I SA/Rz 794/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. C. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2637/07 oraz z wniosku o ukaranie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] grzywną w trybie art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p o s t a n a w i a odmówić wnioskowi G. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2008 r., złożonym na stosownym formularzu urzędowym, skarżąca G. C. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. We wniosku ograniczyła się do stwierdzenia, iż źródłem jej utrzymania jest emerytura w miesięcznej wysokości brutto 636 zł. W rubrykach poświęconych oświadczeniom o stanie rodzinnym, majątku oraz osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie nie zamieściła żadnych danych. Pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego (tytułu prawnego do lokalu lub budynku, warunków mieszkaniowych), wyszczególnienia rodzaju wydatków związanych z kosztami utrzymania (w tym przedstawienia rachunków za media), udzielenia informacji o korzystaniu ze świadczeń, a także przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych. Wykonując to wezwanie skarżąca, w piśmie z dnia 12 stycznia 2009 r. oświadczyła, iż nie jest właścicielem mieszkania i nie dysponuje prawem do budynku lub lokalu, jest osobą samotną, jej miesięczna emerytura po potrąceniu wynosi 396 zł, ponosi znaczne wydatki na zakup leków, nie korzysta z zapomóg i innej pomocy socjalnej. Pozostałe żądane przez Sąd informacje uznała za korzystające z "ochrony danych osobistych" i odmówiła ich udzielenia. W sprzeciwie z dnia 10 lutego 2009 r. skarżąca stwierdziła, że wezwanie do przedstawienia dodatkowych dowodów pozwalających na ocenę jej rzeczywistej sytuacji życiowej było nieuprawnione, a Sąd powinien w tym względzie z urzędu wystąpić do organu podatkowego, zaś zgromadzone dotychczas dowody uznała za wystarczające do uwzględnienia żądania zawartego we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 244 § 1 i art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w takim zakresie osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje gdy, osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Katalog tych dokumentów określono w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Skarżąca konsekwentnie odmawiała, zarówno na etapie postępowania przed referendarzem sądowym, jak i w sprzeciwie, złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów źródłowych obrazujących jej rzeczywistą sytuację mieszkaniową (tytułu do zajmowania lokalu pod adresem: [...] i wysokości kosztów utrzymania mieszkania) oraz dochodową w postaci informacji o posiadanych rachunkach bankowych i ich stanie. Zarówno odmowa udzielenia dodatkowego oświadczenia wraz z dokumentami źródłowymi, jak i okoliczności ustalone na podstawie zgromadzonych już dowodów uniemożliwiają Sądowi uwzględnienie żądania ustanowienia radcy prawnego. Nie jest bowiem możliwe niewątpliwe ustalenie realnych dochodów skarżącej; tym samym nie sposób określić ich stosunku do dochodu gwarantującego jej konieczne utrzymanie w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgromadzone dowody nasuwają w tym względzie podstawowej natury wątpliwości. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż nie posiada żadnej nieruchomości (k. nr 8 akt sądowych), podczas gdy w decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008 r. (k. nr 60 akt administracyjnych) wyjaśniono, że skarżącej na dzień 15 lipca 2007 r. przysługiwała współwłasność działki nr 4182/3 położonej w Ś. Ponadto, jak wykazano to w odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na odwołanie, z dnia 15 października 2007 r. (k. nr 22 akt sądowych V SA/Wa 2637/07), na mocy decyzji organu rentowego z dnia [...] lutego 2007 r. dokonano podwyższenia przysługującej skarżącej emerytury wskutek doliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Trudno też udzielić wiarygodności oświadczeniu skarżącej w zakresie nieskorzystania z jakiejkolwiek pomocy (publicznej i prywatnej), skoro wydane na jej żądanie zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 sierpnia 2008 r. (k. nr 50 akt sądowych) wprost wskazuje, iż zostało wystawione "w celu przedłożenia z urzędzie gminy dla ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej". Także treść pisma z dnia 12 stycznia 2009 r. (k. nr 49 akt sądowych) wskazuje, że skarżąca oczekiwała udzielenia pomocy, gdyż stwierdziła, że "nie korzysta jeszcze z [...] pomocy socjalnej". Podkreślenia wreszcie wymaga, że kwota 396 zł wykazana przez skarżącą jako wyłączne źródło jej miesięcznych dochodów (emerytura po potrąceniu wymagalnych należności) w żadnym wypadku nie może zapewniać egzystencji oraz utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego, zaś w przypadku gdyby realnie tyle wynosiła - czyniłaby zadość wymogom kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) wynosi 461 zł. Kwoty 396 zł nie można uznać za wysokość rzeczywistego dochodu osiąganego przez skarżącą. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.