I SA/Rz 792/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F.P. o prawo pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia nieruchomości przez zasiedzenie - postanawia – oddalić wniosek o prawo pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia F.P. (dalej: skarżący, wnioskodawca) wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia sporządzonego na wniosek, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Jako argumenty podał swój wiek (86 lat) i inwalidztwo, z którym związana jest konieczność opieki innych osób. We wniosku skarżący wymienił szereg schorzeń, z którymi związane są wydatki na leczenie, wynoszące ok. 200 zł. Według oświadczenia skarżącego ok. 600 zł przeznacza na wyżywienie, ok. 250 zł na koszty ogrzewania, energię elektryczną, gaz, odzież, środki czystości, prasę itp. Wszystkie te wydatki w skali miesiąca skarżący pokrywa z emerytury w kwocie 1.050 zł. Mieszka z córką i jej mężem, ale jak podał prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Nie zadeklarował jakiegokolwiek majątku nieruchomego jak też wartościowych rzeczy ruchomych. Jego własne dochody wystarczają na bieżące potrzeby, ale nie pozwalają na pokrycie kosztów sądowych w sprawie zawisłej przed sądem. Skarżący zaznaczył, że wpis od skargi (w wysokości 100 zł) został uiszczony przez jego córkę, będącą pełnomocnikiem w tej sprawie, z jej środków pieniężnych. W prowadzonym przez referendarza postępowaniu wyjaśniającym, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., złożono kserokopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2008 r. PIT-40A, wyjaśnienia co do stanu zdrowia skarżącego wraz z kartami leczenia szpitalnego z 1992 i 2000 r. oraz wyjaśnienia odnośnie braku potwierdzenia wydatków związanych z kosztami leczenia i utrzymania. Dołączono także kserokopię umowy darowizny nieruchomości (wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez zasiedzenia tych nieruchomości jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym). Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, z uwagi na wyprowadzone wnioski z oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie z brzmieniem art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci moc wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia, i ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Intencją skarżącego było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Kosztami tymi na obecnym etapie sprawy są opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem i opłata od skargi kasacyjnej, która również wyniesie 100 zł, a rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przez skarżącego przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wnioskował skarżący, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim - według Sądu - znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać", które oznacza: udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący – zdaniem Sądu- nie wykazał, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w stosunku do jego osoby. Nie jest wiarygodnym dla Sądu oświadczenie skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść koniecznych na tym etapie kosztów postępowania sądowego (łącznie 200 zł ), skoro niektóre wydatki, w tym na leczenie, ponosił od dawna i był równocześnie w stanie ponosić koszty związane z utrzymaniem nieruchomości nabytych przez zasiedzenie i inne koszty związane z codziennym utrzymaniem; nie sygnalizuje, że korzystał lub nadal korzysta z pomocy bliskich lub instytucji, zajmujących się wspieraniem osób ubogich, do których skierowana jest instytucja prawa pomocy. Poza jedną fakturą na zakup sprzętu medycznego na kwotę 174,09 zł, skarżący nie udokumentował innych kosztów związanych z leczeniem. Wystawienie paragonu fiskalnego obciąża sprzedawcę i kupujący nie musi każdorazowo żądać takiego zachowania. Skoro skarżący koszty leczenia ponosi - jak podnosi – regularnie, to udokumentowanie tego nie powinno być kłopotliwe. W sytuacji skarżącego (przewlekła choroba, niewysokie dochody) dokumentowanie ponoszonych wydatków byłoby racjonalne, gdyż istnieje możliwość odliczenia od dochodu wydatków ponoszonych na cele rehabilitacyjne, w tym również na leki, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 i nast. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie można przyjąć, że w każdym przypadku, w którym stwierdzono chorobę, chory ponosi koszty leczenia w wysokości, która wpływa w sposób istotny na budżet jego gospodarstwa domowego, dlatego w postępowaniu o prawo pomocy zasadnym jest tego wykazanie. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku kosztów związanych z opłatami za energię elektryczną, opał i gaz. Zadeklarowanie tych kosztów w ogólnym zestawieniu z innymi wydatkami, w tym prasą, która nie jest artykułem codziennej potrzeby, czyni wniosek mało przejrzystym. Bezsprzecznie, ważne są konkrety, tj. w jakich kwotach skarżący partycypuje w tego rodzaju wydatkach, mając na uwadze także to, że na wysokość tych opłat wpływa pora roku (koszty ogrzewania). Żądając zwolnienia od kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, skarżący ma obowiązek przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów tegoż postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W złożonym wniosku skarżący skoncentrował się jedynie na przedstawieniu danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym. W sytuacji, kiedy skarżący wykazał dochody własne, mieszka z córką i jej mężem, i twierdzi, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, co oznacza, że samodzielnie pokrywa wszystkie koszty utrzymania, nie udokumentował wysokości wydatków związanych z leczeniem i kosztami utrzymania, nasuwają się wątpliwości, czy faktycznie nie jest w stanie ponieść minimalnych w tej sprawie wymaganych przez prawo kosztów w postaci opłaty kancelaryjnej i wpisu od skargi kasacyjnej. Wątpliwości tych, zdaniem Sądu, skarżący nie wyeliminował. Dodać należy, że w związku ze sporządzeniem skargi kasacyjnej skarżący, jak podał, nie poniósł żadnych kosztów. Orzecznictwo sądowe i literatura przedmiotu opowiedziały się jednoznacznie za tym, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami (por.: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. III SA/Wa 229/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zaś weryfikowanie oświadczenia wnioskującego o prawo pomocy należy dokonywać z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, a ten nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że finanse skarżącego wykluczają poniesienie wymaganych na tym etapie kosztów sądowych, które – co należy zaznaczyć – są najniższymi jakie w ogóle mogą wystąpić w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Dodać należy jeszcze, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego nie nastąpiło nagle, dlatego skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów w tym postępowaniem związanych i poczynić na ten cel stosowne oszczędności, choćby zrezygnować z zakupu prasy. Skarżący nie podnosi także, że próbował pozyskać potrzebne środki choćby, np. w drodze pożyczki od córki, której darował przedmiotowe nieruchomości, i było to niemożliwe. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.