I SA/Rz 754/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników - oddala skargę - I SA/Rz 754/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia (...) sierpnia 2010r. znak (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego "KRUS" po ponownym rozpoznaniu wniosku M. C. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników utrzymał w mocy punkt II decyzji z dnia 30 listopada 2009r. znak (...). Skarżąca podaniem z dnia 5 listopada 2009r. zwróciła się do organu rentowego z prośbą o umorzenie należności od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Uzasadniając swoją prośbę trudną sytuacją rodziny oraz zdrowotnej własnej osoby. Decyzją z dnia (...) listopada 2009r. znak (...), 398/2009 Prezes KRUS umorzył 100% należności z tytułu odsetek i odmówił umorzenia 100% należności z tytułu należnych składek rolników. Skarżąca pismem z dnia 16 grudnia 2009r. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności od zaległych składek. Decyzją z dnia (...) stycznia 2010r. znak (...) organ rentowy utrzymał w mocy decyzje o odmowie umorzenia należności. Rozpoznając skargę M. C. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił ją wyrokiem z dnia 13 maja 2010r. sygn. akt I SA/Rz 211/10. W toku postępowania organ badając możliwości płatnicze skarżącej ustalił, że rodzina skarżącej prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 3,19 ha fizycznych stanowiących 3,08 ha przeliczeniowego. Obecnie jedynie małżonek wnioskodawczyni posiada stałe źródło utrzymania w postaci prawa do emerytury w kwocie 900zł netto miesięcznie, a ponadto rodzina osiąga dochody z tytułu prowadzonej w gospodarstwie działalności rolniczej nieustalonej bliżej wysokości. Na utrzymaniu małżonków pozostaje córka samotnie wychowująca dwoje dzieci w wieku szkolnym. Ustaliwszy na podstawie wizytacji, iż rodzina wnioskodawczyni zamieszkuje w drewnianym domu składającym się z jednej izby oraz kuchni bez gazu i bieżącej wody, organ uznał warunki mieszkaniowe wnioskodawczyni za trudne. Z oświadczeń wnioskodawczyni złożonych w toku postępowania wynika ponadto, że spłaca ona zaciągnięty uprzednio kredyt bankowy w kwocie 650zł miesięcznie oraz ponosi stałe miesięczne wydatki związane z opłatami za media w tym z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości 200zł miesięcznie. Wnioskodawczyni przedłożyła też kartę leczenia szpitalnego swojego męża J. C. oraz zaświadczenie lekarskie dotyczące córki S. C.. W dniu 5 stycznia 2010r. skarżąca uzupełnia swój wniosek że spłaci zaległość po uzyskaniu prawa do własnego świadczenia emerytalnego. Podaną wyżej decyzją z dnia (...) sierpnia 2010r. Prezes KRUS utrzymał w mocy pkt II decyzji własnej o odmowie umorzenia należności głównej. Wskazał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności które z uwagi na ważny interes wnioskodawczyni uzasadniałby uwzględnienie wniosku. Wskazał na uznaniowy charakter wydanej decyzji. Uznając istnienie trudnej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni zaznaczył iż istnieją widoki na poprawę jej statusu majątkowego w najbliższej przyszłości, gdyż wnioskodawczyni osiągnęła wiek emerytalny i ma możliwości ubiegania się o emeryturę rolniczą. Odnosząc się również do przyczyn powstania zaległości organ podkreślił, iż w prowadzonym postępowaniu nie ujawniono zaistnienia nadzwyczajnych, niezależnych od rolnika okoliczności, takich jak zdarzenia losowe czy klęski żywiołowe które miałyby wpływ na powstanie zaległości w opłacaniu składek. Nie stwierdzono także żadnych innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących pozbawienie zobowiązanej możliwości opłacania składek. W skardze na wyżej wskazaną decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o jej uchylenie w punkcie II i umorzenie zaległości w całości. W uzasadnieniu wskazała na to, że w dniu 3 czerwca 2010r. został zalany jej budynek mieszkalny oraz zniszczony dorobek życia. Także w czerwcu pracownicy geofizyki podczas prac poszukiwawczych uszkodzili budynki mieszkalne drewniany i murowany. Podała, ze nie posiada jeszcze emerytury z uwagi na tocząca się sprawę o zasiedzenie przed Sądem Rejonowym w R. Wskazała na swoja trudna sytuacje materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1259 ze zm.) sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem o ile ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie sąd uznał że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. 2008r. nr 50 poz. 291) Prezes kasy lub uprawniony przez niego pracownik w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan funduszów emerytalno-rentowych i składkowego może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Obowiązkiem organu wydającego na podstawie wyżej wskazanej jest wyjaśnienie czy w sytuacji osoby która złożyła wniosek o umorzeniu należności składkowych występuje ważny interes umożliwiający umorzenie tych należności, który powinien być wyjaśniony przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawczyni i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest zatem wyjaśnienie jak również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawczyni ze szczególnym uwzględnieniem jej możliwości płatniczych. Następnie odniesienie tego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem kasy. W ocenie Sadu w rozpoznawanej sprawie organ w sposób wszechstronny i wyczerpujący zebrał materiał dowodowy dający mu podstawę do dokonania ustaleń w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i jej rodziny. Przeanalizował także przyszłe perspektywy tych możliwości a w szczególności prawidłowo wskazał iż fakt osiągnięcia przez wnioskodawczynie uprawnień do ubiegania się o emeryturę rolnicza w zdecydowany sposób zmieni na korzyść jej sytuacje majątkową. Organ dokonał także analizy sytuacji zdrowotnej wnioskodawczyni jak i jej rodziny przez pryzmat przedłożonych zaświadczeń lekarskich. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja należy do decyzji uznaniowych. Organ przy rozpoznawaniu takich spraw i wydawaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Zdaniem Sądu Prezes KRUS nie naruszył w swej decyzji zasady ogólnej postępowania administracyjnego polegającej na uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Podnoszone w skardze przez wnioskodawczynie nowe okoliczności uzasadniające jej wniosek a to zalanie budynku mieszkalnego miało miejsce po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a rozmiar szkód z tego tytułu nie został przez wnioskodawczynie określony. Wskazać należy, iż z tego tytułu wnioskodawczyni otrzymała zasiłek celowy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 6.000zł. W przypadku szkód spowodowanych przez pracowników Geofizyki podlegają one dochodzeniu w trybie postępowania odszkodowawczego. W tym miejscu należy dodać, że każda zmiana okoliczności faktycznej, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do kolejnego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności wobec KRUS, ponieważ odmowa ich umorzenia nie stwarza stacji powagi rzeczy osadzonej i jak podkreśli Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo jak należność ta istnieje zwłaszcza, jeżeli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podsumowując organ prowadząc postępowanie w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić wyrażone w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określone w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i utrwalić w aktach wyniki badania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej, jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 K.p.a. (patrz wyrok NSA z 16 listopada 1999r. sygn. akt III SA 7900/98 Lex nr 47243). Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście mających zastosowanie w sprawie prawa materialnego zdaniem sadu znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wyjaśniając podjęte przez organ rozstrzygniecie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a podjęte rozstrzygniecie nie wykroczyło poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.