ uznał przy tym, że z uwagi na brzmienie art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwą formą rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, jest decyzja. Przepis art.61a ust.1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że przesłankami odmowy wszczęcia postępowania są: - wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną postępowania - istnienie innych uzasadnionych uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W orzecznictwie oraz literaturze wskazuje się, że przez inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w cytowanym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub sprawa jest w toku. Warunkiem sine qua non wydania w tej sytuacji postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną lub będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 135/19 lub wyrok NSA z 16 marca 2021 I OSK 2493/20). W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Nie ulega wątpliwości, że w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 kwietnia 2020r. Zobowiązany został zwolniony z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r, o czym poinformowano go pismami z dnia 14 maja 2020r., 11 czerwca 2020r. i 24 czerwca 2020r. Udzielona pomoc objęła wyłącznie składkę zdrowotną za okres od marca do maja 2020r., o czym ZUS powiadomił Zobowiązanego dopiero pismem z dnia 5 marca 2021r. W związku z powyższym Zobowiązany w dniu 19 kwietnia 2021r. złożył prośbę o objęcie zwolnieniem również składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień i maj 2020r. (za marzec 2020r. nie deklarował składek ubezpieczeniowych bo pobierał zasiłek chorobowy), czyli wniósł o rozstrzygnięcie w zakresie, co do którego decyzja nie została wydana. Wobec powyższego nie można uznać, że zachodziła przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy inną decyzja, dlatego brak było podstaw do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, a zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji naruszają przepis art.61a ust.1 k.p.a., dlatego konieczne jest usunięcie ich z obrotu prawnego. Odniesienie się do zarzutów podniesionych w skardze jest bezprzedmiotowe, skoro wobec odmowy wszczęcia organ nie prowadził postępowania, ani też nie wydał decyzji co do meritum. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu będzie merytoryczne rozpatrzenie wniosku Skarżącego z dnia 19 kwietnia 2021r., tj. w odniesieniu do składek ubezpieczeniowych za kwiecień i maj 2020r. Nie przesądzając kierunku przyszłego rozstrzygnięcia trzeba wskazać, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał podstaw prawnych odmowy uwzględnienia korekt deklaracji rozliczeniowych i w żaden sposób nie uzasadnił stwierdzenia, że kwota zwolnienia jest ustalana jednorazowo i nie może być korygowana po wpłynięciu korekt deklaracji. Trzeba mieć również na względzie, że choć przepis materialnoprawny stanowiący podstawę przyznania pomocy tj. art. 31 zo ust.2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przewiduje termin na złożenie deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020r., to nie można pominąć, że w okresie stanu epidemii obowiązuje przepis art.15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nakładający na organ obowiązek zawiadomienia o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawo i wyznaczenia terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art.135 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, nie złożył wniosku o ich zasądzenie w terminie określonym przepisem art.210 § 1 P.p.s.a., tj. do czasu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku.