I SA/Rz 817/20
WyrokWSA w Rzeszowie2021-04-20
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Piotr Popek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności zaliczkowych, jeśli beneficjent nie posiadał tytułu prawnego do deklarowanych gruntów na dzień 31 maja danego roku, mimo że płatności zaliczkowe zostały wypłacone?Ratio decidendi
Organ administracji ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności zaliczkowych, jeśli beneficjent nie posiadał tytułu prawnego do deklarowanych gruntów na dzień 31 maja danego roku, co skutkowało odmową przyznania płatności. Wypłacone zaliczki, które nie były należne, podlegają zwrotowi na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2016, deklarując m.in. grunty znajdujące się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Po wypłaceniu płatności zaliczkowych, organ administracji ustalił, że strona nie posiadała tytułu prawnego do tych gruntów na dzień 31 maja 2016 r. i odmówił przyznania płatności. Następnie wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, które zakończyło się decyzją o zwrocie części środków. Strona wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (dalej: Agencja) z dnia [...] września 2020 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o ustaleniu J. S. (dalej: strona/skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności (zaliczkowych) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Strona złożyła w dniu 14 czerwca 2016 roku w Biurze Powiatowym Agencji w wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w ramach którego zadeklarowała działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie o łącznej powierzchni 2,03 ha oraz działki rolne do przyznania płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych o łącznej powierzchni 0,39 ha.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji w decyzją z dnia [...] listopada 2016 roku przyznał stronie płatności zaliczkowe na łączną kwotę 1 214,74 zł w tym: do jednolitej płatności obszarowej w wysokości 656,57 zł, do płatności na zazielenienie w wysokości 440,65 zł, oraz kwotę 117,52 zł w ramach płatności do roślin wysokobiałkowych.
W gospodarstwie rolnym beneficjenta w dniu 13 sierpnia 2016 roku odbyła się kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, w wyniku której nie stwierdzono nieprawidłowości odnośnie poszczególnych działek rolnych.
Organ I instancji w toku kontroli administracyjnej uzyskał informacje od Agencji Nieruchomości Rolnych, że działki ewidencyjne zgłoszone nr 246,270,278 i 286 zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) jednakże na dzień 31 maja 2016 roku brak jest umowy wnioskodawcy z Agencją Nieruchomości Rolnych. Ponadto wnioskodawca nie złożył stosownego Oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek ewidencyjnych, wchodzących w skład ZWRSP.
W wyniku dokonanych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego Agencji w, decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności związanej do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych.
Po rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w decyzją z dnia [...]lipca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.
Od decyzji ostatecznej beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
W dniu 28 sierpnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w zawiadomieniem nr 0178-00000043052/17 wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] organ I instancji ustalił beneficjentowi kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016 w wysokości 1 097,22 zł.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w w ramach postępowania odwoławczego prowadzonego wskutek odwołania wniesionego przez stronę od w/w decyzji organu I instancji postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r., zawiesił postępowanie odwoławcze.
Prezes Agencji rozpoznając zażalenie strony postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r., uchylił w/w postanowienie uznając, że wynik postępowania sądowo- administracyjnego w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt V Sa/Wa 732/18 oddalił skargę strony od powyższego postanowienia, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt. I GSK 879/19 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozpoznając sprawę merytorycznie, po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności (zaliczkowych) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 r.
Podkreślił organ na wstępie, że podstawą decyzji w niniejszej sprawie jest art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, dalej: ustawa o Agencji). Wymaga on ustalenia czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przepisie funduszy, a zdaniem organu, taka sytuacja ma niewątpliwie miejsce, gdy wspomniane środki zostaną wypłacone (np. w formie płatności zaliczkowych) zaś po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego okazało się, że płatności do których rolnik jest uprawniony będą mniejsze niż wynikało by to ze złożonego wniosku. Tak więc środki przyznane na podstawie decyzji administracyjnej w połączeniu z płatnościami zaliczkowymi nie są płatnościami do których rolnik był uprawniony.
Jak zauważył organ w niniejszej sprawie, w dniu 8 listopada 2016 roku na podstawie złożonego wniosku beneficjentowi wypłacono płatności zaliczkowe w łącznej kwocie 1214,74 zł, na które składała się zaliczka na płatności z tytułu:
- jednolitej płatności obszarowej - 656,57 zł,
- płatności za zazielenianie - 440,65 zł,
- płatności do roślin wysokobiałkowych - 117,52 zł.
W wyniku postępowania administracyjnego na podstawie danych uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych stwierdzono, że działki ewidencyjne o numerach 246, 270, 278 i 286 zadeklarowane we wniosku na rok 2016 znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (WRSP) jednakże na dzień 31 maja 2016 roku brak jest umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych, a producent nie złożył stosownego oświadczenia tytułu prawnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP co skutkowało odmową przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności do roślin wysokobiałkowych.
Podkreślił organ, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego opiera się na rozstrzygnięciu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2016 rok, zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji w z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Zauważył nadto organ, że WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 732/18, podkreślił, że stosownie do treści art 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) wniesienie skargi do sadu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku, gdy rolnik spełnił warunki do przyznania zaliczki na poczet płatności bezpośrednich i została ona wypłacona, a następnie została wydana decyzja w mniejszej kwocie lub o odmowie przyznania płatności, zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych. W każdym przypadku stwierdzenia wypłaty nienależnych lub nadmiernych płatności rodzajowo określonych środków publicznych w tym również z tytułu zaliczek na poczet płatności bezpośrednich należy dochodzić zwrotu tych płatności. Wynika to z treści art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji, który nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 rok została wypłacona stronie w dniu 11 października 2016 r. w łącznej kwocie 1 214,74 zł, a następnie decyzją z dnia 31 marca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w odmówił przyznania płatności bezpośrednich, zatem według organu płatności przekazane w ramach zaliczki na rachunek strony w dniu 11 października 2016 r. należy potraktować jako pobrane nienależnie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się także do kwestii przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w szczególności wynikających z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich). Podkreślił organ, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro przeliczona po odpowiednim kursie wynosi w niniejszej sprawie 431,92 zł, przy czym dotyczy ona poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla poszczególnych schematów pomocowych.
W rozpatrywanej sprawie, jak wyjaśnił organ odwoławczy, na kwotę nienależnie pobranych płatności za rok 2016 składa się kwota płatności w wysokości 656,57 zł (jednolita płatność obszarowa (JPO), płatność za zazielenienie w kwocie 440,65 zł oraz płatność do roślin wysokobiałkowych w kwocie 117,52 zł. Zatem kwota płatności do roślin wysokobiałkowych nie przekracza kwoty stanowiącej równowartości 100 euro, tym samym w odniesieniu do tej płatności przyznanej stronie na 2016 rok zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Natomiast w przypadku jednolitej płatności obszarowej oraz płatności na zazielenienie takie przesłanki odstąpienia nie zachodzą i strona prawidłowo została zobowiązana przez organ I instancji do zwrotu nienależnie wypłaconej płatności za rok 2016 w wysokości 1 097,22 zł.
Zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione także przesłanki odstąpienia wynikające z art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 z późn. zm. dalej rozporządzeniem Komisji Nr 809/2014). Organ odwoławczy uznał, że płatności wypłacone w dniu 11 października 2016 r. jako zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wynikły z pomyłki organu lecz błąd skutkujący powstaniem nienależnie pobranych płatności jest efektem zadeklarowania przez rolnika we wniosku na 2016 r. powierzchni działek ewidencyjnych nr 246, 270, 278, 286 o łącznej powierzchni 2,03 ha, które po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej okazały się być własnością Agencji Nieruchomości Rolnych. Organ Agencji na dzień naliczania ww. płatności nie miał informacji, iż w/w działki stanowią własność Agencji Nieruchomości Rolnych.
Podkreślił organ, że zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku ma do tej działki tytuł prawny. W przypadku rolników występujących z wnioskiem o przyznanie płatności, którzy deklarują grunty wchodzące w skład ZWRSP, a którzy nie zawarli umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych (nie są stronami umowy), istnieje obowiązek złożenia przez nich Oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek rolnych wchodzących w skład ZWRSP. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że na działki ewidencyjne zadeklarowane we wniosku o numerach 246, 270, 278, 286 o łącznej powierzchni 2,03 ha na dzień 31 maja 2016 roku brak jest umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych, a ponadto strona nie dołączyła do wniosku stosownego oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP. Zauważył ponadto organ, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności na dany rok, składa podpis pod oświadczeniem, iż znane są mu zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem w tym również do przedmiotowych płatności.
Organ odwoławczy podkreślił także, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o którym mowa w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), zgodnie z którym, okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie uznał organ dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, tj. dzień 14 czerwca 2016 r.. Jednakże zauważył, że w niniejszej sprawie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia w wyniku skutecznego doręczenia stronie w dniu 5 września 2017 r. zawiadomienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji w z dnia 28 sierpnia 2017 r. nr 0178-00000043052/17 w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a po każdym przerwaniu w myśl przywołanego rozporządzenia okres przedawnienia biegnie na nowo.
Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mogących mieć wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
W kwestii podnoszonej przez odwołującego, błędnych wypisów ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w organ odwoławczy zauważył, że zarzuty w tym zakresie nie odnoszą się do postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności tylko do postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. które zostało zakończone ostateczną decyzją organu Agencji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].
Nadmienił organ, że kwestie rozstrzygania sporów pomiędzy beneficjentem, a innymi organami administracyjnymi, które nie są stroną w niniejszym postępowaniu odwoławczym nie leży w kompetencjach Agencji. Nie jest więc zasadnym, aby Agencja prowadziła postępowanie wyjaśniające w celu wyjaśnienia czy zarzuty podnoszone w piśmie odwoławczym odnośnie sfałszowanych dokumentów są prawdziwe. Zatem dane przedstawione przez ANR zawierające wykaz działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP, w tym działek zgłoszonych we wniosku przez stronę należy uznać za wiarygodne. Zdaniem organu z treści odwołania wynika, że strona myli postępowania administracyjne prowadzone w ramach poszczególnych kampaniach 2016, 2017 bowiem np. pisze, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji w odmówił przyjęcia wniosku o dopłaty bezpośrednie i nie wygenerował spersonalizowanego wniosku i załączników graficznych, a sporządzony ręcznie wniosek nie został przyjęty.
W osobiście sporządzonej skardze do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora POR Agencji w z dnia 23 września 2020 r.
Skarżący podniósł, że skarżona decyzja jest obszerna, ale niezgodna ze stanem faktycznym. Mianowicie sporne działki są prawdzie uwidocznione w rejestrze ZWRSP i są własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, ale tylko w 4/6, a w pozostałej części są własnością skarżącego. Podkreślił, że w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2016 r. nie ma jeszcze prawomocnego wyroku a sprawa oczekuje na rozstrzygniecie NSA w Warszawie.
Skarżący nadto zauważył, że z przedstawionej w uzasadnieniu skarżonej decyzji tabeli nie wynika ile w wypłaconej zaliczce na rok 2016 r. jest środków z UE a ile ze środków krajowych.
Końcowo skarżący dodał, że wniosek o płatności na 2017 r. nie został przyjęty pomimo oświadczenia KOWAR o zgłoszeniu spornych działek w całości a kwoty w latach 2018 i 2019 zostały wypłacone w całości bez uwag.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR Agencji w wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..
W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że nie jest ona uzasadniona, bowiem została wydana w postępowaniu wolnym od istotnych naruszeń prawa procesowego oraz w oparciu o prawidłowo interpretowane i zastosowane przepisy prawa materialnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora POR Agencji w z dnia [...]września 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP w z dnia [...]listopada 2017 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za rok 2016.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił m.in. przepis art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W tym przypadku jest to Kierownik Biura Powiatowego Agencji w.
Płatnością nienależną, o której mowa we wzmiankowanym wyżej przepisie jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia lub nieistnienia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem było zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności, także w formie zaliczki, były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.
W drugiej z wyżej wymienionych sytuacji, rolą organu wbrew temu co uważa skarżący, nie jest kontrolowanie zasadności odmowy przyznania płatności na poczet których uprzednio wypłacone zostały zaliczki, a jedynie ustalenie, czy odmowa płatności są prawnie skuteczne. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Nie oznacza to jednak, że organ w każdym przypadku powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające od samego początku, z pominięciem dowodów zgromadzonym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnej, świadczących o tym, że została ona nienależnie pobrana. W sytuacji bowiem, gdy organ dysponuje decyzją odmawiającą przyznania płatności, to brak jest racjonalnych podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie. W takim przypadku, w razie niedokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności, organ jest zobowiązany do wszczęcia z urzędu i przeprowadzenia postępowanie w sprawie ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, z uwzględnieniem decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania płatności rolnych (zob. np. wyrok NSA z 25 listopada 2020 r. sygn. akt I GSK 491/18).
W ocenie Sądu organy Agencji w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że doszło do nienależnego pobrania środków, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, co wynika z faktu, że na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. organ Agencji przyznał i wypłacił stronie płatności zaliczkowe podczas gdy po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej stwierdził, że zgłoszone grunty znajdują się w rejestrze ZWRSP, a na dzień 31 maja 2016 r. strona nie posiadała umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych i nie złożyła wymaganego do wniosku o płatność oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego do tych działek. Wskutek tych ustaleń stronie finalnie odmówiono przyznania wnioskowanych płatności na poczet których wypłacone zostały wcześnie zaliczki. Walor ostateczności decyzji kierownika BP Agencji w z dnia 31 marca 2017 r. nie jest w niniejszej sprawie kwestionowany, i nie ma znaczenia dla jej wykonalności, że nie zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania decyzji. Ewentualne uchylenie wzmiankowanej decyzji będzie mogło stanowić podstawę do wszczęcia trybu nadzwyczajnego, bynajmniej na walor ostateczności decyzji nie ma to znaczenia i organ jest tą decyzja związany do czasu ewentualnego jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Godzi się poza tym zauważyć, że skarżący poza gołosłownymi twierdzeniami w skardze nie wykazał w żaden sposób, ze na dzień 31 maja 2016 r. posiadał tytuł prawny do działek deklarowanych we wniosku a nie kwestionuje, że działki te figurowały wówczas w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Tak więc wskazana decyzja o odmowie przyznania płatności w powiązaniu z niespornym faktem, że płatności zaliczkowe zostały stronie wypłacone, stanowi punkt wyjścia do wydania decyzji w sprawie określenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
W ocenie Sądu organy Agencji prawidłowo ponadto stwierdziły, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącego płatności (zaliczek) z tytułu jednolitej płatności obszarowej (657,57 zł) i z tytułu płatności na zazielenienie (440,65 zł) a tylko w zakresie płatności do roślin wysokobiałkowych (117,52) wobec tego, że jej kwota nie przekracza równowartość 100 Euro uzasadnione jest takie odstąpienie. Te ustalenia zresztą nie są w skardze kwestionowane.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia norm procesowych, czy też norm materialnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje uznaniem, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranej płatności.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło