I SA/Rz 700/15

WyrokWSA w Rzeszowie2015-11-24

Skład orzekający: Grzegorz Panek, Piotr Popek, Tomasz Smoleń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kserokopie faktur z dopiskiem "duplikat" wystawione przez osobę pozbawioną prawa prowadzenia działalności gospodarczej mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kserokopie faktur z dopiskiem "duplikat", wystawione przez osobę prawomocnie pozbawioną prawa prowadzenia działalności gospodarczej, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego VAT. Podpis takiej osoby jest wadą istotną, dyskwalifikującą dokument jako duplikat faktury, a tym samym uniemożliwiającą udowodnienie rzeczywistego dokonania transakcji gospodarczej.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o wznowienie postępowań podatkowych dotyczących określenia zobowiązań w VAT za okres od stycznia do listopada 2006 r., powołując się na nowe dowody w postaci duplikatów faktur. Dyrektor Izby Skarbowej wznowił postępowania i wydał nowe decyzje, określając zobowiązania podatkowe. Organ uwzględnił faktury od jednego dostawcy, ale wyłączył prawo do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez inną spółkę, kwestionując ich autentyczność ze względu na sposób wystawienia (kserokopie z dopiskiem "duplikat") oraz osobę wystawcy (J.R., prawomocnie pozbawionego prawa prowadzenia działalności gospodarczej). Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015r. spraw ze skarg I. Ł. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2015 r. - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za styczeń 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za luty 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za marzec 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za maj 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za lipiec 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za sierpień 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za październik 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, - nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za listopad 2006 rok w postępowaniu wznowieniowym, oddala skargi. Zaskarżonymi decyzjami Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje, którymi w wyniku wznowienia postępowania uchylił ostateczne decyzje własne dotyczące określenia I. Ł. ( dalej: Skarżącemu ) zobowiązania podatkowe za kolejne miesiące, od stycznia do listopada 2006 r., i na nowo określił zobowiązania podatkowe w tym podatku. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że pismami z dnia 27 stycznia 2012 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o wznowienie postępowań na podstawie art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa). Wnioski uzasadnił uzyskaniem nowych dowodów w sprawie tj. 40 sztuk faktur VAT w tym wystawionych w dniu 17 stycznia 2012 r. przez Zakład Administracji Budynków w S. ( duplikatów faktur ) oraz kserokopii faktur VAT wystawionych przez Sp. z o.o. S ( dalej: Spółka). Dyrektor Izby Skarbowej wznowił postępowania w sprawach określenia podatku od towarów i usług za wyżej wymienione okresy i opisanymi na wstępie decyzjami z dnia 9 lutego 2015 r. określił na nowo wysokość tych zobowiązań. Decyzje te zostały wydane po uchyleniu poprzednio wydanych w sprawie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., I SA/Rz 943/12 i oddaleniu skarg kasacyjnych - wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r., I FSK 836/13. Określając na nowo wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy organ uwzględnił przedstawione kserokopie faktur wystawionych przez Zakład Administracji Budynków w S., natomiast wyłączył prawo Skarżącego do odliczenia podatku, wynikającego z dokumentów dotyczących Spółki. W uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że przedłożone przez Skarżącego "duplikaty" faktur nie spełniają wymogów formalnych wynikających z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług ( Dz.U. Nr 95, poz. 798 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów ) bowiem stanowią kserokopie naniesionym słowem "duplikat", a także zostały wystawione przez osobę do tego nieuprawnioną - J.R., który prawomocnym wyrokiem miał orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. W odwołaniach Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: ustawa o podatku od towarów i usług), przez odmowę prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w duplikatach faktur otrzymanych od Spółki, § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów przez przyjęcie, że nie można wystawić duplikatu faktury poprzez naniesienie części danych metodą kserograficzną, - naruszenie przepisów postępowania: art. 121, 122 i 191 Ordynacji podatkowej, przez przekroczenie granic swobody oceny dowodów przy analizie przedłożonych dokumentów, a także art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 140 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniach wskazał, że ani ustawa o podatku od towarów i usług ani wydane na jej podstawie rozporządzenie, nie określają techniki jaką należy nanosić na faktury niezbędne informacje. Zdaniem Skarżącego brak jest przeszkód aby informacje były nanoszone metodą kserograficzną. Ponadto podniósł, że w 2006 r. Spółka funkcjonowała na rynku i była czynnym podatnikiem podatku VAT, a J.R. był umocowany w 2006 r. do zarządzania Spółką. Ponadto zarzucił, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy, ponieważ decyzje zostały mu doręczone po upływie terminu wyznaczonego do załatwienia spraw. Powyższych zarzutów nie podzielił Dyrektor Izby Skarbowej , który utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. W pierwszej kolejności wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych – zarzucone naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Termin przedawnienia zobowiązań za okresy od stycznia do listopada 2006 r. upływał z dniem 31 grudnia 2011 r. W dniu 20 czerwca 2011 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , a ponadto wszczęto wobec niego dochodzenie o przestępstwo skarbowe z art. 56 §2 w zw. z art. 6 §2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy ( Dz.U. 2013 r., poz. 186; dalej: K.k.s. ) polegające na narażeniu na uszczuplenie z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2006 r., postanowieniem zaś z dnia 18 listopada 2011 r. przedstawiono mu zarzut, że prowadząc w 2006 r. działalność gospodarczą w ramach firmy Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe I. Ł. w S., dokonując w miesiącach od lutego do grudnia 2006 r. w Urzędzie Skarbowym w S. rozliczeń podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. obniżył kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług z utraconych faktur, których duplikatów nie przedłożył w trakcie kontroli, w wyniku czego naraził na uszczuplenie w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. O toczącym się wobec niego postępowaniu Skarżący powziął wiadomość w dniu 18 listopada 2011 r. w dacie ogłoszenia postanowienia z dnia 18 listopada 2011 r. o przedstawieniu zarzutów. W świetle powyższego organ stwierdził, że skoro przeciwko Skarżącemu prowadzone jest postępowanie karne skarbowe w związku z niewykonaniem obowiązków podatkowych w podatku od towarów i usług za 2006 r., o którym został powiadomiony, to bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i stan ten trwa nadal, gdyż nie doszło do prawomocnego zakończenia postępowania karnego skarbowego ( art. 70 § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Przechodząc do kwestii merytorycznych organ wskazał, że warunkiem koniecznym do skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest "fizyczne" posiadanie faktur dokumentujących zakup towarów i usług, a w przypadku ich zaginięcia lub zniszczenia- duplikatów tych faktur. Podatnik chcący zrealizować uprawnienie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, ma obowiązek wykazać istnienie podstaw do skorzystania z tego prawa poprzez przedstawienie odpowiednich dokumentów nie tylko w momencie skorzystania z tego uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, aż do upływu okresu przedawnienia. Brak stosownych faktur lub ich duplikatów po skorzystaniu z prawa do odliczenia oznacza, że podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w tych fakturach. Prawem i obowiązkiem organów jest przy tym dokonywanie oceny stosunków prawnych, zdarzeń, stanów rzeczy danego rodzaju pod kątem skutków, jakie wywierają one w zakresie obowiązków podatkowych. Wobec uwzględnienia faktur wystawionych przez Zakład Administracji Budynków w S. sporne stało się wyłącznie prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie kserokopii faktur wystawionych przez Spółkę opatrzonych odręcznym dopiskiem "Duplikat z dnia 28 grudnia 2012 r. J.R.", mających dokumentować nabycie towarów od Spółki. Dążąc do ustalenia, czy zdarzenia udokumentowane, tak sporządzonymi duplikatami faktur miały w rzeczywistości miejsce, organ wystąpił do organu podatkowego z zapytaniem, czy w stosunku do Spółki było prowadzone postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do listopada 2006 r. – na co organ uzyskał odpowiedź negatywną. Organowi nie udało się ustalić miejsca zamieszkania J.R. W bazie danych SeRCe, w miejscu danych dotyczących adresu znajdowała się adnotacja: "lokal został sprzedany 10 lat temu, brak nowego adresu". Na podstawie danych ogłoszonych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z dnia 24 lutego 2009 r., nr 38, poz. 21495 i z dnia 19 listopada 2012 r. nr 224 poz. 153798 J.R. miał od 9 lutego 2009 r. pełnić w Spółce funkcję prezesa zarządu. Na podstawie danych Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego organ ustalił, że ostatnie dokumenty zostały złożone przez Spółkę za 2006 r. i po tym okresie nie były już składane. Ponadto organ I instancji ustalił, że Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy VII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych, postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r. orzekł wobec J.R. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek na okres pięciu lat, orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 18 grudnia 2010 r. W ocenie organu odwoławczego okoliczność zakazu prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji m.in. reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej skutkowało tym, że J.R., w okresie, w jakim miały być wystawione duplikaty ( kserokopie) faktur nie posiadał legitymacji do reprezentowania Spółki i nie było to spowodowane nagłą, niedającą się przewidzieć przyczyną, lecz stan ten trwał od ponad roku. W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że duplikaty faktur, które miały dokumentować nabycie towarów od Spółki nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, gdyż wystawione zostały przez osobę nieposiadającą legitymacji do reprezentowania Spółki. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów, organ wskazał, że powołane przez Skarżącego orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 1220/13 dopuszcza możliwość odliczenia podatku naliczonego wówczas, gdy podatnik dysponuje duplikatem faktury w postaci kserokopii faktur z dopiskiem "duplikat" wraz z datą sporządzenia, oraz gdy nie podważono, że "zdarzenia udokumentowane tak sporządzonymi duplikatami miały w rzeczywistości miejsce, i że treść tych dokumentów była zgodna z oryginałami, którymi dysponowali sprzedawcy. Tymczasem w niniejszej sprawie dowiedziono, że J.R. w dacie wystawienia duplikatów faktur, nie posiadał legitymacji do reprezentowania Spółki. Odpierając zarzut naruszenia art. 140 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że decyzje zostały wydane w terminach określonych postanowieniami organu wyznaczającymi termin załatwienia spraw. Organ nie zgodził się również z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. W ocenie organu dokonana ocena dowodów nie może zostać uznana za dowolną. Przepisy podatkowe nie przewidują, jak wskazał, zwolnienia podatnika z obowiązku udokumentowania prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nawet w przypadkach losowych, a organy podatkowe nie są zobowiązane do poszukiwania za podatnika stosownych dokumentów, ani do odtwarzania przebiegu zdarzeń u jego kontrahentów. Skarżący oprócz kwestionowanych "duplikatów" faktur, mimo, że to w jego interesie leżało zgromadzenie i przechowywanie dowodów dokumentujących w sposób zgodny z prawem prawdziwość transakcji potwierdzonych fakturami VAT, nie przedstawił dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia spraw we wznowionych postępowaniach. Pomimo prawidłowego zawiadomienia o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z zebranym w sprawach materiałem dowodowym, nie podjął przesyłki i nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. W skargach wniesionych do Sądu Skarżący zarzucił decyzjom naruszenie: art. 120, 121, 122, 180, 181, 187 § 1oraz art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. ), przez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i naruszenie zasady prawdy materialnej, a także nierozpatrzenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniach skarg ponownie opisał przebieg postępowania kontrolnego zarzucając jego nieprawidłowość. Zaznaczył, że znane są mu konsekwencje nieodtworzenia dokumentów księgowych, którym przeciwstawił obowiązek organu ustalania prawdy obiektywnej. Według Skarżącego środki podjęte przez organ nie były wystarczające w świetle przepisów art. 122 Ordynacji podatkowej. Podobnie jak w odwołaniach wskazał, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie określają w jaki sposób należy nanosić na faktury niezbędne informacje. Ponadto w jego ocenie brak jest konsekwencji w uznawaniu jednych duplikatów faktur za dowód: P. S.A., M. S. G., O. – C. sp. z o.o., innych za takie nie uznając – Spółka. Wskazał, że w dniu składania podpisów na spornych dokumentach J.R. figurował w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako członek zarządu, a zatem był umocowany do potwierdzenia wiarygodności transakcji. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Odnosząc się do zarzutu, że na dzień składania podpisów na przedmiotowych dokumentach J.R. figurował w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako członek zarządu, organ wskazał, że nie ma to znaczenia dla uznania prawa Skarżącego do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu ma konstytutywny charakter. Stwarza nowy stan prawny. Konsekwencją orzeczenia tego zakazu jest to, że osoba pozbawiona tych praw nie może podjąć legalnej dzielności gospodarczej. Z istoty zakazu orzeczonego w trybie art. 373 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz.U. 2015 r., poz. 233; dalej :Prawo upadłościowe i naprawcze ) należy przyjąć, że podejmowanie czynności sprzecznej z tym zakazem jest czynnością sprzeczną z prawem, w konsekwencji czynność ta jest nieważna na podstawie art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz.U. 2014 r., poz. 121 ze zm., dalej: K.c.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do ich uchylenia. Wbrew zarzutom decyzje stanowią wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania, wykładni i zastosowania przepisów, co znalazło wyraz w treści odpowiadających wymogom formalnym, uzasadnień. Na wstępie wskazać należy, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, co organ prawidłowo uzasadnił wskazaniem przerw biegu terminu przedawnienia, czego Skarżący nie kwestionował. Poddane kontroli decyzje zostały wydane w trybie wznowienia postępowania - uregulowanym w art. 240 i n. Ordynacji podatkowej, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawną rozstrzygnięć. Wznowienie postępowania jest trybem szczególnym – nadzwyczajnym, dotyczącym wyłącznie decyzji ostatecznych i uruchamianym tylko na podstawie okoliczności ściśle określonych w przepisach. W trybie wznowienia postępowania niedopuszczalna jest ponowna kontrola decyzji ostatecznych. W świetle powyższego za nieuzasadnione należy uznać podnoszone zarzuty dotyczące prawidłowości postępowań kontrolnych, a także przebiegu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji określających zobowiązanie podatkowe. Podstawy wznowienia postępowania określa art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132; 4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji; 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny; 9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji; 11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Jak wynika z akt sprawy ostatecznymi decyzjami organ pozbawił Skarżącego prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w zakresie, w jakim nie przedstawił faktur lub ich duplikatów stwierdzających nabycie towarów i usług. W niniejszych sprawach Skarżący domagając się wznowienia postepowań w sprawach dotyczących określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do listopada 2006 r. powołał się na nowe dowody: - duplikaty faktur VAT wystawione przez Zakład Administracji Budynków w S., - kserokopie faktur VAT wystawionych przez Spółkę. Bezsporne w sprawie było, że przedstawione dokumenty stanowią nowy dowód w sprawie ( postanowienia z dnia 27 lutego 2012 r. o wznowieniu postępowań ). Nie budziło również zastrzeżeń, prawo Skarżącego do rozliczenia podatku VAT z duplikatów faktur wystawionych przez Administrację Zakładu Budynków w S.. Dokumenty odpowiadały wymogom formalnym, a kontrahent potwierdził zdarzenia. Spór sprowadzał się natomiast do odliczenia podatku VAT z kserokopii faktur wystawionych przez Spółkę. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług: w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Kwotę podatku naliczonego stanowi: 1) suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a)nabycia towarów i usług, b)dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi ( ust.2). Prawo do odliczenia podatku naliczonego uzależnione jest od posiadania faktury. Sama faktura nie tworzy jednak prawa do odliczenia podatku na niej wykazanego. Organy podatkowe w postępowaniu dotyczącym rozliczenia w podatku od towarów i usług są obowiązane do badania nie tylko wysokości kwoty podatku naliczonego, lecz także walorów formalnych faktury oraz okoliczności, w których doszło do sprzedaży towarów lub usług, co sprowadza się do kontrolowania, czy faktura w istocie stwierdza fakt nabycia towarów i usług, a więc czy doszło między stronami wskazanymi w fakturze do rzeczywistej operacji gospodarczej. Jednocześnie jeśli organy podatkowe kwestionują prawidłowość faktury, to na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia, że stwierdzona fakturą czynność została faktycznie dokonana. Warunki jakim muszą odpowiadać faktury, według stanu prawnego obowiązującego w dacie wystawienia faktur, określają przepisy rozdziału 4 rozporządzenia Ministra Finansów. Zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia oryginał faktury i faktury korygującej powinien zawierać wyraz "ORYGINAŁ", a kopia faktury i faktury korygującej – wyraz "KOPIA". W myśl § 21 ust. 1, faktury i faktury korygujące są wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca. Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów, jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu lub zaginie, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawia fakturę lub fakturę korygującą, zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury lub faktury korygującej. Faktura i faktura korygująca wystawiona ponownie musi dodatkowo zawierać wyraz "DUPLIKAT" oraz datę jej wystawienia. Duplikat faktury i faktury korygującej wystawia się w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca. Niespełnienie wymogów formalnych może pozbawiać podatnika prawa odliczenia podatku naliczonego, gdy wady te przyjmą postać wad istotnych dyskwalifikujących dany dokument, jako fakturę. W wyroku z dnia 16 czerwca 1997 r., I SA/Ka 624/97 ( wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach cbois.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny za wady istotne uznał: brak jednostek miary towaru, jego ilości i ceny jednostkowej, wskazując, że są to elementy rachunkowe faktury, mające zasadnicze znaczenie dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego, bez których nie jest możliwe zweryfikowanie, czy wysokość podatku została ustalona prawidłowo. Ponadto faktura rodzi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem, że doszło do rzeczywistej transakcji gospodarczej. Prawo do odliczenia przysługuje tylko wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi. Także w orzecznictwie ETS podkreśla się powyższą zależność. W sprawie C-342/97 (orzeczenie z dnia 13 grudnia 1989 r., Genius Holding BV v. Staatssecretaris van Financiën) wprost stwierdzono, że wynikające z przepisów dyrektywy prawo do odliczenia nie znajduje zastosowania w przypadku podatku, który jest należny wyłącznie z tego powodu, że został wykazany na fakturze. Podobnie WSA we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 2 października 2007 r., I SA/Wr 1161/07 stwierdził, że prawo do odliczenia nie wynika z samej faktury (także gdy jest ona poprawna i zgodna z przepisami), jeśli nie dokonano czynności dokumentowanych fakturą. Przekładając powyższe uwagi do niniejszych spaw, zgodzić należy się z organami, że Skarżący nie udowodnił dokonania czynności wynikających z kserokopii faktur. Jak wynika z akt oryginały faktur zaginęły, wystawione duplikaty nie odpowiadały wymogom formalnym, a Skarżący, mimo słusznych wątpliwości organów, nie przedstawił dowodów potwierdzających dokonanie czynności. W ocenie Sądu słuszne są wnioski organu, że duplikaty faktur podpisane przez osobę pozbawioną prawa wykonywania działalności gospodarczej, nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego dokonanie tej czynności. Nie sprzeciwia się temu powołanie się przez Skarżącego na domniemanie wynikające z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ( Dz.U. 2015 r, poz. 1142 ), zgodnie z którym: domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Zasada domniemania prawdziwości danych wpisanych do rejestru jest wiążąca w stosunkach pomiędzy podmiotem podlegającym wpisowi do rejestru, a osobami trzecimi, jak i pomiędzy osobami trzecimi dokonującymi między sobą czynności na podstawie danych bez udziału podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru. Sąd Najwyższy w wyroku z 14 marca 2012 r., II CSK 328/2011 wskazał jednak, że ustanowione w tym przepisie domniemanie jest domniemaniem prawnym w rozumieniu art. 234 K.p.c., wiąże zatem sąd w postępowaniu cywilnym, z tym że może być obalone, ponieważ ustawa tego nie wyłącza. Słuszne są również uwagi organu, że wyrok orzekający zakaz prowadzenia działalności gospodarczej wydany na podstawie art. 373 Prawa upadłościowego i naprawczego na podstawie art. 365 Kodeksu postepowania cywilnego wiąże wszystkie Sądy i organy. W ocenie Sądu orzeczenie, które Sąd podziela, znajdzie również zastosowanie w przypadku wydawania decyzji przez organ. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że domniemanie zostało obalone postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy VII Wydział Gospodarczy, z którego wynika że J.R. został pozbawiony prawa reprezentowania w spółkach handlowych. Oznacza to, że został wyeliminowany z udziału w obrocie gospodarczym na wskazany czas. W ocenie Sądu oznaczać to będzie również zakaz potwierdzania dokonanych wcześniej przez Spółkę czynności. Tym samym organ nie był związany wynikającym z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemaniem prawdziwości danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. W związku z powyższym za w pełni usprawiedliwione należy uznać twierdzenia organu, że podpisane przez J.R. duplikaty nie mogą potwierdzać faktu dokonanych czynności. Złożenie podpisu przez osobę nieuprawnioną należy uznać za wadę istotną dyskwalifikującą te dokumenty, jako duplikaty faktur. Skarżący nie przedstawił ponadto żadnych innych dowodów na potwierdzenie dokonania tych czynności. W świetle powyższego za zupełnie nieuzasadnione należy uznać zarzuty Skarżącego w zakresie nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, zmierzające do przerzucenia całego ciężaru dowodowego na organ. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 listopada 1998 r., I SA/Sz 2430/97, który skład orzekający w pełni podziela: przepisy podatkowe nie przewidują zwolnienia podatnika z obowiązku udokumentowania prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nawet w wypadkach losowych ( kradzieży). Organy podatkowe nie są zobowiązane do poszukiwania za podatnika stosownych dokumentów ani do odtwarzania przebiegu zdarzeń u jego kontrahentów. W niniejszych sprawach organ ustalił, że w stosunku do Spółki nie toczyło się postępowanie kontrolne w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług za 2006 r., a Spółka ostatnie dokumenty dotyczące rozliczeń w tym podatku złożyła za 2006 r., po tym okresie nie składała żadnych dokumentów ( wypis z Krajowego Rejestru Sądowego ). Wobec nieprzeprowadzenia przez właściwe organy kontroli Spółki za 2006 r. i upływie wymaganego okresu na przechowywanie ksiąg rachunkowych, organ nie miał możliwości zweryfikowania twierdzeń Skarżącego na podstawie ewentualnego wglądu w dokumentację kontrahenta. Niepozbawione logiki są wnioski organu, który z faktu nieprzedstawienia przez Spółkę po 2006 r. żadnej dokumentacji wywodzi pozorowanie przez Spółkę funkcjonowania w obrocie prawnym. W świetle powyższego uzasadnione są wątpliwości organu co do rzeczywistości transakcji. Wbrew zarzutom stwierdzić należy, że organ wyczerpał możliwości dowodowe. Organ poinformował Skarżącego o zebraniu materiału dowodowego i wyznaczył termin do zapoznania się z tym materiałem i przedstawiania dowodów w sprawie, z którego prawa Skarżący nie skorzystał. Nie można postawić organowi zarzutu niezebrania wszechstronnego materiału dowodowego powołując się na konieczność przeprowadzenia bliżej nieokreślonych dowodów. Formułowane w ten sposób zarzuty należy uznać za niepopartą żadnymi dowodami polemikę z prawidłowo dokonanymi ustaleniami organów. Nie ma również racji Skarżący czyniąc organowi zarzut przekroczenia terminów załatwienia sprawy. Prawidłowe są wnioski organu, że dla zachowania terminu do załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 139 Ordynacji podatkowej nie ma wymogu doręczenia decyzji. Organ wydając decyzje dochował terminów wyznaczonych w postanowieniach o wyznaczeniu terminów załatwienia spraw. Ponadto należy wskazać, że zarzut niedochowania terminów załatwienia spraw nie może odnieść oczekiwanego skutku w niniejszym postępowaniu. Dla dochodzenia roszczeń nieterminowego załatwiania spraw, którego, co należy podkreślić, nie stwierdzono, została przewidziana skarga na przewlekłość postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło